Nguyễn Suý
Nguyễn Suý (?-1414) là tướng nhà Hậu Trần trong lịch sử Việt Nam. Sử sách không chép rõ về quê quán
của ông.
Sự nghiệp
Đón vua Hưng Khánh
Sách “Danh tướng Việt Nam” của Phó giáo sư Nguyễn Khắc Thuần xác nhận rằng sử sách không nói về
xuất thân của Nguyễn Suý và chỉ nhắc tới ông từ khi Trần Trùng Quang Đế lên ngôi. Khi đó ông đã được
giữ chức vị cao là thái phó.
Sau biến cố trên sông Hoàng Giang tháng 3 năm 1409 - Giản Định Đế (vua Hưng Khánh) giết Đặng Tất và
Nguyễn Cảnh Chân - các con của hai ông là Đặng Dung và Nguyễn Cảnh Dị bỏ đi, đón Trần Quý Khoáng
(cháu nội Trần Nghệ Tông và gọi Giản Định Đế là chú) ra làm vua tại Chi La, Nghệ An, tức là Trùng
Quang Đế.
Để tránh tình trạng phân tán lực lượng, Trùng Quang Đế sai Nguyễn Suý mang quân đánh úp bắt Giản
Định Đế về. Giản Định Đế đang giữ thành Ngự Thiên (Thái Bình) chống quân Minh thì Nguyễn Suý đánh
úp bắt mang về.
Ngày 4 tháng 7 âm lịch năm 1409, mẹ Giản Định Đế cùng các tướng Lê Tiệt, Lê Nguyên Đỉnh ngầm khởi
binh ở sông Hát để đánh úp Trùng Quang đế, giành lại quyền hành cho vua Giản Định nhưng bị Nguyễn
Trạo tiết lộ. Trùng Quang Đế bèn bắt giết Tiệt và Đỉnh.
Ngày 20 tháng 4, Nguyễn Suý rước Trần Ngỗi về với Trùng Quang đế, Trùng Quang đế tôn lên ngôi thái
thượng hoàng.
Quân Minh sau trận đại bại ở Bô Cô, Mộc Thạnh phải chạy về cố thủ ở thành Đông Quan. Tháng 7 năm
1409, thượng hoàng và vua Trùng Quang chia quân hai đường đánh quân Minh. Thượng hoàng Trần Ngỗi
đóng ở Hạ Hồng (Ninh Giang), Trùng Quang đế đóng ở Bình Than. Quân Minh cố thủ không dám ra đánh.
Trương Phụ mang quân tới tiếp viện thế quân Minh lại lên. Trần Ngỗi bỏ thuyền lên bờ, chạy về trấn Thiên
Quan. Trùng Quang đế ngờ thượng hoàng có ý tách lực lượng riêng nên sai Nguyễn Suý đuổi theo nhưng
không kịp. Trương Phụ mang quân đuổi theo bắt được Trần Ngỗi, sai giải về Kim Lăng (Trung Quốc) và
sát hại.
Yếu khó thắng mạnh
Tháng 8, Trùng Quang Đế cầm cự với Trương Phụ ở Bình Than, lệnh cho Đặng Dung giữ cửa Hàm Tử. Dò
biết quân Hậu Trần thiếu lương thực nên Đặng Dung phải chia quân đi gặt lúa, Trương Phụ dùng thủy quân
đánh cửa Hàm Tử, quân của Dung tan vỡ. Sau hai thất bại liên tiếp ở cửa sông Thần Đầu và châu Ngọc Ma,

ngôi và khi đó ông đã được giữ chức vị cao là thái phó. Duy nhất sách Khâm định Việt sử Thông giám
cương mục ghi nhận: ông cùng Đặng Tất được nhà Hồ giao trấn giữ Thăng, Hoa, Tư, Nghĩa năm 1402. Tuy
niên, sách này cũng chỉ nhắc tới sự kiện đó vào năm biên niên 1415 với mục đích nhắc lại sự việc khi đề
cập tới đất Thăng Hoa thời thuộc Minh (đã về tay Chiêm Thành):
Ất Mùi (1415). Tháng 4, mùa hạ. Nhà Minh sai quan chia nhau đến đóng ở bốn châu Thăng, Hoa,
Tư và Nghĩa. Trước kia, nhà Hồ đặt bốn châu Thăng, Hoa, Tư và Nghĩa, dùng Đặng Tất, Nguyễn
Súy trấn giữ. Đến lúc Giản Định đế và Đế Quý Khoáng khởi binh, Tất và Súy đi theo, thì người
Chiêm Thành lại chiếm cứ đất ấy. Đến nay, Trương Phụ lại viết thư đưa dụ người Chiêm Thành...
Điều này vẫn còn nghi vấn vì những sách sử ra đời trước đó của nhà Lê không nhắc tới sự kiện này mà chỉ
ghi nhận Nguyễn Cảnh Chân, người được nhà Hồ cử làm An phủ sứ lộ Thăng Hoa năm 1402, cai trị phía
nam với Đặng Tất và sau đó cùng Đặng Tất giúp nhà Hậu Trần. Phải chăng Khâm định Việt sử Thông giám
cương mục chép nhầm tên Nguyễn Cảnh Chân thành tên ông hay Nguyễn Suý đã thực sự ở cùng Đặng Tất
từ đó và chỉ là một người có chức quá nhỏ dưới quyền Đặng Tất rồi mãi tới khi Trùng Quang Đế lên ngôi
mới trọng dụng ông?
Bình luận
Cũng như Đặng Dung và Nguyễn Cảnh Dị, Nguyễn Suý chưa sánh được với Đặng Tất và Nguyễn Cảnh
Chân; đồng thời các ông cũng không phải là đối thủ của Trương Phụ. Các sử gia phong kiến có nhận định
chung rằng nhà Hậu Trần đã không gặp may khi phải đụng đầu với Trương Phụ là tướng giỏi bậc nhất của
nhà Minh khi đó; còn quân Lam Sơn của Lê Lợi đã may mắn hơn vì không phải đối đầu với viên tướng
này.
Dù các tướng cùng vua Trùng Quang không thiếu lòng quyết tâm cứu nước nhưng không thể thực hiện
được ý nguyện. Hành động cố giết thêm một mạng giặc của Nguyễn Suý chính là hình ảnh tiêu biểu cho
lòng quyết tâm nhưng bất lực đó. Cái chết oanh liệt của vua tôi nhà Hậu Trần được sử sách đời sau còn ca
ngợi.
Trong sách Đại Việt Sử ký Toàn thư, Ngô Sĩ Liên viết về các tướng Hậu Trần, trong đó có Nguyễn Súy
như sau:
Trận đánh ở Sái Già, Đặng Dung, Nguyễn Súy, đem tàn quân trơ trọi chống lại bọn giặc mạnh,
quân tướng đều tinh nhuệ... Tuy thất bại, cũng vẫn vinh quang, vì sao vậy?
[Các tướng Hậu Trần] vì nghĩa không thể cùng sống với giặc, phải tiêu diệt bọn chúng mới nghe,
cho nên mới hết lòng, hết sức giúp đỡ Trùng Quang để mưu khôi phục. Trong khoảng 5 năm, kiên