Điều hành cuộc họp với 6 chiếc mũ
Theo điều tra tại Mỹ, lãnh đạo các tập đoàn tốn mất gần 40% thời gian cho các cuộc thảo
luận. Nếu áp dụng phương pháp tư duy “Sáu chiếc mũ”, họ có thể giảm tới 75% thời gian
hội họp, do đó tăng thêm 30% thời gian làm việc mà chẳng tốn một đồng chi phí nào. Tại
sao lại có thể tiết kiệm được nhiều thời gian như vậy? Đó là do, trong các cuộc họp, cách
tư duy đồng thuận đã thay thế cho cách thức tư duy tranh luận thông thường. Hiện nay,
các CEO của các tập đoàn hàng đầu thế giới như IBM, Federal Express, Brtish Airways,
Pepsi, Polaroid, Prudential, Dupont… đều sử dụng phương pháp này để điều hành các
cuộc họp.
Để khám phá phương pháp tư duy “Sáu chiếc mũ” do Edward de Bono (tiến sĩ tâm lý học, giáo
sư tại các trường đại học Oxford, Cambridge, và Harvard) đưa ra, chúng ta hãy bắt đầu từ khái
niệm tư duy tranh luận. Chúng ta họp vì có vấn đề cần phải giải quyết, trong đầu mỗi người đều
có một phương án giải quyết riêng. Hiển nhiên là như vậy, bởi vì mỗi một con người là một thực
thể riêng biệt, không ai giống ai. Trong cuộc họp, mọi người đưa ra phương án của mình, nhưng
phương án được chấp nhận chỉ có một, và thế là tranh luận bùng nổ. Để chứng minh cách giải
quyết của mình là đúng, mọi người có khuynh hướng áp đặt tư duy cá nhân lên người khác. Để
chứng tỏ sự thông minh và sự riêng biệt của mình, mục đích của cuộc họp thậm chí có thể bị đẩy
xuống hàng thứ yếu.
Có thể minh họa một cách rõ nét như sau: giả sử điều chúng ta cần đạt được là X, người thứ
nhất, dựa trên xuất phát điểm A1 đã đưa ra phương án giải quyết như sau: xuất phát A1 → (ta
có thể làm được)B1 → (ta có thể làm được)C1 → … thu được kết quả X. Người thứ hai, dựa
trên xuất phát điểm A2 đưa ra phương án giải quyết như sau: xuất phát A2 → (ta có thể làm
được)B2 → (ta có thể làm được)C2 → … thu được kết quả X. Cứ như thế đối với những người
tiếp theo. Mặc dù, mục đích đạt được cuối cùng đều là X, nhưng điểm xuất phát của chúng ta lại
khác nhau nên dẫn đến cách giải quyết khác nhau và ai cũng cho mình là đúng.
Còn nếu áp dụng kiểu tư duy “Sáu chiếc mũ” hay còn gọi là tư duy đồng thuận chúng ta sẽ cùng
xem xét tất cả các điểm xuất phát A1, A2,… và cùng nhau tìm ra phương án giải quyết tối ưu
nhất. Kiểu tư duy này trái ngược với kiểu tư duy tranh luận, đối đầu và xung đột khi mà mỗi
người đều đưa ra những cái nhìn trái ngược nhau.
Tiến sĩ Edward de Bono nhận thấy, thông thường, có năm loại xuất phát điểm để xem xét sự việc
dựa trên: thông tin, cảm xúc, tìm kiếm ý tưởng mới, sự cẩn trọng và tìm kiếm ích lợi. Chúng ta

hiện tốt những gì mà người khác kỳ vọng vào họ.
Bước bốn: ở bước này mọi người đội chiếc mũ màu vàng, đánh giá những ưu điểm của các
phương án đã được nêu ra ở bước ba. Ưu điểm của chiếc mũ vàng nằm ở chỗ nó buộc mọi
người phải dành thời gian để nhận biết các giá trị. Có những phương án, thoạt đầu không có gì
thú vị, sau khi xem xét trên quan điểm chiếc mũ vàng lại bộc lộ nhiều ưu điểm.
Lưu ý: thứ nhất, chiếc mũ vàng là chiếc mũ của xét đoán, dựa trên lối tư duy logic chứ không
phải sự tưởng tượng. Nó trả lời cho những câu hỏi: “Giá trị của phương án giải quyết nằm ở
đâu? Nó mang lợi ích cho ai và trong hoàn cảnh nào?”. Thứ hai, mọi người thường sử dụng
chiếc mũ vàng rất khó khăn, đối nghịch với chiếc mũ đen – phê phán và chỉ trích. (Ví dụ đơn
giản, chúng ta chê người khác bao giờ cũng dễ hơn khen). Đó chính là cơ chế tự nhiên của não
chúng ta để tránh những nguy hiểm. Để sử dụng tốt chiếc mũ vàng chúng ta phải tạo cho mình
cơ chế “nhạy cảm tự nhiên với các giá trị”. Đây chính là thói quen mà mọi người cần phát triển.
Bước năm: người điều khiển đề nghị mọi người đội chiếc mũ đen. Đây là chiếc mũ quan trọng
nhất . Đội chiếc mũ này mọi người chỉ ra những gì là sai, là không phù hợp trong các phương án
đã được nêu ra ở bước thứ ba. Chiếc mũ đen là chiếc mũ của sự cẩn trọng, tránh cho chúng ta
không lãng phí tiền bạc và công sức.
Lưu ý: lối tư duy chiếc mũ đen là lối tư duy logic. Tất cả những lý lẽ đưa ra để phê phán đều phải
dựa trên nền tảng logic chứ không phải cảm xúc, lối suy nghĩ của chiếc mũ đỏ. Người điều khiển
cuộc họp phải chú ý để những ý kiến đưa ra phải là lập luận có nghĩa chứ không phải là những lý
lẽ được chấp nhận bởi người nói giỏi thuyết phục.
Bước sáu: mọi người đội chiếc mũ đỏ và phát biểu những cảm nhận của mình về các phương án
được đưa ra. Các thành viên không cần đưa ra các lập luận hoặc chứng minh các cảm xúc của
mình. Đó là những linh cảm, những khả năng trực giác và ấn tượng.
Lưu ý: thông thường, trong một cuộc họp kinh doanh, mọi người cho rằng không nên để tình cảm
chen vào những quyết định quan trọng. Tuy nhiên, những tình cảm đó vẫn luôn được thể hiện
dưới vỏ bọc là những lập luận logic. Chiếc mũ đỏ là công cụ độc nhất và đặc biệt để mọi người
có thể bộc lộ cảm xúc. Và chiếc mũ đỏ còn quan trọng ở chỗ, khả năng trực giác phần lớn là nhờ
những kinh nghiệm tích lũy được, nên có những điều khi được nói ra tất cả mọi người đều thấy
có lý nhưng trên thực tế thì không thể chứng minh được, và đôi khi dùng tư duy logic có thể còn
đưa ra kết quả ngược lại.