HƯỚNG TỚI MỘT KHUNG HÀNH ĐỘNG CHIẾN LƯỢC VỀ
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ PHÁT TRIỂN
CHO CÁC TỔ CHỨC THUỘC NGÂN HÀNG THẾ GIỚI BẢN DỰ THẢO LẤY Ý KIẾN
EAP
ECA
EE
ESMAP
FCPF
FLEG
GDP
GEF
GFDRR
GHG
GPG
IBRD
IDA
IEA
IEG
IFC
IFI
IGCC
IPCC
ISDR
KAP
LAC
LDCF
MDB
MDG
Hỗ trợ Tư vấn và Phân tích
Ngân hàng Phát triển Châu Phi
Các nước Châu Phi
Chương trình Hợp tác Ngân hàng Hà Lan
Cácboníc
Viện Tài chính Quốc tế
Chu trình lồng ghép khí hoá
Ủy ban Quốc tế về Biến đổi Khí hậu
Chiến lược Quốc tế về Giảm thiểu Thảm hoạ
Chương trình Thích nghi Kiribati
Các nước Châu Mỹ La tinh và Vùng Caribê
Quỹ Các quốc gia kém phát triển
Ngân hàng Phát triển Đa phương
Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ
2
MENA
MER
MFI
MIGA
NAPA
NGO
ODA
OECD
OVP
PHRD
PPP
PREM
PROFOR
PSIA
RDB
RE
RE/EE
REDD
SAR
SCCF
Phân tích Tác động Xã hội và Nghèo đói
Ngân hàng Phát triển vùng
Tái lượng có khả năng tái sinh
Hiệu quả Năng lượng và Năng lượng tái tạo
Phát thải từ Thoái hoá và Phá rừng
Vùng Nam Á
Quỹ Biến đổi Khí hậu
Mạng lưới Phát triển Bền vững
Đánh giá Môi trường Chiến lược
Khung Chiến lược về Biến đổi Khí hậu
Ưu tiến chiến lược đối với Quá trình Thực hiện và Thích nghi
Vùng Saharan, Châu Phi
Hỗ trợ Kỹ thuật
Quỹ Uỷ thác về Phát triển Bền vững Xã hội và Môi trường
Chương trình Phát triển Liên hợp quốc
Chương trình Môi trường Liên hợp quốc
Công ước Khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu
Chiến lược Quốc tế về Giảm thiểu thảm hoạ của Liên hợp Quốc
Ngân hàng Thế giới
Các Tổ chức trực thuộc Ngân hàng Thế giới
Báo cáo Phát triển Thế giới
Diễn đàn Kinh tế Thế giới
Viện Tài nguyên Thế giới
Tổ chức Thương mại Thế giới
3
MỤC LỤC
Tóm tắt nội dung: ...............................................................................................................5
A. Thông tin chung và lý do............................................................................................. 11
sự về giảm đói nghèo và phát triển. Trong báo cáo đánh giá lần thứ tư, Hội đồng liên
Chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) chỉ rõ rằng khí hậu toàn cầu đang nóng lên và
sự chậm trễ trong việc giảm phát thải khí nhà kính (GHG) sẽ hạn chế các cơ hội đạt
được sự ổn định cao hơn và làm tăng nguy cơ diễn ra những ảnh hưởng nghiêm trọng
do biến đổi khí hậu. Cùng với sự gia tăng về mức độ biến đổi khí hậu và các rủi ro do
ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, các quốc gia và cộng đồng nghèo nhất sẽ là những đối
tượng phải chịu các tác động tiêu cực sớm nhất và nặng nề nhất. Biến đổi khí hậu có
thể làm đảo ngược những thành tựu phát triển và gây khó khăn trong quá trình thực
hiện các Mục Tiêu Phát triển Thiên Niên Kỷ như xoá đói giảm nghèo, chống lại các
bệnh truyền nhiễm và đảm bảo bền vững về môi trường. Để đối phó một cách hiệu quả
với biến đổi khí hậu, cần kết hợp giữa việc giảm thiểu - để tránh tình trạng không thể
quản lý được – và thích nghi - để quản lý những rủi ro không thể tránh khỏi.
2. Năm vừa qua là năm chứng kiến sự nhất trí rất cao về tầm quan trọng của việc
giải quyết các vấn đề về biến đổi khí hậu như đã được trình bày rất cô đọng trong
thoả thuận về Công ước Khung của Liên Hợp Quốc vế biến đổi khí hậu (UNFCCC) tại
Hội nghị các bên tham gia (COP) 13 tại Bali, là Hội nghị được tổ chức nhằm khởi động
các cuộc đàm phán nhằm đạt được sự hợp tác lâu dài từ tất cả các quốc gia. Khuôn khổ
của các cuộc đàm phán xoay quanh việc giảm nhẹ mức độ biến đổi khí hậu (kể cả việc
lần đầu tiên có xem xét đến việc giảm phát thải khí nhà kính do quá trình phá hủy rừng
và suy thoái đất), các biện pháp thích nghi, chuyển giao và phát triển công nghệ cũng
như cung cấp các nguồn tài chính để hỗ trợ cho các hoạt động ở các nước đang phát
triến. Nếu so với các nước phát triển, các nước đang phát triển có tổng lượng phát thải
khí nhà kính từ trước đến nay và mức tiêu thụ năng lượng trên đầu người thấp hơn song
lại có nguy cơ hứng chịu những tác động do biến đổi khí hậu cao hơn. Do vậy, các
quốc gia đang phát triển hi vọng đạt được các thỏa thuận hợp tác hỗ trợ về tài chính
theo nguyên tắc chung nhưng vẫn trên cơ sở đảm bảo trách nhiệm riêng đối với từng
quốc gia để giúp họ trong quá trình chuyển dịch nhằm đạt được sự tăng trưởng phát
thải ít cácbon mà đồng thời vẫn không làm ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhiên liệu,
mục tiêu phát triển và các nỗ lực thích nghi. Điểm quan trọng là những nguồn tài chính
này phải là các nguồn hỗ trợ bổ sung vào nguồn Viện trợ Phát triển chính thức (ODA)
và tư nhân.
5. Khung hành động Chiến lược về Biến đổi Khí hậu và Phát triển (SFCCD)
cho WBG sẽ được đề xuất để Ban giám đốc phê duyệt vào tháng 9 năm 2008 và theo đó
sẽ được đem ra thảo luận vào Hội nghị thường niên năm 2008. Bản thảo đầu tiên, nêu
lên mục tiêu, nguyên tắc, cách tiếp cận và các vấn đề cơ bản, sẽ được phát ở cuộc họp
mùa xuân năm 2008 cùng với Báo cáo thực hiện Kế hoạch Hành động về Năng lượng
sạch cho Đầu tư Phát triển kèm theo Báo cáo thực hiện Kế hoạch hành động của WBG.
Đây chính là nền tảng để khởi động Khung hành động chiến lược về biến đổi khí hậu
mang tính toàn diện và đa lĩnh vực.
6. Việc đề xuất SFCCD là cách để làm rõ tầm nhìn của WBG trong quá trình
lồng ghép các vấn đề biến đổi khí hậu với những thách thức phát triển, mà vẫn đảm bảo
không làm giảm hiệu quả của các nỗ lực phát triển và giảm đói nghèo thông qua các
hoạt động cả ở các quốc gia (bao gồm đối thoại chính sách, cho vay và các nghiên cứu
phân tích về các quốc gia khách hàng) cũng như ở cấp địa phương và toàn cầu. SFCCD
sẽ tạo nên khuôn khổ hành động chung, trong đó có chỉ rõ các ưu tiên, phương pháp tổ
chức thực hiện và lộ trình cụ thể cho các hành động (kể cả việc giải quyết các trở ngại
nội bộ) nhằm đạt được kết quả như đã định.
7. Việc mở rộng hoạt động của WGB về biến đổi khí hậu được đề xuất trên cơ
6
sở nắm rõ các nguyên tắc sau: (a) phát triển kinh tế, giảm đói nghèo và đạt được các
Mục tiêu Phát triển Thiên Niên Kỷ tại các quốc gia đang phát triển vẫn là những ưu tiên
chính, (b) tiếp cận với các dịch vụ năng lượng và gia tăng sử dụng năng lượng ở các
quốc gia đang phát triển có ý nghĩa cơ bản đối với việc đạt được những mục tiêu trên,
và (c) việc thích nghi tốt với những biến đổi khí hậu đang diễn ra có ý nghĩa đặc biệt
quan trọng để có thể duy trì và đẩy mạnh thành tựu phát triển đã đạt được ở đa số các
quốc gia đang phát triển. Giải quyết các vấn đề về biến đổi khí hậu không được làm ảnh
11. Biến đổi khí hậu là thách thức toàn cầu diễn ra trên một quy mô không
thể lường trước nên đòi hỏi phải có sự hợp tác của rất nhiều đối tác phát triển,
như hệ thống Liên Hợp Quốc, GEF, các ngân hàng phát triển khu vực, các nhà tài trợ
song phương, khu vực tư nhân, các viện nghiên cứu và các nhóm xã hội dân sự.
7
SFCCG sẽ quy định chi tiết vai trò và trách nhiệm của những nhân vật cốt cán trên
chính trường quốc tế, định ra vị trí thích hợp mà WBG sẽ đảm nhận cũng như đề xuất
những bước cụ thể để đạt được sự hợp tác bền vững giữa các bên chủ chốt trên cơ sở
cùng nỗ lực và chia sẻ trách nhiệm. Tăng cường hợp tác với GEF trong lĩnh vực hỗ trợ
tài chính cho các vấn đề biến đổi khí hậu sẽ được xem như trọng tâm hành động. 12. Để khai thác thế mạnh tương đối, WBG sẽ thông qua một khung hành động
dựa trên sáu nội dung trụ cột sau đây: (a) tăng cường các biện pháp thực thi để lồng
ghép những hoạt động hướng tới thích nghi với sự biến đổi và các hoạt động hướng tới
giảm nhẹ mức độ biến đổi khí hậu trong các chiến lược phát triển; (b) tăng cường huy
động và phân bổ tài chính; (c) mở rộng vai trò của WBG trong phát triển thị trường
mới; (d) khai thác các nguốn lực từ khu vực tư nhân trong phát triển thân thiện với khí
hậu; (e) làm rõ vai trò của WBG trong việc đẩy nhanh tốc độ phát triển và ứng dụng
công nghệ; (f) tăng cường nghiên cứu chính sách, quản lý tri thức và xây dựng năng
lực.
13. SFCCD xác định rõ tính cần thiết và nhu cầu khác biệt của các nhóm
quốc gia khác nhau dựa trên các tiêu chuẩn: thu nhập (các cách tiếp cận khác nhau với
các quốc gia thuộc Hiệp hội Phát triển Quốc tế (IDA) và Ngân hàng Tái thiết và Phát
triển Quốc tế (IBRD)), năng lực thực hiện và áp lực xã hội (ví dụ như cần phải có chiến
lược riêng cho các quốc gia không ổn định và đang có xung đột), nguy cơ bị tốn thương
do các rủi ro từ biến đổi khí hậu (đặc biệt liên quan đến các quốc gia châu Phi, các quốc
đảo nhỏ, các nước có bờ biển dài, sức ép về tài nguyên nước và tan chảy các sông
hàng Phát triển cấp vùng (RDBs) đang cùng nhau nỗ lực thành lập một danh mục các
Quỹ Đầu tư Khí hậu (CIF). Các quỹ này sẽ bổ xung, xây dựng và tăng cường các hoạt
động của các tổ chức/cơ chế tài chính hiện có như GEF, IDA, IBRD và IFC. Để xây
dựng các đề xuất chi tiết hơn cho các quỹ Đầu tư Khí hậu, WBG sẽ cam kết triển khai
các hoạt đông tham vấn rộng nhằm thu thập ý kiến bình luận của các bên liên quan để
mở rộng danh sách các nhà tài trợ, tìm kiếm quan điểm của các nước nhận viện trợ tiềm
năng cũng như các bên liên quan khác, và cải thiện hơn nữa việc thiết lập các quỹ và
công cụ tài chính. Các sáng kiến khác để gia tăng hỗ trợ tài chính cho hoạt động liên
quan đến khí hậu cũng đang được thảo luận. Là người tiên phong và tạo ra những tiến
bộ đáng kể trong việc cung cấp tài chính cho hoạt động của thị trường tín chỉ carbon,
WBG đang tiếp tục tạo điều kiện để phát triến và cải tiến thị trường carbon.
16. Hướng tới tương lai, SFCCD sẽ xem xét phương án huy động vốn từ
cổ phiếu và vạch rõ các hoạt động bổ sung vào hệ thống các công cụ tài chính có
sẵn và ngày càng gia tăng cũng như phác thảo một kế hoạch hành động nhằm: (a)
thúc đẩy việc sử dụng sáng tạo và hiệu quả những công cụ tài chính đã có hoặc mới
thiết lập trong các hoạt động của WGB như IBRD, IDA, IFC, MIGA, GEF, các quỹ CF,
các sáng kiến về bảo hiểm khí hậu, v.v.; (b) tạo điều kiện thuận lợi để áp dụng các công
cụ tài chính mới trong phạm vi đã xác định; (c) xác định những hạn chế và nhu cầu
trong việc phát triển các sản phẩm mới, đặc biệt chú ý tới sự hợp tác giữa chính phủ và
tư nhân trong điều chỉnh nguồn tài chính; và (d) tăng cường năng lực của các quốc gia
đang phát triển nhằm sử dụng rộng rãi những công cụ này.
17. Do kiến thức và hiểu biết về biến đổi khí hậu vẫn đang trong giai đoạn
tiếp tục khám phá và còn thiếu chắc chắn, đặc biệt trên khía cạnh kinh tế và xã
hội, nên SFCCD sẽ được thiết kế một cách linh hoạt nhằm kịp thời bổ sung những
hiểu biết mới và hỗ trợ cho các hoạt động mà lợi ích thực tế của nó vẫn sẽ còn tiếp tục
được củng cố và khẳng định trong tương lai do tác động do biến đổi khí hậu cũng như
kết quả của các đàm phán về biến đổi khí hậu. SFCCD sẽ có hiệu quả cao hơn nếu
được phối hợp chặt chẽ với đề xuất “Báo cáo Phát triển Thế giới 2010 về Biến đổi Khí
hậu” và các báo cáo phân tích khác (ví dụ như chương trình nghiên cứu toàn cầu về
kinh tế để thích ứng với biến đổi khí hậu, hay nghiên cứu về chính sách kinh tế và biến
và làm tăng nguy cơ diễn ra những ảnh hưởng nghiêm trọng do biến đổi khí hậu. Gia
tăng tần xuất và mức độ ác liệt của của hạn hán, lụt và bão, căng thẳng về nguồn nước,
suy giảm năng xuất nông nghiệp và an ninh lương thực, gia tăng mức độ lan truyền và
phổ biến các bệnh liên quan đến nước đặc biệt là tại các vùng nhiệt đới, di dân và
những xung đột diễn ra do tranh chấp các nguồn tài nguyên khan hiếm là những tác
động chính trong số rất nhiều tác động khác nữa do biến đổi khí hậu gây nên. Thế giới
đang phải gánh chịu những ảnh hưởng của biến đối khí hậu như những thay đổi về thời
tiết và các hệ sinh thái. Việc tiếp tục phát thải khí nhà kính với tốc độ như hoặc cao hơn
mức hiện tại chắc chắn sẽ làm cho thế giới ấm hơn nữa.
2…và đặc biệt là các quốc gia nghèo nhất cũng như những người nghèo nhất sống
tại các vùng có nguy cơ bị ảnh hưởng cao. Trong thập niên 1990, ở các quốc gia đang
phát triển, trung bình mỗi năm có khoảng 200 triệu người phải hứng chịu ảnh hưởng
của các thảm họa liên quan đến khí hậu so với khoảng 1 triệu người bị ảnh hưởng tại
các quốc gia phát triển. Với sự gia tăng biến đổi khí hậu và các nguy cơ của nó, những
quốc gia nghèo và cộng đồng nghèo nhất, đặc biệt ở tiểu vùng Sahara Phi châu và Đông
Nam Á, có thể sẽ phải chịu ảnh hưởng sớm nhất và nặng nề nhất do điều kiện địa lý,
thu nhập thấp và năng lực thể chế hạn chế cũng như sự phụ thuộc cao hơn vào các lĩnh
vực nhạy cảm với khí hậu như nông nghiệp (xem phụ lục 2). Những ảnh hưởng này -
và hậu quả về chính trị và xã hội - có thể tàn phá nghiêm trọng các quốc gia khan hiếm
tài nguyên nước và các nền văn minh chỉ phát triển được trên cơ sở đảm bảo duy trì
được các nguồn tài nguyên nước như khu vực Trung Đông, và các khu vực được dự
đoán là sẽ xảy ra những thay đổi mạnh mẽ về tính sẵn có của nguồn nước do sự tan
chảy các sông băng, ví dụ như dãy Hymalaya ở châu Á và dãy Andes ở châu Mỹ Latin.
3. Đối phó với biến đổi khí hậu là vấn đề trung tâm của chương trình nghị sự về
phát triển và giảm đói nghèo. Biến đổi khí hậu có khả năng đảo ngược lại những
thành tựu phát triển và quá trình đạt được những Mục Tiêu Phát triển Thiên Niên Kỷ
như xoá đói nghèo, chống lại các bệnh truyền nhiễm và đảm bảo bền vững môi trường
11
mà các quốc gia đang phát triển phải rất nỗ lực mới đạt được trong vòng vài thâp kỷ trở
lại đây. Việc giảm thiểu phát thải các khí nhà kính một cách kịp thời sẽ giúp giảm chi
một khuôn khổ chung song phải phù hợp với các trách nhiệm và năng lực riêng của
từng quốc gia. Ban thư ký của UNFCCC ước tính rằng đến năm 2030 các nguồn hỗ trợ
tài chính cho các quốc gia đang phát triển cần phải đạt khoảng 100 tỷ đôla hàng năm đế
hỗ trợ quá trình giảm thiểu các tác động và khoảng từ 28 tỷ đến 67 tỷ đôla cho quá trình
thích nghi. Điều quan trọng nhất, đó là những nguồn tài chính này phải là nguồn bổ
sung (thêm vào) cho các khoản Hỗ trợ Phát triển Nước ngoài (ODA) ở mức hiện tại để
không xung đột với nỗ lực hướng tới Mục tiêu Phát triến Thiên Niên Ký (MDGs).
6. Năm vừa qua là năm chứng kiến sự nhất trí rất cao về tầm quan trọng của việc
giải quyết các vấn đề về biến đổi khí hậu như đã được trình bày rất cô đọng trong
thoả thuận về Công ước Khung của Liên Hợp Quốc vế biến đổi khí hậu (UNFCCC) tại
Hội nghị các bên tham gia (COP) 13 tại Bali, là Hội nghị được tổ chức nhằm khởi động
các cuộc đàm phán nhằm đạt được sự hợp tác lâu dài từ tất cả các quốc gia. Khuôn khổ
12
của các cuộc đàm phán xoay quanh việc giảm nhẹ mức độ biến đổi khí hậu (kể cả việc
lần đầu tiên có xem xét đến việc giảm phát thải khí nhà kính do quá trình phá hủy rừng
và suy thoái đất), các biện pháp thích nghi, chuyển giao và phát triển công nghệ cũng
như cung cấp các nguồn tài chính để hỗ trợ cho các hoạt động ở các nước đang phát
triến. (xem Hộp 1).
7. WBG đã tích luỹ được nhiều kinh nghiệm trong việc giải quyết các vấn đề biến
đổi khí hậu trong bối cảnh phát triển và giảm đói nghèo, gần đây nhất là thông
qua CEIF (xem Phụ lục 1). WBG là cơ quan thực thi của GEF, là nhà cho vay chính
đối với các chương trình sử dụng năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng hiệu quả
(RE/EE) cũng như là người tiên phong trong thị trường kinh doanh tín chỉ cácbon và là
người tạo điều kiện cho các cải cách trong lĩnh vực năng lượng, tạo ra động lực tiết
kiệm, sử dụng năng lượng hiệu quả và những thói quen tốt hơn để bảo vệ môi trường.
Nhận thấy nhu cầu cần phải mở rộng các hoạt động liên quan đến đổi khí hậu, cùng lúc
phải tăng khả năng tiếp cận năng lượng cho các quốc gia nghèo, WBG đã xây dựng
CEIF cùng với Kế hoạch Hành động trong năm 2006/2007. CEIF tập trung vào ba lĩnh
vực chính mà WBG liên quan: (a) Năng lượng cho phát triển, đặc biệt chú trọng vào
khả năng tiếp cận với năng lượng của các quốc gia tiểu vùng Sahara châu Phi; (b)
thân thiện với môi trường cho các nước đang phát triển và đẩy mạnh các hoạt
động triển khai và phố biến
o Hợp tác về nghiên cứu và phát triển các công nghệ hiện có, mới và đổi mới
o Các cơ chế và công cụ trong hợp tác phát triển công nghệ trong từng ngành cụ
thể
• Các hoạt động tăng cường cung cấp nguồn tài chính và đầu tư nhằm hỗ trợ các hoạt
động giảm thiểu và thích ứng:
o Tăng cường tiếp cận các hỗ trợ tài chính bền vững, có thể dự đoán được và
đầy đủ và cung cấp các nguồn tài chính bổ sung như ngân sách từ nhượng
quyền cho các nước đang phát triển
o Khuyến khích các nước đang phát triển chủ động tăng cường các hoạt động về
giảm thiểu và thích nghi
o Các công cụ mới hỗ trợ các nước đang phát triển, đặc biệt là những nước dễ bị
tổn thương do tác động của biến đổi khí hậu, bao gồm hỗ trợ về tài chính và
kỹ thuật cho hoạt động xây dựng năng lực
o Khuyến khích thực hiện các hoạt động thích nghi dựa trên các chính sách phát
triển bền vững
o Huy động khối tư nhân và công cộng tài trợ và đầu tư, như tạo điều kiện thuận
lợi cho các lựa chọn thân thiện với cácbon
8. WBG nhận ra rằng giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu không được gây ảnh
hưởng đến việc đảm bảo các nguồn tài nguyên phục vụ nhu cầu phát triển cơ bản.
WBG sẽ tiếp
tục tham gia chương trình về tiếp cận năng lượng, và khai thác các cơ hội
để phối hợp nó với một nền tài chính liên quan đến cácbon và cung cấp các giải pháp
đáng tin cậy, mang lại chi phí - hiệu quả cao thông qua các thiết bị sử dụng năng lượng
và tái tạo năng lượng hiệu quả. WBG có vai trò quan trọng - đã chứng minh cam kết
của mình bằng việc cung cấp nguồn tài chính – trong việc tăng các nguồn IDA. Trong
năm 2007, Ngân hàng Thế giới đã xem xét ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tới các quốc
gia IDA, làm nổi bật mối liên hệ giữa đói nghèo và nguy cơ bị ảnh hưởng từ thay đổi
cầu. Việc mở rộng hoạt động của WGB về biến đổi khí hậu được đề xuất trên cơ sở
hiểu rõ rằng (a) phát triển kinh tế, giảm đói nghèo và đạt được Mục tiêu Phát triển
Thiên Niên Kỷ tại các quốc gia đang phát triển vẫn tiếp tục được ưu tiên, (b) tiếp cận
với các dịch vụ năng lượng và gia tăng sử dụng năng lượng từ các quốc gia đang phát
triển có ý nghĩa cơ bản cho những mục tiêu trên, và (c) việc thích nghi với sự biến đổi
khí hậu là vấn đề then chốt để duy trì và đẩy mạnh phát triển ở đa số các quốc gia đang
phát triển.
11. Do tính chất đa chiều và đa khu vực của thách thức, các hoạt động được đề
xuất trong SFCCD sẽ bao trùm nhiều lĩnh vực như năng lượng, giao thông, phát
triển đô thị, nước, nông nghiệp, lâm nghiệp, công nghiệp, chính sách kinh tế và phát
triển xã hội và con người. SFCCD sẽ xác định và tập trung giải quyết nhiều khía cạnh
liên quan đến kinh tế, tài chính, xã hội, giới, và môi trường bao gồm những tác động
lên các điều kiện môi trường toàn cầu khác như đa dạng sinh học thông qua đó sẽ thay
đổi được các ảnh hưởng xấu của khí hậu đến phát triển.
12. Do các hiểu biết về biến đổi khí hậu vẫn đang trong giai đoạn tiếp tục được
khám phá và còn chưa chắc chắn, đặc biệt ở khía cạnh kinh tế và xã hội, SFCCD
sẽ được xây dựng và thực hiện một cách linh hoạt nhằm liên tục cập nhật với những
hiểu biết mới cũng như những lợi ích có được trong tương lai do các hoạt động hỗ trợ
và các cuộc đàm phán liên quan đến biến đổi khí hậu và tác động của các hoạt động,
đàm phán này.
Việc xây dựng SFCCD cũng được định hướng theo các nguyên tắc sau
đây: (a) hỗ trợ quá trình UNFCCC; (b) giữ vai trò trung lập trong các cuộc đàm phán
giữa các bên; (c) trợ giúp các quốc gia đang phát triển quản lý những thách thức mà
biến đổi khí hậu mang lại và xác định được các cơ hội để cải thiện điều kiện khí hậu;
(d) coi biến đổi khí hậu như là một vấn đề phát triển và kinh tế tổng thể thay vì chỉ xem
xét nó như một vấn đề môi trường đơn thuần, điều này đòi hỏi sự tham gia và lãnh đạo
15
của các bộ chịu trách nhiệm trực tiếp về phát triển và tài chính
1
; (e) hiểu rõ tầm quan
• Nền tảng hiểu biết và cố vấn chính sách. Các hoạt động phân tích và cố vấn
tại WBG bao gồm một chương trình nghiên cứu đang được thực hiện về biến
đổi khí hậu tạo ra một đóng góp quan trọng vào chiến lược phát triển tại các
nước và các lĩnh vực, và điều này hỗ trợ cho các hoạt động trao đổi và đối phó
1
Cuộc họp đâu tiên của các Bộ trưởng Tài chính và Phát triển về biến đổi khí hậu diễn ra tại Bali tháng
12 năm 2007 cùng với các cuộc đàm phán của UNFCCC. Tại cuộc họp này, đã thừa nhận sự thay đổi khí
hậu và các vấn đề phát triển khác và chỉ ra tầm quan trọng của việc tiếp tục các cuộc đàm thoại giữa các
nhà cung cấp vốn. Một cuộc gặp không chính thức của các Bộ trưởng Thương mại để thảo luận về mối
liên hệ và các vấn đề cơ bản trong trao đổi mậu dịch liên quan đến thay đổi khí hậu cũng đã được tổ chức
16
với biến đổi khí hậu tại một quốc gia.
•
Sức mạnh tổng lực, tiếp cận toàn cầu, có sự tham gia của địa phương. WBG
hợp tác chặt chẽ với các cơ quan phát triển khác và một loạt các bên liên quan
ở cấp quốc gia. Trong khi các nước đang phát triển là những nước nhạy cảm
với các biến đổi khí hậu thì họ lại coi đó là một vấn đề của các quốc gia giàu
có, vai trò WBG như một bên trung gian và không thiên vị là một thế mạnh
quan trọng của WBG. Thêm vào đó, WBG có những kinh nghiệm đa quốc gia
và các bài học thực tế có thể áp dụng ở các quốc gia thu nhập trung bình đến
các quốc gia thu nhập thấp. Đội ngũ nhân viên của WBG tại các văn phòng tại
các nước có thể chia sẻ kinh nghiệm và hiểu biết của họ với các khách hàng
mỗi ngày.
• Sự uỷ thác mạnh mẽ, các chính sách môi trường và xã hội. WBG đảm bảo
chắc chắn rằng mọi hoạt động cho vay (kể cả những hoạt động giảm thiểu và
thích nghi) hợp tác song phương với các cơ quan liên quan về bảo vệ môi
trường và xã hội. Ngân hàng Thế giới đã và đang hoạt động trong vấn đề đối
phó với biến đổi khí hậu trong các bản đánh giá về nguồn nước, nông nghiệp
lược cụ thể cho từng cơ quan và xác định các lĩnh vực hợp tác chủ đạo đã được bắt đầu
và sẽ được mở rộng trong suốt quá trình chuẩn bị. Điều quan trọng là phải nhấn mạnh
rằng SFCCD được xem như một khung hành động để định ra phương hướng và nguyên
tắc và đề xuất các công cụ, động lực, sản phẩm toàn cầu, các phương pháp giám sát
thực hiện để đạt được sự đồng thuận về các thông điệp quan trọng gửi tới các khách
hàng và các đối tác liên quan bên ngoài. Nó không thay thế cho các chiến lược kinh
doanh tại địa phương và trong từng lĩnh vực cụ thể. Các chiến lược kinh doanh này
đang được xây dựng hoặc lên kế hoạch cụ thể và chi tiết hơn rất nhiều để gắn kết các
hoạt động khí hậu với hoạt động và dịch vụ. Vì thế, SFCCD sẽ được chuẩn bị để cung
cấp một giá trị mới khác biệt tránh lập lại hoặc chồng chéo với các chiến lược trong
từng lĩnh vực khác. Cụ thế SFCCD sẽ tập trung vào các hành động liên quan đến phát
triến và phổ biến công cụ, chia sẻ hiểu biết, tạo ra động lực từ bên trong và năng lực
xây dựng đế giải quyết các ưu tiên liên quan đến vấn đề GDP, phát triến các sản phẩm
tài chính và hơn thế, củng cố hợp tác với các đối tác bên ngoài để đạt được kết quả, xây
dựng một hệ thống giám sát báo cáo thực hiện và ảnh hưởng.
17. SFCCD sẽ được chuẩn bị song song và đem lại hiệu quả cao do phối hợp chặt
chẽ với Báo cáo Phát triển Thế giới 2010 về Biến đổi Khí hậu đã được đề xuất
cùng với hàng loạt các báo cáo phân tích quan trọng khác, ví dụ như một chương
trình nghiên cứu toàn cầu về sự thích nghi của các nền kinh tế với biến đổi khí hậu do
mạng lưới SD chủ trì thực hiện, và công trình nghiên cứu về chính sách kinh tế và biến
đổi khí hậu tại PREM, cùng với các chương trình nghiên cứu đang được tiến hành và
mở rộng tại DEC. Việc khai thác các chương trình này cũng như các nghiên cứu khác
sẽ cung cấp thông tin để xây dựng và thực hiện SFCCD.
C. Khuôn khổ hành động: Các nguyên tắc chính
18. Dựa vào các lợi thế của mình, WBG sẽ đạt được các mục tiêu của SFCCD bằng
cách thông qua một kế hoạch hành động dựa trên sáu nguyên tắc chính:
• Mở rộng các phương pháp tiếp cận nhằm kết hợp các hành động thích
nghi và giảm thiểu trong chiến lược phát triển;
• Củng cố nỗ lực trong việc huy động và phân phối nguồn tài chính;
• Mở rộng vai trò của WBG trong việc phát triển thị trường mới;
Các quốc gia thuộc IDA là những nước có mức độ tổn thương cao. Các nước IDA cùng
với IBRD-IDA là các nước bị tổn thương nặng nề nhất từ các rủi ro của biến đổi khí
hậu với (a) các hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt, hạn hán và bão; (b) tăng mực
nước biển và các vấn đề liên quan tới vùng ven biển; và (c) biến đổi năng suất nông
nghiệp. Hơn nữa, gánh nặng bệnh tật hiện tại ở các nước nghèo như bệnh sốt rét, các
bệnh liên quan đến nguồn nước sẽ càng trở nên nghiêm trọng hơn dưới tác động của
biến đổi khí hậu.
Thích ứng là vấn đề then chốt. Tuy nhiên, không nên theo đuổi đến cùng việc thích
nghi với biến đổi khí hậu, mà coi nó như một công cụ để đáp ứng được các nhu cầu
phát triển của quốc gia IDA
Do các tác động của biến đổi khí hậu, cần có các nguồn tài chính bổ sung để trợ cấp
phát triển hiệu quả. Các quốc gia IDA sẽ cần nguồn tài chính bổ sung chỉ để duy trì các
lợi ích cho sự phát triển của các dự án ở cấp độ ‘không chịu ảnh hưởng của biến đổi khí
hậu’. Sự gia tăng về nợ của IDA được ước tính là từ 600 triệu đô la Mỹ đến 1,9 triệu đô
la Mỹ một năm (ví dụ tăng từ 6-21% từ tổng số nợ năm 2006 của IDA), cho mỗi kịch
bản suy thoái khí hậu theo dự đoán của bản Đánh giá Nghiêm túc về Kinh tế của Biến
đổi khí hậu.
Tiến hành các biện pháp giảm thiểu thông qua các lợi ích của địa phương. Các quốc
gia IDA đóng góp lượng phát thải khí nhà kính thấp nhất do đó, giảm thiểu phát thải
không phải là vấn đề cấp bách về ngắn và trung hạn. Nhưng, các hoạt động giảm thiểu
– như tăng khả năng tiếp cận với năng lượng sạch (như thông qua các dự án vùng) hoặc
các chương trình cải thiện tài chính trong quản lý rừng và đất đai – có thể mang lại các
cơ hội tốt cho các nước IDA, ở cả khía cạnh hỗ trợ phát triển địa phương lẫn giảm thiểu
phát thải khí nhà kính.
Nguồn: IDA và Biến đổi Khí hậu, Ngân hàng Thế giới, 2007
20. Cần chỉ rõ hơn chương trình nghị sự về biến đổi khí hậu, bao gồm cả hai hoạt
động giảm thiểu và thích nghi ở các quốc gia có thu nhập trung bình (MIC).
SFCCD ghi nhận hàng loạt các trường hợp trong khối các quốc gia này liên quan đến
việc cân bằng các ưu tiên giữa viêc thích nghi và các cơ hội hạn chế sử dụng carbon.
hoàn cảnh đó, các mối quan tâm, nguy cơ và các hạn chế ở các quốc gia nhỏ và các
lãnh thổ đảo cần được ghi nhận
23. Các quốc gia không ổn định, bị ảnh hưởng bởi các xung đột phải chịu các nguy
cơ liên quan đến khí hậu. Những quốc gia này đối mặt với với các thử thách đặc biệt
đáng được ghi nhận trong quá trình giảm thiểu và thích nghi với biến đổi khí hậu. Để
tạo ra các sản phẩm kinh doanh có tác dụng tại các quốc gia này, chúng ta cần cân nhắc
tới các hạn chế trong nội bộ quốc gia, khả năng huy động vốn bị giới hạn và nănng lực
yếu để có thể công thức hóa và áp dụng các hành động hướng tới phát triển. Các mối
hiểm họa đặt ra bởi ảnh hưởng của biến đổi khí hậu sẽ bị hạn chế hơn nữa do năng lực
vốn đã yếu kém của họ.
24. SFCCD sẽ nỗ lực giải quyết các nhu cầu cụ thể của từng quốc gia cũng như
xây dựng một nhóm quốc gia có chung một nhu cầu về xây dựng các chiến lược
riêng của mình để đối phó với biến đổi khí hậu. Lấy ví dụ, một số quốc gia sẽ tập
trung vào nhu cầu của họ trong việc phổ biến và hỗ trợ tài chính cho công nghệ sạch.
Một số khác mà phải đối mặt với gánh nặng chính là lụt lội, sa mạc hóa và các ành
20
hưởng của biến đối khí hậu đặc biệt quan tâm đến việc tìm kiếm đủ nguồn tài chính để
thích nghi với các ảnh hưởng của biến đổi khí hậu toàn cầu. Với nhóm các quốc gia sản
xuất dầu mỏ, sự hỗ trợ cho việc đa dạng hóa nền kinh tế sẽ là chiến lược trọng tâm
trong nỗ lực giúp các quốc gia này đối phó với biến đổi khí hậu. Nhiều quốc gia sẽ phải
đối mặt với hàng loạt vấn đề cùng lúc, và tại hầu hết các quốc gia tồn tại các khác biệt
đáng kể trong các ưu tiên giữa thành thị và nông thôn
25. SFCCD sẽ làm rõ hơn nữa cách thức mà WB, IFC, MIGA có thể củng cố hợp
tác trong việc đối phó với biến đổi khí hậu dựa trên các thế mạnh tương đối của
họ. Để đạt được mục đích này, SFCCD sẽ rút ra các bài học từ CASs chung và các ví
dụ tốt về dự án bao gồm sáng kiến Thắp sáng Châu Phi, hợp tác trong lĩnh vực thủy
điện (như đập Bujagali), một dự án chung của WB, IFC và GEF trong hỗ trợ tài chính
cho năng lượng sạch tại Nam Thái Bình Dương. Khung hành động này cũng sẽ có sự
khác biệt trong cách tiếp cận và trọng tâm giữa các cơ quan này để đáp ứng những nhu
cầu và mối quan tâm đặc biệt của các khách hàng. Lấy ví dụ IFC đang tích cực trong
hậu sẽ được đính kèm với lược đồ và sẽ được mang ra các ủy ban trong Hội đồng thảo luận vào ngày 5
và 27 tháng 3 năm 2008. IFC đang hợp tác chặt chẽ với Ngân hàng Thế giới trong việc xây dựng phương
21
pháp thực hiện và sẽ thảo luận với các cổ đông của mình.
Nguồn: IFC.
D. Triển khai Khung Hành động: Các Vấn đề Cơ bản
và Phương pháp tiếp cận.
Nguyên tắc 1: Mở rộng Hoạt động Tiếp cận nhằm lồng ghép Quá trình Thích nghi
và Giảm thiểu với các Chiến lược Phát triển.
26. Quyền sở hữu quốc gia và nhu cầu khách hàng là chìa khóa cho thành công
của nguyên tắc này. Việc cải thiện hiểu biết về mối liên hệ giữa các quá trình “phát
triển-thích nghi-giảm thiểu” và các hành động hỗ trợ mà mang lại nhiều lợi ích là trung
tâm của cách tiếp cận của SFCCD. Trên phương diện rộng, mối liên kết chủ đạo có thể
được tóm tắt như sau. Quản lý hiểm họa khí hậu đóng vai trò quyết định trong việc bảo
tồn và phát triển tại nhiều quốc gia đang phát triển-ngay cả với những biến đổi thời tiết
hiện tại và nhu cầu quản lý thiên tai. Các nỗ lực giảm thiểu thành công của cộng đồng
quốc tế sẽ giảm được gánh nặng thích nghi. Việc thich nghi với các nguy cơ khí hậu
ngày một xấu đi và các phương án chọn lựa nhằm hạn chế lượng carbon thường được
liên hệ với các ưu tiên phát triến quốc gia và các cơ hội kinh doanh năng lượng hiệu
suất cao, năng lượng tái chế, các ngành nghề bền vững và bảo vệ môi trường cũng như
xây dựng khả năng chống chọi với biến đổi khí hậu (xem Hộp 4). Đấy nhanh tốc độ
phát triến kinh tế là cần thiết trong việc tăng cường năng lực thích nghi và tận dụng các
cơ hội kinh doanh việc hạn chế carbon.
27. Hành động liên quan đến khí hậu có thể - và nên – mang lại nhiều lợi ích địa
phương cho các quốc gia đang phát triển về khía cạnh thương mại, phát triển và
môi trường. Bài học kinh nghiệm từ sự tham gia lâu dài của WB và IFC chỉ ra rằng
cách tiếp cận tốt nhất tới đối thoại với khách hàng và chương trình phát triển chống lại
sự biến đổi khí hậu nảy sinh từ sự hỗ trợ lẫn nhau giữa quá trình phát triển, kiểm soát
và thích ứng với bệnh dịch, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp và cơ sở hạ tầng. Lợi
Đổi mới công nghệ nhằm tăng tính cạnh tranh
z
Cơ sở hạ tầng có chất lượng cao hơn để có thể chống đỡ được các thảm hoạ liên
quan đến khí hậu
z
Cải thiện chất lượng không khí và giảm sự tác nghẽn
z
Các hoạt động quản lý đất, rừng tốt hơn, cũng mang lại lợi ích cho cộng đông dân
cư địa phương, và có thể đóng góp vào nỗ lực giảm thiểu tác động tiêu cực và thích
nghi với biến đổi khí hậu
z
Cải thiện các quy hoạch và quản lý địa phương có trách nhiệm sẽ mang lại rất
nhiều lợi ích cho cộng đồng dân cư địa phương
28.Các mối liên hệ này và kinh nghiệm của WBG làm rõ tầm quan trọng của các
kế hoạch xây dựng đã được đề xuất nhằm gắn biến đổi khí hậu với phát triển bằng
cách giúp các quôc gia đang phát triển:
• Nhận ra hiểm hoạ về biến đổi khí hậu và nhu cầu quản lý thiên tai trong khi cân
nhắc năng lực xây dựng để đối phó với nhu cầu thích nghi dài hạn; ưu tiên hỗ trợ những
quốc gia có nguy cơ bị ảnh hưởng cao nhất và có năng lực yếu cách quản lý chi phí -
hiệu quả và không làm tổn thương tới lợi ích ngắn hạn của những nhóm nghèo nhất và
dễ bị ảnh hưởng nhất.
• Tận dụng các cơ hội phát triển việc hạn chế phát thải carbon mang lại lợi ích cho cộng
đồng, doanh nghiệp, nền kinh tế và môi trường. Các cơ hội này có thể được tài trợ bởi
hoạt động tài chính ưu tiên để chi trả cho các chi phí ngày một lớn bao gồm trong cả
lĩnh vực nông nghiệp, ưu tiên cho các can thiệp mang lại hiệu quả kinh tế với tiềm năng
lớn giảm thiêu khí thải nhà kính;
• Xác định và hỗ trợ các chương trình mang lại nhiều lợi ích môi trường và phát
triển cũng như sự liên hệ mạnh mẽ giữa quá trình thích nghi và giảm thiểu đặc biệt
quan trọng trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ lợi và đô thị.
thay đổi, cùng lúc đó lưu lại sự chọn lựa và tính liên kết của chương trình trong một
quốc gia.
• Tham gia vào các vấn đề chính sách xã hội trong nội bộ liên hệ với mục tiêu đương
đầu với biến đổi khí hậu, kể cả thông qua đàm thoại giữa các Bộ trưởng Tài chính và
Phát triển;
• Xây dựng sự hợp tác giữa nhà nước và tư nhân tại các quốc gia đang phát triển hay
các khu vực khác mà có mong muốn đầu tư vào các quốc gia này, thấu hiểu nhu cầu
của họ, đẩy mạnh hợp tác giữa nhà nước và tư nhân, chia sẻ kinh nghiệm tốt nhất của
mỗi bên.
• Giải quyết nhu cầu về sản phẩm và công cụ mới bao gồm kiến thức, xây dựng năng
lực và các sản phẩm tài chính tại mức độ quốc gia, khu vực hay toàn cầu và trong việc
hợp tác với tất cả các cơ quan để mở rộng ảnh hưởng; và
• Tăng cường năng lực và kỹ năng – trong nội bộ WBG và giữa các khách hàng - nhằm
phát triển, phổ biến và áp dụng các kiến thức cũng như thể hiện trong chương trình
nghị sự mới
24
Hình 1: Các khoản cho vay của WBG theo khu vực
2
,
Năm tài chính 2007.
Giải thích hình vẽ
Các Khoản cho vay của IBRD
Nguồn: Kho hàng Doanh nghiệp (đến 27/01/08); ‘các khoản khác’ bao gồm Quản trị Công cộng & Luật
(21.3%), Giáo dục (3.3%), Tài chính & Phát triển Tư nhân (8.9%), Dịch vụ Sức khỏe và Xã hội (6.9%),
Thông tin và Liên lạc (0.01%).
Các Khoản cho vay của IDA