Lãnh đạo cũng phải biết kể chuyện Một trong những việc lớn mà các giám đốc điều hành (CEO) phải thực hiện là cổ
vũ nhân viên của mình đạt được các mục tiêu đặt ra. Đưa ra những số liệu, bảng
biểu, các bài thuyết trình cứng nhắc minh chứng cho mục tiêu, rất có thể bạn sẽ
khiến người nghe ngáp dài. Nhưng kể một câu chuyện hay, bạn sẽ tác động được
vào cảm xúc của họ.
Cuộc sống là một chuỗi các câu chuyện đan xen nhau - các câu chuyện của chính
chúng ta và của những người sống quanh ta.
Câu chuyện kinh doanh - câu chuyện cuộc đời
Trong kinh doanh, rất nhiều nhà lãnh đạo thành công là những người có tài kể
chuyện. Họ luôn lôi kéo chúng ta bằng những câu chuyện, tâm sự về việc họ khởi
nghiệp ra sao, đại diện cho cái gì, và đang đi đâu.
Bill Gates luôn kể với chúng ta về giấc mơ đưa máy tính cá nhân đến tất cả các
căn nhà của mọi người trên trái đất. Câu chuyện vĩ đại đó đã thôi thúc Steve
Ballmer - và có lẽ cả những người khác - bỏ ngang việc học ở trường kinh doanh
và gia nhập công ty nhỏ của Gates ở một góc xa xôi hẻo lánh của vùng Tây Bắc
nước Mỹ. Thậm chí cả mẹ của Ballmer, người chưa từng nghe câu chuyện này,
cũng băn khoăn tại sao mọi người cần có máy tính như vậy.
Rất nhiều giám đốc hàng đầu được đào tạo từ những trường kinh doanh truyền
thống, không muốn kể các câu chuyện mà họ cho là vô bổ. Họ kiên quyết đi theo
các cách thức chuyên nghiệp và tuân thủ các nguyên tắc ngặt nghèo. Họ đưa ra
tầm nhìn, mục tiêu, kết quả và minh chứng bằng những phân tích, những thực tế,
những câu nói trích dẫn của những người nổi tiếng. Nhưng có hai vấn đề luôn diễn
ra với việc hùng biện kiểu này.
Thứ nhất là người nghe luôn có những phân tích, kinh nghiệm và những câu trích
dẫn của riêng họ. Trong khi bạn đang cố thuyết phục họ thì trong đầu họ đã hình
thành những lập luận phản bác điều đó. Thứ hai là nếu bạn có thành công trong
việc thuyết phục, thì bạn chỉ hoàn thành nhiệm vụ về mặt trí tuệ. Điều này chưa
đủ, bởi người ta không chỉ hành động vì lý trí.

vật trong câu chuyện, sẽ phải vượt qua.
Câu chuyện có thể mở ra theo hướng như thế này: trong thương đau, nhân vật
chính nhận ra rằng, nếu đã có một loại thuốc nào đó chữa trị bệnh tim, có lẽ cha
ông đã không qua đời. Sau đó, công ty ông khám phá ra rằng, một
proteinCâu
chuyện có thể mở ra theo hướng như thế này: trong thương đau, nhân vật chính
nhận ra rằng, nếu đã có một loại thuốc nào đó chữa trị bệnh tim, có lẽ cha ông đã
không qua đời. Sau đó, công ty ông khám phá ra rằng, một protein luôn có mặt
trong máu ngay trước các cơn đau
tim và phát triển một cuộc thí nghiệm giá thành
thấp và dễ quản lý để lấy bằng sáng chế. Nhưng giờ đây, công ty đối mặt với một
thực tại khó khăn mới, một kịch tính mới: công ty cạn tiền mặt, và đối tác chủ chốt
rút vốn để gây dựng công ty riêng. Và Chemcorp phải đấu tranh để kết thúc cuộc
chạy đua lấy bằng sáng chế.
Việc tạo ra một loạt các tình huống khó khăn trở ngại khiến cho câu chuyện trở
nên vô cùng hồi hộp, khiến các chủ ngân hàng nảy sinh ý tưởng rằng, có thể câu
chuyện sẽ không kết thúc có hậu. Đến lúc đó, Tổng giám đốc của Chemcorp tung
đòn quyết định: “Chúng tôi đã chiến thắng cuộc đua, chúng tôi đã nhận được bằng
sáng chế, chúng tôi sẽ cứu được 25.000 người mỗi năm”. Và thế là các ông chủ
ngân hàng chỉ còn biết rút hầu bao ra rót vốn cho Chemcorp.
Để có thể nảy ra trong đầu một câu chuyện như vậy, người kể cần phải đặt ra một
số câu hỏi nhất định cho mình. Trước hết, nhân vật của tôi muốn làm gì để phục
hồi sự cân bằng trong cuộc sống? Mong muốn là mạch máu cả một câu chuyện.
Mong muốn không phải là một danh sách mua sắm mà là yêu cầu cốt lõi mà nếu
được thỏa mãn, nó sẽ ngừng câu chuyện lại trong tiến trình của nó.
Câu hỏi kế tiếp là:
Điều gì ngăn nhân vật chính đạt được mong muốn của họ? Các
lực lượng nào đó? Nghi ngờ? Sợ hãi? Bối rối? Xung đột cá nhân với bạn bè, gia
đình, người yêu? Các xung đột xã hội nảy sinh trong các thể chế trong xã hội?
Xung đột về vật chất? Các lực lượng thiên nhiên? Bệnh tật gây chết người? Không