Phản ứng với stress cấp

Phụ nữ rất dễ bị stress tấn công.
Phản ứng stress cấp là một rối loạn nhất thời, rất trầm trọng, phát triển ở
một cá nhân không có bất kỳ rối loạn tâm thần rõ rệt nào khác, đáp ứng lại một thể
chất căng thẳng hoặc một trạng thái tâm thần đặc biệt và mất đi trong vòng vài giờ
hoặc vài ngày. Tác nhân gây stress có thể là một sang chấn tâm lý mạnh. Các nguy
cơ này làm xấu thêm tình trạng cơ thể vốn đã kiệt sức hoặc các nhân tố thực tổn
khác. Tính dễ bị tổn thương và khả năng đối phó của cá nhân đóng một vai trò
quan trọng trong việc xảy ra và mức độ của stress cấp.
Hoàn cảnh bất ngờ dễ gây ra stress cấp tính
Một phụ nữ 52 tuổi từ ngân hàng trở về bị cướp trên 100 triệu đồng, nạn
nhân rất hoảng sợ, lo lắng và tiếc của. Sau đó vài giờ bà được cơ quan chức năng
mời đến trình bày sự việc, với những câu hỏi bà cho là không mấy dễ nghe. Về
nhà bà rơi vào trạng thái không tiếp xúc, không nói được. Trí nhớ và chú ý giảm,
vẻ mặt buồn rầu, lo âu, hốt hoảng. Ý thức bị thu hẹp, đôi khi có cơn kích động, ăn
kém, rối loạn giấc ngủ... Bệnh nhân được đưa đi khám và được chẩn đoán bị phản
ứng với stress cấp. Sau vài tuần điều trị bằng tâm lý liệu pháp, an thần, hưng thần
và nâng đỡ cơ thể, bệnh nhân đã hồi phục tốt.
Theo những quan niệm cổ điển, các rối loạn này được gọi là rối loạn tâm
thần do căn nguyên tâm lý. Đáp ứng với sự kiện gây chấn thương tâm lý thì người
bệnh có các triệu chứng rối loạn phân ly hoặc rối loạn stress cấp. Cảm xúc của
người bệnh bị giảm sút, khó hoặc không thể vui vẻ trong các hoạt động vốn có
trước đây mà người bệnh ưa thích và có cảm giác về tội lỗi trong cuộc sống hằng
ngày; khó tập trung chú ý; cảm giác tan rã các cơ quan trong cơ thể; cảm giác thế
giới không thật hoặc giống như một giấc mơ hoặc rất khó khăn gợi lại các chi tiết
của sự kiện chấn thương tâm lý như quên phân ly. Mặc dù chấn thương có thể
giống nhau về mức độ, nhưng sự đáp ứng có thể khác nhau ở các nền văn hóa khác
nhau. Các stress trầm trọng có thể gặp ở tất cả các lứa tuổi.
Nguyên nhân
Stress tâm lý cấp diễn và đủ lớn: Người thân chết đột ngột. Bị phản bội bất

gần. Mất khả năng phản ứng cảm xúc, mất khả năng đáp ứng với ngoại cảnh, mắt
mở to nhìn vào một hướng, ý thức thu hẹp, rối loạn sự chú ý và định hướng. Cơn
kéo dài từ vài phút đến nửa giờ, xen kẽ với các vận động ngắn như: bỏ chạy, tay
chân quờ quạng, lục lọi,... sau đó lại lâm vào tình trạng bất động. Tình trạng trên
kéo dài từ vài giờ đến 2-3 ngày, sau đó là giai đoạn hồi phục để lại tình trạng suy
nhược và mất nhớ.
Thể kích động (tăng động): Ngay sau chấn thương tâm lý, xuất hiện tình
trạng hưng phấn vận động như vẫy tay, kêu la hoặc kích động mạnh, bỏ chạy, lao
về phía nguy hiểm. Ý thức người bị bệnh bị thu hẹp, rối loạn định hướng và chú ý.
Cơn kéo dài từ vài phút đến vài chục phút. Sau cơn để lại tình trạng suy nhược và
mất trí nhớ.
Các rối loạn thần kinh thực vật và cơ vòng kèm theo: Vã mồ hôi, mạch
nhanh, mặt đỏ bừng hoặc tái, mất tự chủ đại tiểu tiện.
Rối loạn stress cấp có thể phát triển ở từng cá thể không cần có điều kiện
thuận lợi đặc biệt và chấn thương tâm lý không phải là quá mạnh.
Điều trị phản ứng với stress cấp bằng liệu pháp tâm lý là chủ yếu: Giữ vững
tâm lý của bệnh nhân. Giúp bệnh nhân thể hiện cảm xúc phù hợp. Hiểu và giải
quyết đúng vấn đề. Có thể sử dụng thuốc bình thần benzodiazepin cho một giai
đoạn ngắn, nhưng có nguy cơ phụ thuộc thuốc. Các thuốc chống trầm cảm có thể
giúp điều trị kết quả hơn. Các thuốc tăng cường tuần hoàn não, vitamin và khoáng
chất cũng rất cần thiết.