III. GIẢI THÍCH NỘI DUNG, KẾT CẤU VÀ PHƯƠNG PHÁP
GHI CHÉP TÀI KHOẢN KẾ TOÁN
LOẠI TÀI KHOẢN 1
TIỀN VÀ VẬT TƯ
Loại Tài khoản 1 dùng để phản ánh số hiện có, tình hình biến động các loại tiền và
vật tư của đơn vị bảo hiểm xã hội.
Các loại tiền ở đơn vị bảo hiểm xã hội bao gồm: Tiền mặt (Kể cả tiền Việt Nam,
các loại ngoại tệ) hiện có ở đơn vị; Tiền đang chuyển; Tiền gửi ở Ngân hàng hoặc Kho bạc
Nhà nước và Vàng bạc, kim khí quý, đá quý.
Vật tư của đơn vị bảo hiểm xã hội bao gồm các loại nguyên liệu, vật liệu, nhiên
liệu, công cụ, dụng cụ, phụ tùng thay thế sử dụng cho hoạt động của đơn vị và các loại sản
phẩm, hàng hóa ở đơn vị có hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Loại Tài khoản 1 có 7 tài khoản, chia thành 3 nhóm:
- Nhóm Tài khoản 11 có 3 tài khoản:
+ Tài khoản 111- Tiền mặt
+ Tài khoản 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc
+ Tài khoản 113- Tiền đang chuyển
- Nhóm Tài khoản 12 có 1 tài khoản:
+ Tài khoản 121- Đầu tư tài chính ngắn hạn
- Nhóm Tài khoản 15 có 3 tài khoản:
+ Tài khoản 152- Nguyên liệu, vật liệu
+ Tài khoản 153- Công cụ, dụng cụ
+ Tài khoản 155- Sản phẩm, hàng hóa.
HẠCH TOÁN KẾ TOÁN LOẠI TÀI KHOẢN 1-TIỀN VÀ VẬT TƯ
CẦN TÔN TRỌNG MỘT SỐ QUY ĐỊNH SAU
1- Kế toán vốn bằng tiền phải sử dụng thống nhất một đơn vị tiền tệ là đồng Việt
Nam. Các nghiệp vụ phát sinh bằng ngoại tệ phải được quy đổi ra đồng Việt Nam để ghi
sổ kế toán.
Ở những đơn vị có nhập quỹ tiền mặt hoặc có gửi vào tài khoản tại Ngân hàng, Kho
bạc bằng ngoại tệ thì phải được quy đổi ngoại tệ ra đồng Việt Nam theo tỷ giá quy định
cho từng trường hợp tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ kinh tế để ghi sổ kế toán.

2- Kế toán quỹ tiền mặt phải phản ánh đầy đủ, kịp thời, chính xác số hiện có, tình
hình biến động các loại tiền phát sinh trong quá trình hoạt động của đơn vị, luôn đảm bảo
khớp đúng giữa giá trị ghi trên sổ kế toán và sổ quỹ. Mọi chênh lệch phát sinh phải xác
định nguyên nhân, báo cáo lãnh đạo, kiến nghị biện pháp xử lý chênh lệch.
3- Kế toán tiền mặt phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định trong chế độ quản lý
lưu thông tiền tệ hiện hành và các quy định về thủ tục thu, chi, nhập quỹ, xuất quỹ, kiểm
soát trước quỹ và kiểm kê quỹ của Nhà nước.
4- Trường hợp nhập quỹ vàng bạc, kim khí quý, đá quý thì phải theo dõi số hiện có
và tình hình biến động giá trị của nó.
KẾT CẤU VÀ NỘI DUNG PHẢN ÁNH CỦA
TÀI KHOẢN 111 - TIỀN MẶT
Bên Nợ: Các khoản tiền mặt tăng, do:
- Nhập quỹ tiền mặt, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quý, đá quý;
- Số thừa quỹ phát hiện khi kiểm kê;
- Giá trị ngoại tệ tăng khi đánh giá lại ngoại tệ (Trường hợp tỷ giá tăng).
Bên Có: Các khoản tiền mặt giảm, do:
- Xuất quỹ tiền mặt, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quý, đá quý;
- Số thiếu hụt quỹ phát hiện khi kiểm kê;
- Giá trị ngoại tệ giảm khi đánh giá lại ngoại tệ (Trường hợp tỷ giá giảm).
Số dư bên Nợ: Các khoản tiền mặt, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quý, đá quý còn tồn
quỹ.
Tài khoản 111 - Tiền mặt có 3 tài khoản cấp 2:
- Tài khoản 1111 - Tiền Việt Nam: Phản ánh tình hình thu, chi, tồn quỹ tiền Việt
Nam.
- Tài khoản 1112- Ngoại tệ: Phản ánh tình hình thu, chi, tồn quỹ ngoại tệ (Theo
nguyên tệ và theo đồng Việt Nam).
- Tài khoản 1113- Vàng bạc, kim khí quý, đá quý: Phản ánh số hiện có và tình hình
biến động giá trị vàng bạc, kim khí quý, đá quý nhập, xuất, tồn quỹ.
PHƯƠNG PHÁP HẠCH TOÁN KẾ TOÁN
MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CHỦ YẾU

dùng quỹ BHXH)
Có TK 531- Thu hoạt động sản xuất, kinh doanh (Trường hợp dùng nguồn
vốn SXKD hoặc quỹ của đơn vị).
9- Thu tiền bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ bằng tiền mặt nhập quỹ:
- Nếu bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT
tính theo phương pháp khấu trừ, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ
theo giá bán chưa có thuế GTGT, ghi:
Nợ TK 111- Tiền mặt (Tổng giá thanh toán)
Có TK 531- Thu hoạt động sản xuất, kinh doanh (Giá bán chưa có thuế
GTGT)
Có TK 3331- Thuế GTGT phải nộp (33311 - Thuế GTGT đầu ra).
- Nếu bán sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT,
hoặc chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp, kế toán phản ánh doanh thu bán
hàng, cung cấp dịch vụ là tổng giá thanh toán, ghi:
Nợ TK 111- Tiền mặt (Tổng giá thanh toán)
Có TK 531- Thu hoạt động sản xuất, kinh doanh.
10- Khi đơn vị vay tiền về nhập quỹ, ghi:
Nợ TK 111- Tiền mặt
Có TK 331- Các khoản phải trả (3318 - Phải trả khác).
11- Nhận vốn góp kinh doanh của công chức, viên chức bằng tiền mặt, ghi:
Nợ TK 111- Tiền mặt
Có TK 411- Nguồn vốn kinh doanh.
12- Khi bán chứng khoán, thu hồi các khoản tiền cho vay (Nợ gốc) bằng tiền mặt
của các đối tượng vay, thu hồi các khoản đầu tư tài chính khác, ghi:
12
Nợ TK 111- Tiền mặt
Có TK 121 (1213), 221 (2213).
13- Thu hồi số kinh phí cấp dưới chi không hết nộp lên bằng tiền mặt, kế toán đơn
vị cấp trên, ghi:
Nợ TK 111- Tiền mặt

Nợ TK 631- Chi hoạt động sản xuất, kinh doanh (Nếu vật liệu, dụng cụ dùng ngay
cho hoạt động sản xuất, kinh doanh)
Nợ các TK 211, 213 (Nếu mua TSCĐ đưa vào sử dụng ngay)
Nợ TK 311- Các khoản phải thu (3113- Thuế GTGT được khấu trừ)
Có TK 111- Tiền mặt (Tổng giá thanh toán).
21- Khi chi tiền mặt mua nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ, hàng hóa, dịch vụ,
TSCĐ để dùng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ không thuộc đối
tượng chịu thuế GTGT hoặc thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực
tiếp, thì giá trị nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ, hàng hóa, dịch vụ, TSCĐ phản ánh
theo giá mua đã có thuế GTGT (Tổng giá thanh toán), ghi:
Nợ các TK 152, 153, 155 (Nếu qua nhập kho) (Tổng giá thanh toán)
Nợ TK 631- Chi hoạt động sản xuất, kinh doanh (Nếu dùng ngay cho hoạt động
SXKD)
Nợ TK các 211, 213 (Nếu mua TSCĐ đưa vào sử dụng ngay)
13
Có TK 111- Tiền mặt (Tổng giá thanh toán).
22- Ở đơn vị chi tiền mặt mua nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ, hàng hóa,
dịch vụ, TSCĐ dùng đồng thời cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ
thuộc đối tượng chịu thuế GTGT và cho hoạt động quản lý bộ máy hoặc dự án của đơn vị
nhưng không tách riêng được thuế GTGT đầu vào, thì vật tư, hàng hóa, dịch vụ, TSCĐ
mua vào phản ánh theo giá mua chưa có thuế GTGT, ghi:
Nợ các TK 152, 153, 155, 211, 631 (Giá chưa có thuế)
Nợ TK 311- Các khoản phải thu (3113- Thuế GTGT được khấu trừ)
Có TK 111- Tiền mặt (Tổng giá thanh toán).
23- Khi chi tiền mặt để mua TSCĐ về đưa ngay vào sử dụng cho hoạt động quản lý
bộ máy, hoạt động dự án, ghi:
Nợ các TK 211, 213
Có TK 111- Tiền mặt.
Đồng thời ghi tăng nguồn kinh phí đã hình thành TSCĐ:
Nợ TK 431- Các quỹ (Nếu TSCĐ mua bằng các quỹ)

30- Nộp BHXH, mua thẻ bảo hiểm y tế, nộp kinh phí công đoàn bằng tiền mặt, ghi:
Nợ TK 332- Các khoản phải nộp theo lương (3321, 3322, 3323)
Có TK 111- Tiền mặt (1111 - Tiền Việt Nam).
31- Chi các quỹ của đơn vị bằng tiền mặt, ghi:
14
Nợ TK 431- Các quỹ
Có TK 111- Tiền mặt (1111- Tiền Việt Nam).
32- Số thiếu hụt quỹ phát hiện khi kiểm kê, ghi:
Nợ TK 311- Các khoản phải thu (3118- Phải thu khác)
Có TK 111- Tiền mặt.
33- Khi xuất tiền mua chứng khoán, cho vay, hoặc thực hiện đầu tư tài chính khác,
ghi:
Nợ TK 121, 221...
Có TK 111- Tiền mặt.
34- Xuất quỹ tiền mặt ứng trước cho đại diện chi trả, đơn vị sử dụng lao động, cơ
sở khám chữa bệnh, ghi:
Nợ TK 343 – Thanh toán về chi BHXH & BHYT (3431, 3432, 3433)
Có TK 111 - Tiền mặt
35- Xuất quỹ tiền mặt không thông qua đại diện chi trả (chi 1 lần trước khi về hưu,
chi 1 lần của người lao động có tham gia BHXH dưới 15 năm,...), chi trả chi phí khám
chữa bệnh trực tiếp cho đối tượng hưởng BHYT ở BHXH tỉnh, thành phố, BHXH quận,
huyện ghi:
Nợ TK 664 – Chi BHXH do NSNN đảm bảo
Nợ TK 671 – Chi BHXH bắt buộc
Nợ TK 673 – Chi BHYT bắt buộc
Nợ TK 674 – Chi BHYT tự nguyện
Có TK 111 – Tiền mặt
36- Khi chi lệ phí BHXH, ghi:
Nợ TK 338 – Thanh toán lệ phí chi trả BHXH
Có TK 111 – Tiền mặt

Số dư bên Nợ:
Các khoản tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí quý, đá quý còn gửi ở Ngân
hàng, Kho bạc.
Tài khoản 112 - Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc có 3 tài khoản cấp 2:
- Tài khoản 1121- Tiền Việt Nam: Phản ánh số hiện có và tình hình biến động các
khoản tiền Việt Nam của đơn vị gửi tại Ngân hàng, Kho bạc.
- Tài khoản 1122- Ngoại tệ: Phản ánh số hiện có và tình hình biến động giá trị của
các loại ngoại tệ của đơn vị đang gửi tại Ngân hàng, Kho bạc.
- Tài khoản 1123- Vàng bạc, kim khí quý, đá quý: Phản ánh số hiện có và tình hình
biến động giá trị vàng bạc, kim khí quý, đá quý của đơn vị gửi tại Ngân hàng, Kho bạc.
PHƯƠNG PHÁP HẠCH TOÁN KẾ TOÁN
MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CHỦ YẾU
1- Khi nộp tiền mặt gửi vào Ngân hàng, Kho bạc, ghi:
Nợ TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc
Có TK 111- Tiền mặt.
16
2- Khi nhận kinh phí quản lý bộ máy, kinh phí dự án, nguồn vốn kinh doanh và kinh
phí đầu tư XDCB bằng chuyển khoản, ghi:
Nợ TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc
Có TK 411- Nguồn vốn kinh doanh.
Có TK 441- Nguồn kinh phí đầu tư XDCB
Có TK 461- Nguồn kinh phí quản lý bộ máy
Có TK 462- Nguồn kinh phí dự án
3- Khi thu được các khoản nợ phải thu của khách hàng và các đối tượng khác bằng
tiền gửi, ghi:
Nợ TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc
Có TK 311- Các khoản phải thu.
4- Khi được NSNN hoàn lại thuế GTGT đầu vào bằng tiền gửi, ghi:
Nợ TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc
Có TK 311- Các khoản phải thu (3113 - Thuế GTGT được khấu trừ).

10- Khi nhận được giấy báo Có của Ngân hàng, Kho bạc về các khoản tiền đang
chuyển đã vào tài khoản của đơn vị, ghi:
Nợ TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc
Có TK 113- Tiền đang chuyển.
11- Khi thu hồi số kinh phí cấp dưới chi không hết nộp lên bằng tiền gửi, kế toán
17
đơn vị cấp trên ghi:
Nợ TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc
Có TK 341- Kinh phí cấp cho cấp dưới.
12- Căn cứ giấy báo Có của Kho bạc, Ngân hàng về số tiền BHXH đã thu được của
các đối tượng theo quy định của pháp luật, kế toán tại đơn vị trực tiếp thu, ghi:
Nợ TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc
Có TK 571 – Thu BHXH, BHYT bắt buộc
Có TK 574 – Thu BHYT tự nguyện
13- Khi nhận được giấy báo Có của Kho bạc, Ngân hàng về số tiền thu BHXH do
BHXH huyện nộp lên, kế toán BHXH tỉnh, thành phố ghi:
Nợ TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc
Có TK 353 – Thanh toán về thu BHXH giữa tỉnh với huyện
14- Khi nhận được giấy báo Có của Kho bạc, Ngân hàng về số tiền thu BHXH do
BHXH tỉnh nộp lên, kế toán BHXH Việt Nam ghi:
Nợ TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc
Có TK 351 – Thanh toán về thu BHXH giữa TW với tỉnh
15- Khi nhận được giấy báo Có của Kho bạc, Ngân hàng về số tiền do BHXH Việt
Nam cấp cho các đơn vị BHXH tỉnh, thành phố để chi BHXH, kế toán BHXH tỉnh, thành
phố ghi:
Nợ TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc
Có TK 352 – Thanh toán về chi BHXH giữa TW với tỉnh
16- Khi nhận được giấy báo Có của Kho bạc, Ngân hàng về số tiền do BHXH tỉnh,
thành phố cấp cho các đơn vị BHXH quận, huyện, thị xã để chi BHXH, kế toán BHXH
quận, huyện, thị xã ghi:

máy)
Nợ TK 662- Chi dự án (Nếu TSCĐ mua bằng nguồn kinh phí dự án)
Có TK 466 - Nguồn kinh phí đã hình thành TSCĐ.
22- Chi tạm ứng bằng tiền gửi, ghi:
Nợ TK 312- Tạm ứng
Có TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc.
23- Khi thanh toán các khoản phải trả bằng tiền gửi, ghi:
Nợ TK 331- Các khoản phải trả
Có TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc.
24- Khi nộp BHXH, mua thẻ BHYT, nộp kinh phí công đoàn bằng tiền gửi, ghi:
Nợ TK 332- Các khoản phải nộp theo lương
Có TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc.
25- Các khoản phải nộp khác cho Nhà nước bằng tiền gửi, ghi:
Nợ TK 333- Các khoản phải nộp Nhà nước
Có TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc.
26- Cấp kinh phí cho cấp dưới bằng tiền gửi, ghi:
Nợ TK 341- Kinh phí cấp cho cấp dưới
Có TK 112 - Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc.
27- Khi nộp hoặc thanh toán các khoản vãng lai khác cho đơn vị cấp trên, hoặc các
đơn vị cấp dưới, ghi:
Nợ TK 342 - Thanh toán nội bộ
Có TK 112 - Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc.
28- Trường hợp cuối niên độ kế toán, nếu chế độ tài chính quy định đơn vị phải nộp
lại số kinh phí sử dụng không hết, khi nộp lại kinh phí bằng tiền gửi, ghi:
Nợ TK 461- Nguồn kinh phí quản lý bộ máy
Nợ TK 462- Nguồn kinh phí dự án
Có TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc.
29- Khi chi bằng tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc cho các mục đích đầu tư XDCB, chi
quản lý bộ máy, chi thực hiện dự án, chi hoạt động sản xuất, kinh doanh, ghi:
Nợ TK 241 - XDCB dở dang

thu BHXH lên cơ quan BHXH tỉnh, kế toán BHXH quận, huyện ghi:
- Trường hợp đã nhận được giấy báo có của Ngân hàng, Kho bạc, ghi:
Nợ TK 353 – Thanh toán về thu BHXH giữa tỉnh với huyện
Có TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc.
- Trường hợp chưa nhận được giấy báo Nợ của Ngân hàng, Kho bạc, ghi:
Nợ TK 113- Tiền đang chuyển
Có TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc.
Khi nhận được giấy báo Nợ của Ngân hàng, Kho bạc, ghi:
Nợ TK 353 – Thanh toán về thu BHXH giữa tỉnh với huyện
Có TK 113- Tiền đang chuyển
34- Đơn vị BHXH tỉnh, thành phố lập ủy nhiệm chi yêu cầu Kho bạc trích tài khoản
tiền gửi của đơn vị để nộp số thu BHXH cho BHXH Việt Nam, kế toán BHXH tỉnh ghi:
- Trường hợp đã nhận được giấy báo có của Ngân hàng, Kho bạc, ghi:
Nợ TK 351 – Thanh toán về thu BHXH giữa Trung ương với tỉnh
Có TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc.
- Trường hợp chưa nhận được giấy báo Nợ của Ngân hàng, Kho bạc, ghi:
Nợ TK 113- Tiền đang chuyển
Có TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc.
Khi nhận được giấy báo Nợ của Ngân hàng, Kho bạc, ghi:
Nợ TK 351 – Thanh toán về thu BHXH giữa Trung ương với tỉnh
Có TK 113- Tiền đang chuyển
35-Đơn vị BHXH Việt Nam trích tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc cấp kinh phí cho cấp
dưới (BHXH tỉnh) để chi BHXH, kế toán BHXH Việt Nam ghi:
Nợ TK 352 – Thanh toán về chi BHXH giữa Trung ương với tỉnh
Có TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc
36-BHXH tỉnh rút tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc cấp cho BHXH quận, huyện để chi
BHXH, kế toán BHXH tỉnh, ghi:
Nợ TK 354 – Thanh toán về chi BHXH giữa tỉnh với huyện
Có TK 112- Tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc
37- Cấp tiền ứng cho các đại lý, các đơn vị sử dụng lao động, cơ sở khám chữa