CHƯƠNG VI
CHƯƠNG VI
DỰ BÁO TÌNH HÌNH TỘI PHẠM
DỰ BÁO TÌNH HÌNH TỘI PHẠM
I. KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI DỰ BÁO
I. KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI DỰ BÁO
1. KHÁI NIỆM
1. KHÁI NIỆM

1.1 KHÁI NIỆM DỰ BÁO TÌNH HÌNH TỘI
1.1 KHÁI NIỆM DỰ BÁO TÌNH HÌNH TỘI
PHẠM
PHẠM Con người luôn sống trong một
Con người luôn sống trong một
môi trường (gia đình, bạn bè, xã
môi trường (gia đình, bạn bè, xã
hội…) nhất định nên luôn chịu sự
hội…) nhất định nên luôn chịu sự
tác động của tất cả các yếu tố bên
tác động của tất cả các yếu tố bên
ngoài môi trường sống: Các điều

thể được chia thành 3 nhóm sau:
Các đặc điểm xã hội - nhân khẩu: Gồm giới
Các đặc điểm xã hội - nhân khẩu: Gồm giới
tính, tuổi, trình độ học vấn, hoàn cảnh gia
tính, tuổi, trình độ học vấn, hoàn cảnh gia
đình ...
đình ...
Vai trò xã hội của cá nhân (các hoạt động
Vai trò xã hội của cá nhân (các hoạt động
chủ yếu của người đó). Nó phụ thuộc vào
chủ yếu của người đó). Nó phụ thuộc vào
vị trí của người đó trong hệ thống các
vị trí của người đó trong hệ thống các
quan hệ xã hội đang tồn tại. Vai trò xã hội
quan hệ xã hội đang tồn tại. Vai trò xã hội
của cá nhân trong xã hội chủ yếu do pháp
của cá nhân trong xã hội chủ yếu do pháp
luật quy định và luôn thay đổi dưới tác
luật quy định và luôn thay đổi dưới tác
động của nhiều yếu tố trong đó có mong
động của nhiều yếu tố trong đó có mong
muốn và sự lựa chọn của chính cá nhân
muốn và sự lựa chọn của chính cá nhân
đó.
đó.

Đặc điểm đạo đức - tâm lí phản
Đặc điểm đạo đức - tâm lí phản
ánh quan hệ của người đó đối với
ánh quan hệ của người đó đối với

Nhân thân
Nhân thân
người
người
phạm tội
phạm tội
Nhân
Nhân
thân con
thân con
người
người
Người
Người
phạm
phạm
tội
tội
+
=

Tính chất, mức độ nguy hiểm cho
Tính chất, mức độ nguy hiểm cho
xã hội của hành vi phạm tội
xã hội của hành vi phạm tội
không chỉ được xác định thông
không chỉ được xác định thông
qua khách thể của tội phạm, mức
qua khách thể của tội phạm, mức
độ của hậu quả thiệt hại…mà còn


Nhìn chung (nhất là đối với tội phạm
Nhìn chung (nhất là đối với tội phạm
cố ý) những đặc điểm nhân thân xấu
cố ý) những đặc điểm nhân thân xấu
được hình thành trước thời điểm thực
được hình thành trước thời điểm thực
hiện tội phạm.
hiện tội phạm.
Điều này rất có ý nghĩa để chúng ta áp
Điều này rất có ý nghĩa để chúng ta áp
dụng các biện pháp phòng ngừa sớm:
dụng các biện pháp phòng ngừa sớm:
Áp dụng những biện pháp tác động
Áp dụng những biện pháp tác động
hành chính - tư pháp đối với người vi
hành chính - tư pháp đối với người vi
phạm nhằm ngăn chặn khả năng dẫn
phạm nhằm ngăn chặn khả năng dẫn
tới việc thực hiện hành vi phạm tội.
tới việc thực hiện hành vi phạm tội.

Khái niệm:
Khái niệm:
Nhân thân người phạm tội là
Nhân thân người phạm tội là
tổng hợp những đặc điểm,
tổng hợp những đặc điểm,
những dấu hiệu thể hiện bản
những dấu hiệu thể hiện bản

Bị cáo là người có quyết định
truy tố của Viện kiểm sát và
truy tố của Viện kiểm sát và
quyết định đưa vụ án ra xét xử
quyết định đưa vụ án ra xét xử
của Toà án.
của Toà án.

Cùng một “chủ thể” nhưng ở các
Cùng một “chủ thể” nhưng ở các
giai đoạn tố tụng khác nhau nên có
giai đoạn tố tụng khác nhau nên có
tên gọi khác nhau và có quyền và
tên gọi khác nhau và có quyền và
nghĩa vụ khác nhau. Vì vậy, khái
nghĩa vụ khác nhau. Vì vậy, khái
niệm nhân thân bị can, nhân thân
niệm nhân thân bị can, nhân thân
bị cáo cũng không trùng với khái
bị cáo cũng không trùng với khái
niệm nhân thân người phạm tội,
niệm nhân thân người phạm tội,
nghĩa là chúng có nội dung gắn
nghĩa là chúng có nội dung gắn
liền với địa vị tố tụng trong các giai
liền với địa vị tố tụng trong các giai
đoạn khác nhau của vụ án hình sự.
đoạn khác nhau của vụ án hình sự.

3.2. Phân biệt khái niệm nhân thân người

tuổi của chủ
thể tội phạm
thể tội phạm
là căn cứ xác
là căn cứ xác
định
định
NLTNHS
NLTNHS
Còn dấu hiệu độ tuổi của
Còn dấu hiệu độ tuổi của
nhân thân người phạm tội
nhân thân người phạm tội
được nghiên cứu để xác
được nghiên cứu để xác
định các mức độ tuổi phổ
định các mức độ tuổi phổ
biến của độ tuổi người
biến của độ tuổi người
phạm tội. Từ đó có những
phạm tội. Từ đó có những
biện pháp phòng ngừa tội
biện pháp phòng ngừa tội
phạm cho từng nhóm độ
phạm cho từng nhóm độ
tuổi khác nhau.
tuổi khác nhau.

Đặc điểm
Đặc điểm

phạm tội)
phạm tội)
Để xác định nguyên nhân
Để xác định nguyên nhân
và biện pháp phòng ngừa
và biện pháp phòng ngừa

Khái niệm nhân thân người phạm
Khái niệm nhân thân người phạm
tội bao hàm nhiều dấu hiệu, đặc
tội bao hàm nhiều dấu hiệu, đặc
điểm mà không thuộc dấu hiệu
điểm mà không thuộc dấu hiệu
pháp lí của khái niệm chủ thể tội
pháp lí của khái niệm chủ thể tội
phạm.
phạm.
Ví dụ
Ví dụ
: Dấu hiệu thể hiện vị trí, vai
: Dấu hiệu thể hiện vị trí, vai
trò xã hội của người đó, thái độ của
trò xã hội của người đó, thái độ của
người đó đối với các giá trị xã hội
người đó đối với các giá trị xã hội
đang tồn tại, thái độ của người
đang tồn tại, thái độ của người
phạm tội đối với chính bản thân
phạm tội đối với chính bản thân
mình.

111); Quan hệ gia đình (Điều 150 BLHS)...;
Các đặc điểm về nhân thân là dấu hiệu định
Các đặc điểm về nhân thân là dấu hiệu định
khung trong CTTP tăng nặng hoặc giảm nhẹ
khung trong CTTP tăng nặng hoặc giảm nhẹ
như đặc điểm tái phạm nguy hiểm (điểm c
như đặc điểm tái phạm nguy hiểm (điểm c
khoản 2 Đ 138); phạm tội nhiều lần (điểm a
khoản 2 Đ 138); phạm tội nhiều lần (điểm a
khoản 2 Đ 116)...;
khoản 2 Đ 116)...;
Các đặc điểm về nhân thân là tình tiết tăng
Các đặc điểm về nhân thân là tình tiết tăng
nặng hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự
nặng hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự
như phạm tội nhiều lần, tái phạm, tái phạm
như phạm tội nhiều lần, tái phạm, tái phạm
nguy hiểm (điểm g khoản 1 Đ 48); phạm tội
nguy hiểm (điểm g khoản 1 Đ 48); phạm tội
lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng
lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng
(điểm h khoản 1 Đ 46)...
(điểm h khoản 1 Đ 46)...
b. Từ góc độ Tội phạm học: Nghiên
b. Từ góc độ Tội phạm học: Nghiên
cứu nhân thân người phạm nhằm:
cứu nhân thân người phạm nhằm:

tội phạm là sự tương tác giữa
những phẩm chất tâm lí tiêu cực
những phẩm chất tâm lí tiêu cực
của con người với môi trường
của con người với môi trường
sống
sống
.
.