D

ÁN GIÁO D

C K THU

T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N
g
u
y
n 

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g
h kim loi H Bách khoa Hà KIM TRA CHT LNG HÀN

m bo cht lng là thc hin các công vic đã đc lp k hoch cà tác đng có
h thng cn thit nhm đm bo rng sn phm đt ti m
c cht lng ti u và nó
s hot đng tt vi đ tin cy va đ.
Cht lng nhn đc sau khi hàn chu nh hng ca nhiu yu t và đc th hin
qua các giai đon sau

Thit k
Thit b và nhân lc CHT LNG Sn xut
Kim tra D

ÁN GIÁO D

C K THU

T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N
g
u
y
n 

c Th

: nm vng các hot đng đ tip tc nâng cao vic thc hin quá trình.
Tuy nhiên cng phi nhn mnh mt câu quan trng theo ISO 3834-1 là: Cht lng
không th đc kim tra bên trong sn phm, nó đã đc hình thành trong sn phm.
Ngay c phng pháp kim tra không phá hy đy đ và tinh vi nht cng không ci
thin đc cht lng hàn. Ngi c đã nói: Cht lng không th đ
t đc bng
kim tra, t nó đã đc hình thành!
2. Khuyt tt hàn
2.1. Các kiu và dng khuyt tt
2.1.1. nh ngha - Khuyt tt ca sn phm là s không đáp ng đc yêu cu c th
nào đó, mà đã đc tiêu chun quy đnh.
Trong sn xut hàn, thng chia khuyt tt ra thành khuyt tt khi chun b và gá
lp vt trc khi hàn v
i khuyt tt xy ra trong khi hàn. Khuyt tt hàn có th là bên
ngoài hoc trên b mt và bên trong.
Khuyt tt bên trong có th là nhng bt liên tc hoc là khuyt tt v t chc t
vi.  đây ch yu xét đn vic kim tra các bt liên tc ca liên kt hàn.Tuy nhiên
cn phi nói rng các sai lch khi chun b và gá lp thng dn đn s xut hin ca
nhng khuyt tt hàn, vì th cn phi kim tra vic chun b trc khi hàn cn thn.
Bt liên tc không nht thit là khuyt tt. Ch th đc phát hin bng các thit b
đc gi là ch th ca bt liên tc. Tùy theo tiêu chun nu bt liên tc nh hng
đn quá trình s dng ca sn phm hoc các yêu cu k thut thì đc gi là khuyt
tt.
2.1.2. Các khuyt tt khi chun b và gá lp – Khuyt tt đc trng nht khi hàn nóng chy
ca dng này: góc vát mép ch V, ch X, ch U b lch; làm cùn cnh sc theo chiu D

ÁN GIÁO D

Hin nay ngi ta dùng các ch s đ ký hiu khuyt tt
2.2. Các khuyt tt bên ngoài – hình dáng và kích thc mi hàn thng ph thuc vào
chiu dày vt hàn. Khi hàn nóng chy, trên bn v (H1.2 KKS) thng cho các giá
tr: chiu
rng mi
hàn;
chiu cao
chu lc;
phn nhô
đi vi
hàn giáp
mi. i
vi liên
kt góc
hoc
chng
thng cho cnh mi hàn và chiu cao làm vic ca tit din.
Các mi hàn có th có chiu rng và cao không đu trên sut đng hàn, mp mô,
chy loang (h.1.3a-b), cnh góc vuông không bng nhau
g
h kim loi H Bách khoa Hà
2.2.1. Rãnh ct là ch kim loi c bn b lõm xung nm dc theo mép hàn do kim loi
nóng chy không đc đa vào đ. (h.1.3 g-e). Rãnh ct xy ra khi:
• Hàn h quang tay vi cng đ và đin áp cao làm nhit nng ln.
• Hàn t đng di lp thuc vi đin áp thp hoc v trí đin cc không đúng.
• Hàn đin x vi thuc hàn khó chy nên b ép trt
Rãnh ct làm gim tit din làm vic, gây tp trung ng su
t và có th tr thành
nguyên nhân phá hy mi hàn do xut hin vt nt.
2.2.2. Lõm xy ra khi h quang b tt đt ngt to nên “ming núi la”, thng gp khi
hàn gián đon. Nguyên nhân ch yu do trình đ th hàn. Lõm làm gim tit din
làm vic ca mi hàn, s xut hin vt nt, gim đ bn và kh nng chng n mòn.
Còn lõm ti chân mi hàn thng đc to ra bng quá trình hàn đin cc lõi thuc,
giáp mi dng ch V. Kim loi  di v trí vát mép b đy lên do sc cng b mt
kéo nó vào khe h (hI.29SA)
2.2.3. Cháy thng là các phn t ca kt cu b nóng chy xuyên thng mt đon hàn do
s quá nhit cc b trên mt din tích nh. Khuyt tt này thng đi kèm vi s li
đáy hàn. Nguyên nhân to nên cháy thng:
• Nng lng đng quá cao, cng đ dòng hàn ln
• Tc đ hàn chm và không đu
• Khe h giáp mi gia các mép hàn l
n.
• Khi hàn di lp thuc bo v đm lót di không sát hoc thuc hàn ít.
Trong thc t cháy thng thng gp khi hàn kt cu thành mng, hàn giáp mi
sâu cng nh khi hàn leo góc.
2.2.4. Rò r kim thng đc phát trin t ni r xuyên lên b mt kim loi mi hàn. R
có dng hình tr kéo dài lên b mt. X st có tính thông khí kém ngn không cho
khí thoát lên b mt kim loi nóng chy to ra r. Rò r kim thông lên b mt hàn
gây nên tp trung ng sut nên nguy him hn r khí bên trong.

g
h kim loi H Bách khoa Hà
• V trí không gian ca mi hàn.
• Hng dch chuyn dây hàn theo trc mi hàn không chính xác.
• Ch đ hàn (dòng hàn, chiu dài h quang ) không hp lý.
• Dây hàn chy ra nhanh hn tc đ hàn.
• Trình đ th hàn yu.
Chy loang và lng đng thng đi kèm vi khuyt tt nghiêm trng là hàn không
ngu, không thu. Do đó cn phi kim tra cn thn ti nhng ni có chy loang và
l
ng đng.
Tt c các bt liên tc b mt nói trên đu đc th hin rõ trên b mt ngoài và có
th đc sa li phn nào bng hàn đp. Ni nào có nhiu khuyt tt b mt thng
là du hiu cho thy bên trong mi hàn cng có khuyt tt.
2.3. Các khuyt tt bên trong: khuyt tt bên trong là nhng loi khuyt tt mà không
đc phát hin khi quan sát b ngoài các chi tiêt, vt hàn. Dng,
đc trng, đnh
hng và kích thc các khuyt tt trong ph thuc vào phng pháp hàn
2.3.1. Nt và các bin th ca chúng.
Nt là s phá hy cc b liên kt
hàn di dng đng (h7NK),
đc xem là nguy him nht.
Chúng xut hin trong kim loi
mi hàn và kim loi c bn do s
phát trin ca ng sut riêng vì:
u
y
n 

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g
h kim loi H Bách khoa Hà
• Trong liên kt hàn có mt các khuyt tt khác gây tp trung ng sut.
Theo nhit đ xut hin nt khi hàn thép có th chia ra:
• Nt nóng đc to nên trong quá trình đông đc kim loi  nhit đ 1100
o
C -
1300
o
C, vì tính do ca kim loi gim mnh và phát trin bin dng kéo.
• Nt ngui đc to nên do chuyn bin pha, dn đn gim đ bn ca kim loi;
mt khác do nh hng ca ng sut hàn. Nt ngui xut hin c trong giai
đon ngui hoàn toàn cng nh trong trong thi gian  nhit sau hàn.
Tùy thuc vào s phân b tng đi theo tâm đng hàn có nt dc, nt ngang, nt
sao; theo phân b  liên kt hàn có nt ti kim loi mi hàn, nt ti kim loi c bn,
nt di đng hàn hoc nt ti vùng nh hng nhit.
Tùy thuc vào đc trng ca ng sut (kéo hay nén) xut hin trong các phn t ca
kt cu hàn, nt có th là kín- khó quan sát (trong các phn t chu nén) hoc là h-
d thy (trong các phn t chu kéo)

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g
h kim loi H Bách khoa Hà

Theo tit din r có th nm  phn c bn, theo đng hp kim hóa ca kim loi
nóng chy vi kim loi c bn; có khi nm  toàn b tit din hàn.
R đu thng xut hin khi các yu t tác đng n đnh: các b mt vt hàn b
bn (g, du m ), cht lng đin cc thp, thuc hàn m
R theo nhóm tích t khi b bn cc b hoc sai vi ch đ hàn đã cho (h quang
tt, chiu dài h quang tng, khi bt đu hàn, gp ming hàn, bong lp thuc bc).
R nm dc thành chui đc to thành trong điu kin khi các cht khí thâm
nhp theo toàn b đng hàn (khi hàn đp, đin cc hàn kém cht lng, có g, khi
hút không khí qua khe h gia các mép hàn).
R đn đc to thành trong trng hp sai lch vi ch đ hàn trong nht thi.
R khí xut hin nhiu nht khi hàn nhôm, hp kim titan, trong thép thì ít hn. R
khí có dng hình cu (có đng kính t vài chc micromet đn 2-3 mm) nu chúng
không kèm theo màng oxide và không ngu. R mà cùng vi màng oxide không có
hình dng hình hc c đnh. Các màng oxide thng hp li vi r thoát lên b mt
nóng chy. Trong mi hàn thép cacbon đa s r có dng ng.
Các nguyên nhân chính to thành r khí trong mi hàn:
• Hàm lng cacbon trong kim loi c bn và kim loi b sung cao.
•  m cao  đin cc, thuc hàn hoc khí hu.
• Có các cht h hoc các thành phn hu c khác mà khi phân hy có th làm
bão hòa CO hoc H

• Làm sch g, sn, du m cha tt.
• Tc đ hàn ln, vng hàn ngui nhanh.
R cng có th đc hình thành trong quá trình co ngót khi đông đc (đc gi là
r co).
2.3.3. Ln (ngm) x và màng oxide thng xut hin do làm sch vy và g không tt trên
mép hàn, ch yu khi hàn nhiu lp. X là các tp cht phi kim loi không kp ni lên
b mt mi hàn khi đông đc (h1.4.KKS).
Khi hàn bng que hàn có lp
thuc bc đ dày sinh ra nhiu x, nhng
kim loi nóng chy  trng thái lng lâu hn
và x phi kim loi nh có đ thi gian ni
lên.
Kích thc x khác nhau t t vi đn git vài
milimet. Theo hình dáng có x hình cu, hình kim, phng, tri ra theo dng màng, hình
khi tip giáp vi kim loi nóng chy. Khi kích thc x ln hoc có d
ng nhn d gây
nên tp trung ng sut làm gim đ bn ca kt cu. Nu ln x t vi di dng phôtphid,
nitride, sulphide, cùng tinh hp kim nh, oxide st s làm gim đ do mi hàn. Ln x
dng cu nh thng ít nguy him hn.
Trong nhng điu kin nht đnh ln x s gây ra nt. iu này đc gii thích là trong
quá trình nung nóng và làm ngu
i, h s giãn n nhit ca x và kim loi khác nhau
nhiu gây nên ng sut nhit khá ln d phát sinh ra nt trong kim loi mi hàn.
Ln oxide có th xut hin  tt c các dng hàn. Khi hàn hp kim nhôm chúng có dng
lp mng hình thù tùy ý. nh hng ca màng oxide đn c tính mi hàn có khi còn
mnh hn so vi r, ln x hoc ln kim loi.
Nguyên nhân gây ra ln (ngm) x và màng oxide:
•
B mt mi hàn bn có g, du m, sn.
• Làm sch x sau mi lt hàn không tt.

y
n 

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g
h kim loi H Bách khoa Hà
2.3.5. Không ngu là nhng bt
liên tc đáng k (m ra)
không có s liên kt cu trúc
ti giao din gia kim loi c
bn và kim loi mi hàn hoc
gia các lt hàn (h.1.5a)(h.8
NM).
C K THU

T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N
g
u
y
n 

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g
h kim loi H Bách khoa Hà
• Phân tán hoc thi lch h quang di nh hng ca t trng, nht là khi
hàn bng dòng đin mt chiu, ct h quang hng vào mt ch nhng kim
loi lng li chy  ch khác.
• Thuc hàn b kt vào khe h gia các mép có vát hoc không vát.
• X không bong ht khi hàn nhiu lp, lp sau chng lên lp trc.
• Vt li
u c bn không phù hp vi vt liu hàn (dây hàn, que hàn, thuc )
• Thit b hàn không tha mãn – cng đ và đin áp h quang dao đng trong

hình dáng.
• Vt hàn và đin cc b nghiêng.
• Các đin cc cha kp ngui. D

ÁN GIÁO D

C K THU

T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N
g
u
y
n 

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g

phn t hàn b xê dch. Nhng khuyt tt này xut hin do phôi không đc gia công
chính xác; kp cht phôi sau khi đnh v làm phôi b dch chuyn; không có đ gá
đm bo c đnh phôi đáng tin cy. D

ÁN GIÁO D

C K THU

T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N
g
u
y
n 

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g

o
C.
Tùy thuc vào s phân b, nt đc chia ra ba nhóm: trong mi hàn vy; trong kim
loi c bn;  ch tip xúc ca vy hàn vi kim loi c bn.
Nt trong mi hàn vy có th xut hin vì co khi kt tinh và to nên các rãnh trong
liên kt đc hàn chng. Nt  ch tip xúc vy hàn vi kim loi c bn có th đc
to nên khi hàn các kim loi có tính cht lý- hóa khác nhau. Khuyt tt này thng
gp nht khi hàn vy mnh ct hp kim cng (nh T15K6) vi thân dao làm t thép
cacbon két cu (nh thépC45). Nt cng có th xut hin khi hàn thép không g
trong trng thái ng sut bng vy đng- bc.
Trong kim loi c bn, nt nóng và ngui xut hin di tác đng ca ng sut
riêng đc hình thành khi gá lp, gia nhit, kt tinh kim loi mi hàn và làm ngui
liên kt hàn vy, cng nh di tác dng ca vy hàn nóng chy. S xut hin nt
cng có th do vy hàn thâm nhp theo biên gii ht ca kim loi c bn, làm yu đi
s liên kt gia chúng. Khi có ng sut riêng hoc ti trng ngoài d dn đn nt. D

ÁN GIÁO D

C K THU

T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N
g


Tính cht ca
vt liu
Do hay giòn. Có khuynh hng to thành nt. Kh nng
kh ng sut. Làm chm vt nt
Cu to liên kt Hàn góc hay giáp mi. Yu t t l
S đ chu ti Mi hàn chu ti hay không. Trng thái ng sut đng, mt,
khi. ng sut d
Mc đ tp
trung ng sut
Kt cu (rãnh x, chiu dày khác nhau )
Công ngh (cong vênh, lch mép, vy )
Dng ti trng Tnh, đng, rung, chu k nh
n mòn ca môi
trng
Trung tính, n mòn yu, mnh
Tác đng nhit Nhit đ cao hoc thp, tác đng chu k
Xác sut và
nguy c hng
c trng quá ti. Nguy c tai nn
Do điu kin làm vic ca liên kt hàn, vn đ v nh hng ca khuyt tt đn c
tính ca mi hàn rt đc quan tâm.  đánh giá nh hng này cn phi bit đ
nhy cm ca kim loi mi hàn đi vi khuyt tt, nhng bt liên tc có hình dng
khác nhau – mc đ tp trung ng sut.
 nhy c
a liên kt hàn đi vi các khuyt tt - mc đ gim đc trng c hc
ca mi hàn ti vùng khuyt tt so vi vi mi hàn không khuyt tt – ph thuc vào
nhiu yu t: kiu, s phân b và kích thc khuyt tt, tính cht kim loi, dng ti
trng, điu kin s dng. Tip theo n phân bit đ nhy
đi vi khuyt tt khi chu

h kim loi H Bách khoa Hà
đi vi khuyt tt khi ti trng đng là h s tp trung hiu qu - t s gii hn mi
ca liên kt hàn khi không có khuyt tt vi có khuyt tt.
3.2. nh hng ca nt
Tt c các liên kt hàn ca kim loi và hp kim đu rt nhy cm vi nt. Thc t
làm vic cho thy rng nt (dù rt nh) là khuy
t tt nguy him nht ca liên kt hàn.
Nt làm gim mnh đ bn mi hoc kh nng chu ti trng đng. Do đó nu đã
xut hin nt thì bt buc phi sa (mài phá, hàn đp). Các mi hàn sa nt  các chi
tit, sn phm phi theo công ngh đc bit đm bo đ tin cy.
3.3. nh hng ca không ngu
3.3.1.  bn tnh: Các th nghim so sánh các liên kt hàn cho phép rút ra kt lun sau:
• Liên kt hàn thép cacbon thp và thép không g austenite không b nh hng
nhiu do không ngu. Quan h gia chiu sâu không ngu vi đ gim kh nng
ti theo bc nht.
• Các loi thép bn nóng 30CrMnSiNiA, hp kim nhôm bin dng 16T (2024-
T4) và AM-6 có đ bn ca mi hàn nh hn đ bn kim loi c bn. Khi tng
chiu sâu không ngu thì kh nng ti gim nhng không tuyn tính.
• Hàn gia c ch không ngu đ tng kh nng chu ti tnh ch có tác dng 
nhit đ thng, khi nhit đ thp (t
o
≈ -40
o
C) đ bn tnh cng nh đ do ca
liên kt gim mnh.
• Không ngu  gia mi hàn không ch làm yu tit din chu lc mà còn là ni
tp trung ng sut.
• Chiu dày vt hàn càng ln thì đ nhy đi vi không ngu tng nhanh hn.
• Khi hàn giáp mi ch V không ngu di chân làm gim đ bn tnh nhiu
hn so vi không ngu  gia mi hàn.

Biên so

n nm 2007: N
g
u
y
n 

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g
h kim loi H Bách khoa Hà
• Không ngu nh gn b mt kim loi c bn làm gim mnh gii hn mi.
• Vic tng tip theo kích thc không ngu s làm gim gii hn mi t l vi
s gim din tích tit din mi hàn.
• Khi chu ti trng un rung đng ch không ngu gn b mt chu kéo nén s
gim m
nh gii hn mi ca liên kt hàn.
• Khi th un thép cacbon thp đ hàn lò hi đã s dng 10 nm, thy rng các
khuyt tt ngoài dng rãnh ct, lch mép, chy loang s làm gii hn mi gim
mnh hn nhiu so vi khuyt tt bên trong. Nu không b n mòn thì không
ngu s làm gim gii hn mi mnh hn so vi r hoc ln x.
3.3.3.  bn khi ti trng tnh lp li
 bn khi ti trng thay đi cng ph thuc vào tn s đt ti; tn s thp
(vài ln đt ti trong mt phút), đ bn ln hn tn s cao (khong 1000 ln cht ti

đc trng phân b trong mi hàn. Các r đc chia tng ng thành r đn (khong
cách gia các r ln hn ba ln đng kính ln nht), r dng chui (các r không ln D

ÁN GIÁO D

C K THU

T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N
g
u
y
n 

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g
h kim loi H Bách khoa Hà

3.6. nh hng ca hình dáng mi hàn
3.6.1.  bn tnh D

ÁN GIÁO D

C K THU

T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N
g
u
y
n 

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g
h kim loi H Bách khoa Hà

thuc vào chiu dày kim loi và công ngh hàn.
Lch mép khi ti trng thay đi nh hng đáng k đn gii hn mi ca liên kt.
Mc đ gim gii hn mi ph thuc ch yu vào đ ln lch mép và công ngh hàn.
3.8. nh hng ca khuyt tt hàn đim
3.8.1.  bn tnh
Nt ti nhân mi hàn thc t không nh hng đn đ bn ct và xé. ng lc c
bn ti đim hàn đ
c hiu là vùng bn vng bên ngoài ca các tinh th hình tr và
vùng đu trc bên trong mà các vt nt trong chu ti nh thng không ra khi ranh
gii đó. nh hng ca r, nt và tóe trong đn đ bn tnh liên kt hàn đim tng
t nhau.
Tin hành nghiên cu đ bn tnh chu ct ca đim hàn thông qua đng kính
nhân chy ca đim đó. Các k
t qu th tnh đim hàn đc trình bày trên
(H.40,41.NM), trong đó trc hoành là din tích làm vic ca nhân chy, còn trc
tung – ti trng phá hy. Do rt khó xác đnh chính xác din tích làm vic ca nhân D

ÁN GIÁO D

C K THU

T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N

Nt ngoài còn làm gii hn mi gim đi
37-80%.
Gii hn mi ca mu tóe trong ti
đim hàn li ln hn gii hn mi ca
mu không khuyt tt! iu này liên
quan đn s gim tp trung
ng sut do
đin đy khe h gia các phn t hàn bng kim loi chy tóe ra.
Phân tích các mu b phá hy bng tia Rngen và phng pháp kim tng ch ra
rng trung tâm b phá hy do mi xut hin quanh nhân hàn, ch tip giáp các tm
hàn. S có mt khuyt tt trong nhân hàn không nh hng ti v trí sinh ra và phát
trin vt nt mi. Quá trình phá hy mi ban đu xut hin  ni t
p trung ng sut
cao nht – quanh chu vi nhân hàn - sau đó lan ra theo chiu dày tm, ri đi lên b
mt gn ch đin cc ép. D

ÁN GIÁO D

C K THU

T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N
g

phù hp vi quá trình công ngh hàn kt cu. Sau đó xem k li vt liu và kim tra
b sung cht lng ng vi tài liu chun.
1.1.1. Kim loi c bn
Phôi đúc đc kim tra xem có r, co và nt không, đc bit chú ý đn ch cn
hàn. Phôi cán xem có b tách lp, các tp cht - đc bit là lu hunh - phân b
không đu theo tit din. Kim tra thành phn hóa hc theo mác kim loi, th c tính.
1.1.2. Que hàn
Vi que hàn h quang cn kim tra đ dày đu lp thuc bc, xem thuc bc có b
h hi gì không. Tin hành hàn th đ thit lp đc trng nóng chy ca lõi và thuc
bc, kh nng d bong x và cht lng to hình mi hàn (tính chy loãng ca kim
loi, bn toé, khuyt tt ngoài). Que hàn thép đ bn cao đc kim tra bng phép
th đc bit v hàm lng hydro trong kim loi nóng chy.
i vi que hàn khí thì ch kim tra hình dáng và thành phn hóa hc.
1.1.3. Dây hàn
c kim tra xem b mt có sch không, lp ph có phù hp vi quá trình công
ngh hàn không, tách lp và nhn b mt. Tin hành hàn th vi thuc hoc khí bo
v tng ng đ xác đnh cht l
ng vt liu theo các ch tiêu tng t nh que hàn.
1.1.4. Thuc hàn
c kim tra theo kích thc ht, đ đng đu và đ tròn, có cht bn hoc ln
tp cht không. Cng cn kim tra đ m, các tính cht n đnh thuc hàn.
1.1.5. Khí bo v
c kim tra xem có tp cht có hi và hi nc. Hi nc đc xác đnh theo
nhit đ đim sng.
1.1.6. Kim tra tính hàn
Tính hàn nh hng ch yu đn cht lng sn phm. Kim tra tính hàn ca vt
liu ban đu cn phi có trc khi quyt đnh s dng nhng vt liu nào cho kt cu
hàn. Có hai trng hp kim tra tính hàn:
và làm tính hàn kém đi.
1.2. Kim tra trang thit b
1.2.1. Kim tra máy
Cht l
ng liên kt hàn ph thuc nhiu vào thit b có tt hay không. Mc đích
ca kim tra là duy trì trng thái làm vic ca thit b hàn theo đúng các đc tính k
thut đã cho. Theo dõi thit b làm vic có đúng vi biu đ bo dng công ngh
nh trong lí lch máy.
Máy hàn h quang cn phi đm bo h quang cháy n đnh, đ chính xác cn thit,
điu chnh ch đ đin chun, tc đ hàn v.v Các thông s này cn kim tra cn
thn trc mi ln kim tra thit b và trong quá trình sn xut.
Vi máy hàn đin tip xúc, kim tra các c cu, h thng làm ngui, gá kp b mt
tip xúc, biên dng và đ mòn b mt làm vic ca đin cc. Khi hàn đim và hàn
đng quan trng nht là đnh lng đc thi gian hàn và ngh nh các c cu và
b ct. Cu to b ct cn đc điu chnh chính xác, tin cy và kim tra hàn liên tc.
Khi hàn khí đu tiên là kim tra ngun cp khí. m bo lu lng khí sch và khô,
áp sut n đnh
1.2.2. Kim tra đ gá
 gá hàn chuyên dùng cn đm bo đ bn và cng vng cn thit; kp cht các
phn t
hàn nhanh, chính xác và tin cy; đt vt hàn  v trí thun li đ thao tác
Nhng yêu cu này phi đa vào điu kin k thut khi thit k và ch to đ gá.
Cn chú ý đn kích thc c bn, đnh v, kp cht. Kt lun cui cùng v tác dng
ca đ gá s đa ra sau khi ch to và kim tra kích thc ca sn phm th.
Trong quá trình ch
 to, tình trng ca đ gá đc kim tra có h thng, thi hn
kim tra ph thuc vào quy mô sn xut. Khi cn thit phi sa cha hoc thay mi
đ gá.
1.2.3. Kim tra dng c và đng h đo
Các đng h đo và dng c phi đc s giám sát thng xuyên trong sn xut và

n 

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g
h kim loi H Bách khoa Hà
– nng lng c hc; khi hàn laser, siêu âm, chùm tia đin t – nng lng tia vt
lý.  đây ch yu ch kim tra v đin (đin áp), v khí (đ sch).
1.3. Kim tra nhân lc hàn
Kim tra vic chun b và trong quá trình sn xut hàn dù có cn thn đn đâu
cng không có hiu qu nu không kim tra cht lng th hàn, vì phn ln cht
lng sn phm trong sn xut hàn là do cht lng th hàn quyt đnh. Cht lng
đng đu n đnh ca liên kt hàn là du hiu c bn đ nhn bit đng cp th hàn.
Cht lng th hàn cn phi đc kim tra  tt c các giai đon ca quá trình
công ngh (chun b, gá lp, hàn , kim tra).Có th theo lot tiêu chun EN 287. Tin
hành thi nâng bc đnh k, cp chng ch cho th hàn, th dò khuyt tt, th lp ráp,
th vn hành thit b. Ngoài ra còn phi chú ý đn các mt v tâm lý, kinh t, sc
khe, vn hóa nhm gián tip nâng cao cht lng sn phm hàn.
Vic phê chun th đc tin hành trc khi thc hin sn xut các kt cu tng
ng. Ngoài ra trong quá trình hàn cng vn kim tra đ
nh k th hàn bng vic t
chc Hi đng có s tham gia ca các điu phi viên, thanh tra hàn. Ni dung kim
tra gm lý thuyt và thc hành. Các mu sau khi hàn s đc Hi đng xem xét k
lng bên ngoài. Sau đó th phá hy (kéo, un ) ri đánh giá cht lng mu gãy.
Ngày nay các thit b hàn là thành qu ca tin b mi v công ngh đin- đin t,


T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N
g
u
y
n 

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g
h kim loi H Bách khoa Hà
Các chi tit, b phn máy khi hàn phi đc gá trên đ gá chuyên dùng (giá kp,
van gim áp), đm bo đ chính xác cao. Các kích thc c bn ca chi tit cn kim
tra là: khe h gia các mép và chng mép- đi vi hàn giáp mi không vát mép; khe
h gia các mép, đ cùn mép và góc vát mép; chiu rng chng nhau và khe h gia
các tm- đi vi liên kt hàn chng; khe h gia các tm và mép, góc gia các phn
t hàn, cng nh đ cùn và góc nghiêng ca mép- đi vi liên kt ch T; khe h gia
các phn t hàn và góc gia chúng- đi vi liên kt góc.
Các thông s và kích thc khác ph thuc vào hình dáng mi hàn đc xác đnh
bi các điu kin k thut ca sn phm. Các chi tit, b phn máy sai lch v điu

D

ÁN GIÁO D

C K THU

T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N
g
u
y
n 

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g
h kim loi H Bách khoa Hà
có hot tính cao cn phi kim tra màu sc và đ ln vùng chy màu.

Khi quan sát ngoi dng, b mt vt kim cn phi đ đ sáng và tm nhìn phi
thích hp. Thông s hình hc đc đo bng dng (h.2.3.KKS) hoc các dng c đo


D

ÁN GIÁO D

C K THU

T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N
g
u
y
n 

c Th

n
g
, B môn Hàn & Côn
g
n
g
h kim loi H Bách khoa Hà
đn kh nng hot đng, chu ti sau này ca chúng. KTKPH liên quan đn vic phát
hin khuyt tt trong vt kim nhng t bn thân nó không th d đoán nhng ni
nào khuyt tt s hình thành và phát trin.

Tuy nhiên không có phng pháp nào có th giúp ngi kim tra phát hin đc tt
c các khuyt tt mt cách hoàn ho. Cho nên quan trng không ch là chn đúng
phng pháp ki
m tra, mà còn bit kt hp các phng pháp phá hy cà không phá
hy. Bng di đây trình bày u nhc đim chính ca các phng pháp.
Bng II.1 So sánh đc đim ca các phng pháp KTPH vi KTKPH
Kim tra phá hy (KTPH) Kim tra không phá hy (KTKPH)
Nhc đim
1. Ch th đc trên mu mà không
phi đi tng đc s dng thc
t.
u đim
1. Th trc tip ngay trên sn phm
và ti các ch nguy him.
2. Có th tin hành th bt k sn D

ÁN GIÁO D

C K THU

T – D

Y NGH ADB 1655-VIE
Biên so

n nm 2007: N
g

7. Tn thi gian và công th bc cao
đ gia công mu th
phm nào trong nhóm, thm chí
th đc tt, nu điu kin kinh t
cho phép.
3. Có th s dng tt c các ph
ng
pháp, ch ra các tính cht khác
nhau ca vt liu hoc liên kt.
4. Tin hành kim tra mà không cn
tr sn xut.
5. Kim tra li sn phm hoc các
mi hàn cho phép phn ánh li nh
hng sau khi s dng, khai thác.
6. Không phi phá ra khi kim tra vt
liu quý.
7. Gia công s b, thi gian th, giá
thành thng thp hn nhiu so
vi KTPH
u đim
1. Th trc tip v đo đ bn hay đ
tin cy trong s dng; cho phép
xác đnh đc mt hay mt s
trng thái gii hn xác đnh.
i chiu gia kt qu đo đc
vi các tính cht s dng ca vt
liu thng rt sát nhau, không
gây ra khác bit đáng k.
2. Xác đnh đc ti tr
ng phá hy