Cục địa chất và khoáng sản Việt Nam
Viện Thông tin Tư liệu địa chất
Giáo trình tin học địa chất
hướng dẫn sử dụng MapInfo
( Dùng cho lớp tin học địa chất )
Người Viết : Lê Tuấn Anh
Lê Minh Tuân
Hà nội, 1997
Mở đầu
rước sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của tin học, và sự ứng dụng rộng rãi của
công nghệ GIS (Geographic Information System) trong quản lý, sản xuất cũng như
trong các nghành khác nhau đặc biệt là các nghành khoa học trái đất cho phép con người
mô phỏng hình dáng bề mặt trái đất, quản lý tài nguyên thiên nhiên... cùng với các phép
toán, các công cụ để phân tích, truy xuất, tìm kiếm dữ liệu một cách nhanh chóng hiệu quả,
công cụ ngày càng khẳng định vị trí vững chắc của nó trong thế giới tin học.
T
Trong nhiều năm qua, Cục Địa chất Việt nam đã chú ý đầu tư, xây dựng và phát triển
các cơ sở tin học (con người, thiết bị ...) ngày càng trở nên mạnh mẽ hơn, trở thành công
cụ hữu ích giúp cho các nhà địa chất trong công tác thu thập, phân tích, xử lý số liệu và
phục vụ các cấp lãnh đạo trong việc quản lý tài nguyên khoáng sản.
Tại Viện Thông tin Tư liệu Địa chất đã có những phần mềm GIS của các hãng nổi tiếng
trên thế giới như MGE của InterGraph, ArcInfo của ESRI và MAPINFO của MapInfo Co...
Trong những năm qua, bằng sự nỗ lực của tất cả các anh em làm tin học tại Viện trong
công tác nghiên cứu, xây dựng các quy trình công nghệ và triển khai sản xuất đã bước đầu
tạo ra được những sản phẩm có chất lượng. Ngày nay, công tác đào tạo GIS cũng như
chuyển giao công nghệ trở thành một trong những mục tiêu đào tạo của Viện.
Trong giáo trình này, chúng tôi cố gắng cung cấp những kiến thức cơ bản nhất về
MAPINFO, một phần mềm GIS hiện đang được sử dụng phổ biến rộng rãi trong các
nghành đặc biệt là nghành Địa chất Việt Nam cũng như trên thế giới. Chúng tôi cũng rất
mong mọi người đọc qua đó sẽ nắm bắt được một cách nhìn tổng quan về các hệ GIS cũng
MapInfo là một phần mềm có khả năng tương thích cao với các hệ GIS khác, cho phép
ta có thể trao đổi dữ liệu giữa MapInfor với các hệ đó thông qua các dạng Format chuẩn
như AutoCad DXF File (Data Exchange File).
Hơn nữa, với phiên bản MapInfo Profesional 4.0 trở lên hãng đã cung cấp những khả
năng mới đó là :
- Cung cấp một Project mới đó là Gauss-Kruger (Pulkovo 1942) cho phép ta đưa các
bản đồ vào MapInfo theo đúng hệ tọa độ Gauss (Hà nội 72) hiện đang dùng tại Việt nam.
- ODBC (Open DataBase Conectivity) : Là chức năng cho phép người dùng có thể sử
dụng môi trường ODBC để tạo các liên kết tới các CSDL lớn như MicroSoft Access,
MicroSoft SQL Server, Oracle, Fopro for Windows ...
- Cung cấp một thư viện hàm OLE giúp cho việc đưa các bản đồ được tạo ra trên
MapInfo vào trang tài liệu của các hệ sọan thảo văn bản như Microsoft Word phục vụ cho
công tác thành lập các bản thuyết minh báo cáo....
ii - Cấu trúc File dữ liệu của phần mềm MapInfo
Một bản đồ trên MapInfo được gọi là một Table nó bao gồm ít nhất là 4 File cơ bản :
*.Tab : File chứa các thông tin cơ bản về cấu trúc CSDL
của một Table trên MapInfo
*.Dat : Chứa các thông tin thuộc tính của các đối tượng đồ họa trong Table
*.Map : Chứa các thông tin của các đối tượng đồ họa tring Table
4
*.id : Chứa các thông tin cách sắp xếp, liên kết giữa các đối tượng đồ họa
và các thông tin thuộc tính.
Ngoài ra còn có thể có một số File phụ trợ khác như :
*.Ind : Chứa các thông tin về thứ tự xắp xếp (Index) theo một giá trị
trường được chỉ định trong CSDL
*.Dbf : Chứa các thông tin của FoxPro, Dbase nếu như được mở trong
MapInfo và các file này sẽ thay thế chức năng của file *.dat
*.bmp: Chứa các thông tin về ảnh nếu được mở trong MapInfo
5
Chương II: Làm việc với Table & Project
Bước 2 : Khai báo cấu trúc CSDL và chọn Project cho bản vẽ (Xem Hình 2)
Hình 2
Tạo cấu trúc cho CSDL :
+ FIELD NAME : Khai báo tên trường trong CSDL.
+ FIELD TYPE : Cho phép đặt kiểu trường gồm các kiểu
- CHARACTER : Trường có kiểu ký tự
- INTEGER : Trường có kiểu số nguyên
- FLOAD : Trường có kiểu số thực
- LOGICAL : Trường có kiểu Logic, v...v..
+ LENGTH : Đặt độ dài lớn nhất cho các giá trị của trường.
+ DECIMAL : Đặt độ dài lớn nhất cho các giá trị thập phân của trường
7
và tuỳ chọn này chỉ áp dụng cho trường số.
- Khi muốn thêm một trường sử dụng : ADD FIELD
- Khi muốn xoá một trường sử dụng : REMOVE FIELD
Khai báo Project cho bản vẽ :
Hình 3
Project ngầm định của MapInfo là kinh vĩ độ (Long/Lat) ta phải chọn
Project thích hợp cho bản vẽ như :
- Bản vẽ sử dụng hệ tọa độ GAUSS (cho BĐ thuộc lãnh thổ Việt nam) chọn:
-> Category : Gauss-Kruger (Pulkovo 1942)
-> Category member : GK Zone 17 (96
o
--> 102
o
)
GK Zone 18 (102
o
--> 108
o
Sau khi khai báo cấu trúc CSDL cũng như Project chọn Create. để tạo bản vẽ mới
- Chú ý : Một Table trên MapInfo sẽ phải có ít nhất 1 trường trong CSDL
b - Tạo một Table bằng lệnh IMPORT
Sử dụng lệnh IMPORT để biến đổi các dưới dạng các format chuẩn như :
*.DXF, *.MIF, *.MMI, *.MBI,*.IMG thành một Table của Mapinfo (Hình 5)
Hình 5
Trong đó, các file *.DXF (Data Exchange File) là một trong những chuẩn mực
của hãng AutoDesk mà các hệ CAD và GIS dùng để trao đổi dữ liệu với nhau.
9
Các bước thực hiện :
Bước 1 : Vào menu [TAB] --> Import
Bước 2 : Chọn kiểu của File (VD : AutoCad DXF)
Bước 3 : Chọn File cần Import (*.Dxf) --> Chọn nút Import
Bước 4 : Khai báo Project (xem trên) --> Chọn nút Projection...
Hình 6
Bước 5 : Khai báo thông tin chuyển đổi tọa độ từ File DXF vào Mapinfo
Chọn nút: Set Transfomation...
Hình 7
10
Chú ý : - Khi bạn đã đặt tương quan toạ độ bằng SET TRANFOMATION
thì tất cả các đối tượng sẽ được tính lại theo tỉ lệ và giá trị
toạ độ mới.
- Khi khai báo chuyển đổi toạ độ bằng SET TRANFOMATION thì
2 điểm Point1 và Point2 trong Mapinfo phải là các giá trị hợp lệ
tức là giá trị đó phải nằm trong khoảng min/max được khai
báo trong File Mapinfo.PRJ. Nếu có đối tượng nằm ngoài
khoảng min/max thì đối tượng đó sẽ không được Import
vào Mapinfo và nhận được thông báo lỗi.
Sau khi khai báo xong chọn OK để trở về màn hình trước (Hình 6)
Bước 6 : Tại Hình 6 chọn OK để thực hiện công việc Import
Bước 1 : Vào Menu [File] ---> Chọn Open (xem hình 8)
Bước 2 : Chọn kiểu File --> vào List File of Type
Bước 3 : Chọn tên File (tùy từng trường hợp cụ thể sẽ phải khai báo các thông số
khác nhau) ---> Kết thúc : Chọn nút OK.
Hình 8
3. Lưu một Table
Bước 1 : Vào Menu [File]-->Chọn SAVE Tables
--> Xuất hiện danh sách các Table đã bị sửa đổi cần lưu
12
Hình 9
Bước 2 : Chọn Table hoặc dùng phím Shift or Ctrl để chọn một nhóm các File
Sau đó : Chọn nút Save để thực hiện lệnh.
4. Đóng các Table đang được mở.
Vào menu [File] --> Chọn Close Table nếu muốn đóng một table
hoặc chọn Close All nếu muốn đóng tất cả các Table đang được mở.
5. Làm việc với File WorkSpace
File WorkSpace có phần mở rộng là *.WOR là một file kịch bản của MapInfo dạng
ASCII ta có thể dùng các phần mềm sọan thảo để thay đổi, sửa chữa.
Trong File WorkSpace chứa các thông tin về các Table đang được mở khi tạo ra File đó
như : Tên file (đầy đủ đường dẫn nếu nằm ở thư mục khác với file *.wor), bí danh, hiện
trạng của màn hình (vị trí, kích cỡ,tỷ lệ zoom ..).... và các lệnh để cho Mapinfo thực hiện.
Ví dụ :
!Workspace
!Version 400
!Charset WindowsLatin1
Open Table "vnmap" As VNMAP Interactive
Open Table "color_vn" As COLOR_VN Interactive
Set Window Info
Position (0.239583,0.864583) Units "in"
Width 2.39583 Units "in" Height 3.64583 Units "in"
Object 2 Anchor (103.060009278429,22.146572108219)
Set Window Frontwindow() Max
-----------------
- Tạo một File WorkSpace : Vào menu [File] ---> Save WorkSpace --> Đặt tên File
- Mở một File WorkSpace :Vào menu [File] --->Open WorkSpace-->Chọn File *.wor
Chú ý : Khi ta thay đổi vị trí của các File mà file *.wor gọi đến --> Mapinfo sẽ thông
báo không tìm thấy File . Do vậy nếu muốn chạy được ta có thể chữa trực tiếp
đường dẫn tới Table trong file *.wor
14
Chương III : Làm việc với các đối tượng Đồ họa
Các đối tượng trên Mapinfo được lưu giữ thành 2 phần :
- Các đối tượng hình học (Object) : Là các đối tượng hiển thị trên bản vẽ như
LINE, PLINE, TEXT, REGION, RECTANGULAR,SYMBOL.
- Các đối tượng thuộc tính (Attribute): Là giá trị thuộc tính của các đối tượng đồ
họa được lưu giữ trong CSDL.
I - Một số khái niệm
1- Khái niệm về đối tượng hình học
Các đối tượng hình học trong Mapinfo bao gồm
- LINE : Là đoạn thẳng có hai đỉnh.
- PLINE : Là đường thẳng đi qua n đỉnh ( n >= 2).
- ELLIPSE : Là hình Ellipse với 1 tâm và 2 bán kính.
Trong trường hợp hai bán kính bằng nhau ta được hình tròn.
- SYMBOL : Là ký hiệu được dán vào 1 điểm nào đó của bản vẽ.
- REGION : Là Pline khép kín có chứa thuộc tính về vùng
- RECTANG : Là hình chữ nhật, hoặc hình vuông
- TEXT : Là các đối tượng Text hiển thị trên bản vẽ
2- Khái niệm về thuộc tính hình học
Trong mỗi một đối tượng hình học có chứa các thuộc tính hình học. Thuộc tính hình
học của đối tượng bao gồm mầu đường bao, mầu nền, loại đường bao, kiểu chữ v..v
Mỗi loại đối tượng hình học khác nhau sẽ có một số thuộc tính khác nhau
đối tượng khác nhau như:
- Lớp các bản đồ : Sông, suối
- Lớp các bản đồ : Giao thông (đương bộ, đường sắt,đường mòn..)
- Lớp các bản đồ : Địa giới, Địa danh
- Lớp các bản đồ : Đường đồng mức
- Lớp các bản đồ : Ranh giới địa chất
- Lớp các bản đồ : Tuổi, kí hiệu địa chất
................
Với việc phân chia thành các lớp dựa trên cơ sở phân loại nào đó giúp cho việc quản lý
chặt chẽ hơn, cũng như tạo điều kiện thuận tiện trong việc sửa chữa và cập nhật về sau.
16
Copyright: Tài liệu đại học ©