Chơng 3
đặc điểm của Các loại thức ăn nuôi bò
sữa v nguyên tắc sử dụng
i. Thnh phần dinh d|ỡng của thức ăn
Thnh phần của thức ăn (Hình 3-1) bao gồm nớc
v vật chất khô (VCK). Theo quy ớc, hm lợng vật
chất khô của một loại thức ăn đợc xác định bằng cách
sấy khô thức ăn đó trong tủ sấy ở nhiệt độ 105C cho
đến khi nó có khối lợng không đổi v đợc biểu diễn
bằng tỷ lệ phần trăm:
khối lợng thức ăn sau khi sấy
VCK (%) = ------------------------------------ u 100
khối lợng thức ăn trớc khi sấy
Trong các loại thức ăn của bò sữa, một số có hm
lợng vật chất khô cao, một số khác có hm lợng vật
chất khô thấp. Các loại thức ăn thô xanh có hm lợng
vật chất khô thấp hơn các loại thức ăn ủ ớp v thức ăn ủ
ớp lại có hm lợng vật chất khô thấp hơn các loại thức
ăn đã phơi khô. Theo Pozy (1998), hm lợng vật chất
khô của thức thô xanh biến động từ 11% đến 20%, của
thức ăn ủ ớp từ 20 % đến 40 % (biến động rất lớn v
phụ thuộc vo nguyên liệu đem ủ), của các loại thức ăn
phơi khô v thức ăn tinh từ 85% đến 92%.
Thức ăn
Lm khô (sấy)
Nớc
Vật chất khô
Đốt cháy
Chất hữu cơ:
o Protein
o Đờng, tinh bột

của thức ăn đó có chứa 150g mỡ.
ii. Các loại thức ăn th|ờng dùng nuôi bò sữa
1. Thức ăn thô xanh
Thức anh thô xanh l tên gọi chung cho các loại
cỏ xanh, thân lá cây còn xanh, kể cả một số loại rau
xanh v vỏ của những quả nhiều nớc... Đặc điểm của
thức ăn thô xanh l chứa nhiều nớc, dễ tiêu hoá, có tính
ngon miệng v gia súc thích ăn. Nói chung, thức ăn
xanh có tỷ lệ cân đối giữa các chất dinh dỡng, chứa
nhiều vitamin v protein có chất lợng cao.
a. Cỏ tự nhiên v cỏ trồng
Cỏ tự nhiên l hỗn hợp các loại cỏ ho thảo, chủ
yếu l cỏ g, cỏ lá tre, cỏ mật... Cỏ tự nhiên mọc trên
các gò, bãi, bờ đê, bờ ruộng, trong vờn cây, công viên...
Cỏ tự nhiên có thể đợc sử dụng cho bò sữa ngay trên
đồng bãi dới hình thức chăn thả hoặc cũng có thể thu
cắt về v cho ăn tại chuồng. Thnh phần dinh dỡng v
chất lợng cỏ tự nhiên biến động rất lớn v tuỳ thuộc
vo mùa vụ trong năm, nơi cỏ mọc, giai đoạn phát triển
của cỏ (non hay gi) v thnh phần các loại cỏ trong
thảm cỏ. Khi sử dụng cỏ tự nhiên cần lu ý tránh cho bò
sữa bị rối loạn tiêu hoá hoặc ngộ độc bằng cách sau khi
thu cắt về, phải rửa sạch cỏ để loại bỏ bụi bẩn, các hoá
chất độc hại, thuốc trừ sâu... Loại cỏ còn non hoặc cỏ
thu cắt ngay sau khi ma cần phải đợc phơi tái để đề
phòng bò sữa bị chớng bụng đầy hơi.
Cỏ trồng bao gồm các loại nh cỏ voi, cỏ Ghinê,
cỏ Stylo ... Việc trồng cỏ rất quan trọng, đặc biệt l
trong chăn nuôi thâm canh v chăn nuôi theo quy mô
trang trại. Trồng cỏ bảo đảm chủ động có nguồn thức ăn

d. Cây ngô sau thu bắp non
Cây ngô sau khi thu bắp non (ngô bao tử hay ngô
qu) có thể dùng lm nguồn thức ăn xanh rất tốt cho
trâu bò. Thnh phần dinh dỡng của cây ngô sau thu
bắp non rất phù hợp với sinh lý tiêu hoá của trâu bò.
Cây ngô loại ny có thể dùng cho ăn trực tiếp hay ủ
xanh để dự trữ cho ăn về sau.
2. Thức ăn ủ ớp
L loại thức ăn đợc tạo ra thông qua quá trình dự
trữ các loại thức ăn thô xanh dới hình thức ủ chua.
Nhờ ủ chua, ngời ta có thể bảo quản thức ăn trong một
thời gian di, chủ động có thức ăn cho bò sữa, nhất l
vo những thời kỳ khan hiếm cỏ tự nhiên, với việc tổn
thất ít nhất các chất dinh dỡng so với quá trình phơi
khô. Ngoi ra, ủ chua còn lm tăng tỷ lệ tiêu hoá của
thức ăn, do các chất khó tiêu trong thức ăn bị mềm ra
hoặc chuyển sang dạng dễ tiêu.
Thức ăn ủ chua tốt có những đặc tính sau:
- Có mùi thơm dễ chịu (nếu có mùi khó ngửi chứng tỏ
bị thối hỏng).
- Có vị hơi chua, không đắng v không chua gắt.
- Mầu đồng đều, gần tơng tự nh mầu của cây trớc
khi đem ủ (hơi nhạt hơn một chút).
- Không có nấm mốc.
- Gia súc thích ăn.
Về nguyên tắc ngời ta có thể ủ chua các loại
thức ăn xanh, kể cả thức ăn hạt v củ quả, nhng thông
thờng ngời ta hay ủ chua thân, lá cây ngô, cỏ voi, cỏ
tự nhiên v trong khi ủ thờng cho thêm rỉ mật đờng v
muối.