Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Phân tích tài chính Bài 1
2007-08
Nguyễn Minh Kiều

1

GIỚI THIỆU VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH MỤC TIÊU

Bài này giới thiệu bức tranh chung về phân tích tài chính nhằm cung cấp nền tảng kiến
thức cho học viên học tập những bài tiếp theo. Học xong bài này học viên có thể:
•
Hiểu được thế nào là phân tích tài chính bao gồm khái niệm, mục tiêu phân tích, các
kỹ thuật, mô hình phân tích và các quyết định tài chính.
•
Nắm được khái quát các dạng thức phân tích tài chính trước khi đi sâu vào chi tiết của
từng dạng thức phân tích tài chính sẽ được trình bày ở các chương tiếp theo.
•
Hiểu được quan hệ cũng như sự tác động của hệ thống tài chính đến hoạt động phân
tích tài chính.

1 PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH LÀ GÌ?
1.1 Khái niệm
Phân tích tài chính là quá trình thu thập và xử lý các dữ liệu và sự kiện tài chính thông
qua các kỹ thuật và công cụ thích hợp để tạo ra thông tin tài chính có giá trị nhằm rút ra
các kết luận hoặc ra các quyết định tài chính. Nói ngắn gọn, phân tích tài chính là một
quá trình bao gồm bốn khâu căn bản: (1) Thu thập dữ liệu, (2) Phân tích và xử lý dữ liệu
thu thập được, (3) Tạo ra thông tin tài chính, và (4) Kết luận hoặc ra quyết định tài chính.
Dưới đây chúng ta sẽ xem xét chi tiết hơn từng từng khâu này.


1.3 Các kỹ thuật và mô hình phân tích tài chính
Các kỹ thuật và mô hình phân tích tài chính là các công cụ được áp dụng để xử lý và phân
tích dữ liệu nhằm tạo ra thông tin tài chính. Tùy theo mục tiêu, trình độ và điều kiện
chúng ta có thể sử dụng các kỹ thuật và công cụ phân tích khác nhau. Trong phạm vi môn
học này chúng ta sẽ lần lượt ứng dụng một số kỹ thuật, mô hình và lý thuyết trong các
hoạt động phân tích sau đây:
•
Các kỹ thuật được sử dụng bao gồm phân tích tỷ số tài chính, phân tích xu hướng,
phân tích chỉ số và phân tích cơ cấu của các báo cáo tài chính.
•
Các mô hình được sử dụng bao gồm mô hình chiết khấu dòng tiền (Discounted Cash
Flows Model - DCF), mô hình định giá tài sản vốn (Capital Assets Pricing Model -
CAPM),…
•
Các lý thuyết được sử dụng bao gồm lý thuyết thị trường vốn (Capital Market
Theory), lý thuyết kỳ vọng hợp lý (Rational Expectation Theory), lý thuyết M&M
(Modigliani and Miller Theory), …
Các kỹ thuật, mô hình và lý thuyết đề cập trên đây sẽ lần lượt được trình bày và hướng
dẫn ứng dụng vào phân tích tài chính ở các bài tiếp theo.
1.4 Mục tiêu phân tích tài chính
Mục tiêu phân tích là cái mà quá trình phân tích hướng đến và cần đạt được. Trong môn
học này, chúng ta sẽ thấy hai mục tiêu cụ thể mà các hoạt động phân tích hướng đến là:
Ví dụ 1: Minh họa sự khác biệt giữa dữ liệu và thông tin tài chính
Chẳng hạn, bạn có dữ liệu tài chính như sau: Lãi suất tiền gửi ngân hàng hiện tại là 10%/năm.
Dữ liệu tài chính này nói lên được điều gì? Dựa vào dữ liệu này bạn có nên gửi tiền vào ngân
hàng hay không? Xét về ý nghĩa, dữ liệu tài chính này cho biết rằng nếu bạn gửi vào ngân
hàng 100 triệu đồng thì sau một năm bạn nhận được 10 triệu đồng tiền lãi. Như vậy, dữ liệu
tài chính này ít có ý nghĩa và chưa thể phục vụ cho việc ra quyết định là bạn có nên gửi ti
ền

thường phải ra những loại quyết định nào? Có nhiều loại quyết định khác nhau, nhưng
nhìn chung trong tài chính chúng ta có thể tập trung vào các loại quyết định chủ yếu sau
đây: Quyết định đầu tư, quyết định nguồn vốn và quyết định phân phối lợi nhuận.
Quyết định đầu tư - Quyết định đầu tư là quyết định chi tiền ra để mua sắm hoặc đầu tư
vào một loại tài sản nào đó. Quyết định đầu tư là quyết định quan trọng nhất trong các
loại quyết định tài chính vì nó tạo ra giá trị cho doanh nghiệp hoặc cho nhà đầu tư. Đối
với doanh nghiệp, quyết định đầu tư là những quyết định liên quan đến: (1) tổng giá trị tài
sản và giá trị từng bộ phận tài sản (tài sản lưu động và tài sản cố định) cần có và (2) mối
quan hệ cân đối giữa các bộ phận tài sản trong doanh nghiệp. Quyết định đầu tư gắn liền
với phía bên trái bảng cân đối tài sản. Cụ thể nó bao gồm những quyết định như sau:
•
Doanh nghiệp cần những loại tài sản nào phục vụ cho sản xuất kinh doanh?
•
Mối quan hệ giữa tài sản lưu động và tài sản cố định nên như thế nào?
•
Doanh nghiệp cần đầu tư bao nhiêu vào tài sản lưu động? Bao nhiêu vào tài sản cố
định? Chi tiết hơn, doanh nghiệp cần đầu tư bao nhiêu vào hàng tồn kho, bao nhiêu
tiền mặt cần có trong hoạt động kinh doanh hàng ngày? Nên mua sắm những loại tài
sản cố định nào? v.v…
Quyết định nguồn vốn - Nếu như quyết định đầu tư liên quan đến bên trái thì quyết định
nguồn vốn liên quan đến bên phải của bảng cân đối tài sản. Nó gắn liền với việc quyết
định nên lựa chọn loại nguồn vốn nào cung cấp cho việc mua sắm tài sản, nên sử dụng
vốn chủ sở hữu hay vốn vay. Nếu lựa chọn nguồn vốn vay thì nên sử dụng nguồn vốn vay
ngắn hạn hay vốn vay dài hạn, hoặc lựa chọn giữa vay ngân hàng hay vay trên thị trường
vốn. Nếu lựa chọn sử dụng nguồn vốn chủ sở hữu thì nên lựa chọn giữa sử dụng lợi
nhuận để lại hay nên phát hành cổ phiếu huy động thêm vốn,… Đó là những quyết định
liên quan đến quyết định nguồn vốn trong hoạt động của doanh nghiệp.
Quyết định phân phối lợi nhuận - Quyết định phân phối lợi nhuận là quyết định xem nên
giữ lợi nhuận lại để tái đầu tư hay phân chia lợi nhuận dưới hình thức chi trả cổ tức. Hoặc
giả, quyết định nên chi trả cổ tức bằng tiền hay trả cổ tức bằng cổ phiếu.

Phân tích tài chính và quyết định nguồn vốn
•
Phân tích tài chính và quyết định cấu trúc và chi phí vốn
•
Phân tích tài chính và quyết định phân phối lợi nhuận
•
Phân tích tài chính và quyết định IPO
•
Phân tích tài chính và quyết định quản lý rủi ro.
Tuy nhiên do hạn chế về thời gian cũng như giới hạn mục tiêu nghiên cứu, trong môn học
này chúng ta chưa xem xét phân tích và quyết định đầu tư dự án. Nội dung này sẽ được
xem xét trong môn học Thẩm định dự án sẽ trình bày ở học kỳ sau.
3 PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH VÀ HỆ THỐNG TÀI CHÍNH
Phân trước đã nói, quá trình phân tích tài chính liên quan đến thu thập và xử lý dữ liệu tài
chính để tạo ra thông tin. Bản thân việc thu thập dữ liệu có quan hệ gắn bó với hệ thống
tài chính ở đó doanh nghiệp hoạt động như là một tế bào hay một thực thể của cả hệ
thống. Do đó, phần này sẽ xem xét chi tiết thêm về hệ thống tài chính cũng như mối quan
hệ giữa doanh nghiệp và hệ thống tài chính. Hê thống tài chính nói chung bao gồm các
thành tố sau đây: Các thị trường tài chính, các tổ chức hay định chế tài chính và các
công cụ tài chính.
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Phân tích tài chính Bài 1
2007-08
Nguyễn Minh Kiều

5
Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp có lúc tạm thời thặng dư nhưng cũng có
lúc tạm thời thiếu hụt vốn. Lúc tạm thời thặng dư, doanh nghiệp cần tìm nơi đầu tư để
vốn sinh lợi, do đó, gia tăng được hiệu quả sử dụng vốn. Lúc tạm thời thiếu hụt vốn,
doanh nghiệp cần tìm nguồn tài trợ để bù đắp thiếu hụt nhằm đảm bảo cho hoạt động của
doanh nghiệp được liên tục và hiệu quả hơn. Tùy theo mức độ khác nhau, hầu hết các

vốn:
•
Hộ gia đình
•
Các nhà đầu
tư tổ chức
•
Các doanh
nghiệp
•
Chính phủ
•
Nhà đầu tư
nước ngoài

Đơn vị thiếu hụt
vốn:
•
Hộ gia đình
•
Các nhà đầu tư
tổ chức
•
Các doanh
nghiệp
•
Chính phủ
•
Nhà đầu tư
nước ngoài