Nguyên nhân làm biến tướng hệ đào tạo tại chức
(Dân trí) - Nói rằng hệ tại chức là “nồi cơm” của các trường đại học, điều đó
đúng nhưng chưa đủ. Các lớp tại chức được mở một cách tùy tiện như hiện
nay còn làm giàu cho các cơ sở liên kết ở địa phương và làm nghèo cho xã
hội.
Được tham gia giảng dạy tại chức hàng chục năm nay, đi dạy ở hầu hết các tỉnh từ bắc
vào nam, người viết bài này thực sự ngạc nhiên về tốc độ giầu lên một cách nhanh
chóng không chính đáng của nhiều cán bộ phụ trách tại chức ở các trường đại học và
lãnh đạo, cán bộ, giáo viên ở các cơ sở liên kết.
Nghịch lý mà xã hội đang lên án một cách mạnh mẽ là khi “nồi cơm” được bung ra,
người làm tại chức ở đại học và cơ sở liên kết giầu lên, đời sống của giảng viên đại học
được cải thiện thì chất lượng đào tạo của hệ này ngày càng tệ hại.
Học để lấy bằng hay mua bán bằng?
Mọi học viên đã học tại chức đều khẳng định rằng đi học tại chức bây giờ như đi chợ, ai
có tiền đều có thể lấy được bằng đại học, thậm chí cả bằng đại học chính quy (hệ liên
thông?), muốn ngành nào cũng có, không phải tốn nhiều
công sức, không phải vất vả lặn lội đến tận trường đại học ở
Hà Nội hay các đô thị lớn khác; thi cử đã có người lo, bằng
thật 100%, chỉ cần đến “đại lý kinh doanh” là các trung tâm
giáo dục thường xuyên cấp tỉnh thì sẽ thực hiện được.
Vì đào tạo tại chức là siêu lợi nhuận nên các trường đại học thi nhau về địa phương mở
lớp. Có trường đại học ở Hà Nội rải lớp khắp từ Bắc đến Nam. Đặc điểm chung của các
lớp này là sĩ số của lớp không hạn chế, giảng viên được thuê từ nhiều nguồn, trong đó
không ít người chưa đạt chuẩn, thiếu kinh nghiệm giảng dạy. Học viên tại chức muốn
học kiểu gì, đến lớp hay không đến lớp, muốn kết quả như thế nào cũng có thể được đáp
ứng. Hiện nay có một hệ đào tạo rất lạ hút khá nhiều học viên đó là hệ liên thông từ
trung cấp lên đại học mở tại địa phương, học hành thi cử không khác các lớp tại chức,
được quảng cáo là hệ chính quy, chưa biết thật giả ra sao mà cũng nhiều người lao vào.
Đã từ lâu Bộ Giáo dục và Đào tạo không quản lý được các lớp tại chức nên các trường
đại học tha hồ tung hoành, một mình một chợ.
Cơ chế liên kết đào tạo sinh ra nhiều tiêu cực nghiêm trọng

học viên sẽ phải tự nguyện đóng góp một khoản kinh phí kha khá nữa là mọi chuyện sẽ
tốt đẹp cả. Quá trình mua bán điểm lại diễn ra như khi thi đầu vào, cũng với phong bì
nặng thì các thày sẽ cho nội dung thi, đề thi mở hoặc đóng không quan trọng vì đáp án
đã có sẵn. Với cách thi như vậy thì ngay cả với những học viên không nhớ đủ tên các
môn học cũng đỗ tốt nghiệp. Câu chuyện không đỗ tốt nghiệp 100% với điểm cao mới
là chuyện lạ.
Những hệ lụy từ kiểu đào tạo tại chức
Có tấm bằng tại chức với chất lượng quá tệ nhưng cũng có một số người được hưởng
lợi lớn, họ được tuyển dụng vào vị trí chủ chốt trong các cơ quan công quyền, được lên
lương, được cất nhắc, bổ nhiệm, thậm chí có người còn tiếp tục làm thạc sỹ, tiến sỹ?!.
Nhưng có rất nhiều con em dân lao động, nông dân nghèo mặc dù tốn khá nhiều tiền
của để có được vài tấm bằng thuộc loại này mà tương lai vẫn mờ mịt vì kiến thức và kỹ
năng chuyên môn không có.
Hệ tại chức được đào tạo như hiện nay gây nên những hệ lụy hết sức nghiêm trọng cho
mọi mặt của đời sống xã hội.
Đạo đức lối sống của một số ông thày xuống cấp, lạm quyền, đòi hỏi, hành học viên dẫn
đến tệ nạn phong bì mà thực chất là tham nhũng và hối lộ càng ngày càng gia tăng.
Với mức thu nhập bình quân đầu người như Việt Nam hiện nay thì tổng chi phí cho một
tấm bằng tại chức đối với người dân lao động là quá lớn, quá lãng phí.Nguồn nhân lực
được đào tạo từ hệ này quá kém về chất lượng.
Hệ tại chức đang nhuộm đen các hệ đào tạo khác: hàng loạt lớp được gọi là liên thông -
nhập nhằng giữa chính quy và tại chức được mở ra tại các cơ sở liên kết đang được đào
tạo một cách bát nháo theo kiểu tại chức như học hộ, thi hộ, gian lận thi cử, ... đang
đánh lừa được khá nhiều con em nhân dân lao động.
Nền giáo dục phổ thông bị ảnh hưởng lớn do hàng nghìn giáo viên các cấp học được
đào tạo từ hệ này mang theo tiêu cực trong khi học tại chức, dẫn đến nạn hối lộ, chạy
lớp, chạy trường diễn ra ở hầu hết các tỉnh thành.
Ai chịu trách nhiệm về sự biến tướng của hệ tại chức?
Nguyên nhân đầu tiên phải kể đến là do Bộ Giáo dục - Đào tạo đã giao quyền cho các
trường đại học được liên kết mở lớp đào tạo tại chức với các trung tâm giáo dục thường