Ảnh hưởng của văn hóa tín ngưỡng truyền
thống đến đời sống đạo của giáo dân H'Mông
ở giáo xứ Sapa (Lào Cai) Trần Thị Thu Giang Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn
Luận văn ThS. ngành: Triết học; Mã số: 60 22 80
Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Hồng Dương
Năm bảo vệ: 2011 Abstract. Khái quát về Công giáo ở Việt Nam nói chung và lược sử quá trình hình
thành, phát triển giáo xứ Sapa - đồng thời chỉ ra những đặc điểm văn hóa tín ngưỡng
truyền thống của dân tộc H‟Mông. Nghiên cứu và làm rõ ảnh hưởng của văn hóa tín
ngưỡng truyền thống dân tộc H‟Mông trong sinh hoạt tôn giáo và nghi lễ vòng đời
người của giáo dân H‟Mông giáo xứ Sapa hiện nay.

Keywords. Triết học; Văn hóa tín ngưỡng; Công giáo; Người H'Mông; Lào Cai

Content
1. Lý do chọn đề tài
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
khoá VIII đã chỉ rõ:“Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc mỗi dân tộc có một bản sắc
riêng, tạo nên tính đa dạng và phong phú của văn hoá Việt Nam ”. Đó là sự khẳng định vai
trò to lớn của văn hoá tộc người đối với sự phát triển chung của văn hoá Việt Nam. Trong đại
gia đình các dân tộc Việt Nam ấy, tín ngưỡng văn hoá truyền thống của người H‟Mông đang
góp phần làm phong phú thêm nền văn hoá Việt Nam vừa đa dạng, vừa thống nhất.
Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của bộ phận nhân dân, đang và sẽ tồn tại

Những công trình nghiên cứu của các học giả trong và ngoài nước trên các bình diện: Lịch
sử, Dân tộc học, Tôn giáo học hay Triết học… đều khẳng định rằng, văn hóa tín ngưỡng có
mối quan hệ qua lại, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống sinh hoạt tôn giáo của các dân tộc
Việt Nam nói chung, trong đó có người H‟Mông ở Sapa.
Các nguồn tài liệu của các học giả Công giáo:
F.Savina (1971), Lịch sử dân tộc Mèo, Viện Dân tộc học thuộc Ủy ban Khoa học Xã
hội Việt Nam.
Các công trình nghiên cứu khác:
Nguyễn Hồng Dương (2004), Tôn giáo trong mối quan hệ văn hoá và phát triển ở
Việt Nam, Nxb KHXH, Hà Nội.
Nguyễn Hồng Dương (2001), Nghi lễ và lối sống công giáo trong văn hoá Việt Nam,
Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội.
Nguyễn Hồng Dương (chủ biên)(2010), Nếp sống đạo của người Công giáo Việt
Nam, Nxb Từ điển Bách khoa, Hà Nội.
Vương Duy Quang (2005), Văn hóa tâm linh của người H’Mông ở Việt Nam truyền
thống và hiện tại, Nxb Văn hoá Thông tin và Viện Văn học, Hà Nội.
Trần Hữu Sơn (1996), Văn hóa H’Mông, Nxb Văn hóa Dân tộc, Hà Nội.
Luận án Tiến sĩ:
Phạm Huy Thông (2008), Ảnh hưởng qua lại giữa đạo Công giáo và Văn hoá Việt
Nam, Trường Đại học Quốc Gia Hà Nội, Hà Nội.
Các tạp chí nghiên cứu:
Người viết đã tham khảo các bài viết trên một số tạp chí chuyên ngành như: Nguyệt
san Công giáo và dân tộc, tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, tạp chí Dân tộc học…
Nguồn tài liệu Internet:
Người viết cũng sử dụng một số tài liệu trên các Webside có liên quan (có đối chiếu,
so sánh với các tư liệu khác):
www.catholic.org.tw
www.giaodiem.com
www.sapachurch
www.tintuclaocai

trình hình thành, phát triển giáo xứ Sapa; đồng thời chỉ ra những đặc điểm văn hóa tín
ngưỡng truyền thống của dân tộc H‟Mông.
+ Làm rõ ảnh hưởng của văn hóa tín ngưỡng truyền thống dân tộc H‟Mông trong sinh
hoạt tôn giáo và nghi lễ vòng đời người của giáo dân H‟Mông giáo xứ Sapa hiện nay.
- Phạm vi nghiên cứu: Những ảnh hưởng của văn hóa tín ngưỡng truyền thống dân tộc
H‟Mông đến tín ngưỡng vòng đời người và đời sống đạo của giáo dân H‟Mông ở giáo xứ
Sapa (Lào Cai).
4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- Luận văn được thực hiện trên cơ sở nguyên lý của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ
nghĩa duy vật lịch sử, đặc biệt là quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo ở vùng dân
tộc thiểu số trên đất nước ta.
- Về phương pháp nghiên cứu: Luận văn quán triệt phương pháp luận triết học mácxít, có
sự thống nhất giữa phương pháp lịch sử và lôgíc, phân tích và tổng hợp, kết hợp giữa nghiên
cứu lý thuyết và khảo sát thực tiễn.
5. Đóng góp của luận văn
Luận văn trình bày một cách hệ thống và tương đối đầy đủ những ảnh hưởng của văn
hóa tín ngưỡng truyền thống dân tộc H‟Mông trong sinh hoạt tôn giáo và nghi lễ vòng đời
người của giáo dân H‟Mông giáo xứ Sapa (Lào Cai).
6. Ý nghĩa của luận văn
- Ý nghĩa lý luận: Ảnh hưởng của văn hóa tín ngưỡng truyền thống đến đời sống đạo
của giáo dân H‟Mông giáo xứ Sapa (Lào Cai) hiện nay đã chứng tỏ Công giáo chính là sản
phẩm của lịch sử, đồng thời tín ngưỡng văn hoá truyền thống luôn là động lực đồng hành
cùng với sự phát triển ấy. Một mặt, khẳng định đường hướng của Giáo hội Công giáo Việt
Nam “Sống phúc âm giữa lòng dân tộc để phục vụ hạnh phúc của đồng bào”, mặt khác quán
triệt tư tưởng của Đảng và Nhà nước ta về tôn giáo trong giai đoạn hiện nay, và ghi nhận sự
đóng góp của các tôn giáo là một bước phát triển lý luận của Chủ nghĩa Mác Lênin và tư
tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề tôn giáo.
- Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn trình bày một cách có hệ thống những đặc điểm văn hoá
tín ngưỡng truyền thống của người H‟Mông nói chung từ đó thấy được ảnh hưởng của yếu tố

thiểu số…, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, tháng 5, tr 57 – 65.
11. Phạm Văn Dốp (2002), Thử phác họa cấu trúc văn hóa Chăm, Tạp chí Nghiên cứu
Tôn giáo, số 4, tr 36 - 42.
12. Phan Hữu Dật, Cầm Trọng (1999), Văn hóa Việt Nam, Nxb. Văn hóa Dân tộc, Hà
Nội.
13. Cao Thế Dung (1988), Công giáo Việt Nam trong dòng sinh mệnh Việt Nam, Nxb.
Dân Chúa USA.
14. Nguyễn Đăng Dung (1996), Văn hoá tâm linh, Nxb. Hà Nội.
15. Trần Anh Dũng (2001), Sử lược Giáo hội Công giáo Việt Nam (1553 - 1980), Hội
đồng Giám mục Việt Nam (1980 - 2000), Văn phòng Phối kết Tòa Thánh xuất bản.
16. Nguyễn Văn Dũng, văn hóa tâm linh của người H’Mông ở VN: truyền thống và
hđại…
17. Nguyễn Văn Dũng(2006), Ảnh hưởng của chính thống giáo tới Saman giáo…, Tạp
chí Nghiên cứu Tôn giáo, số 6, tr43 - 50.
18. Nguyễn Hồng Dương (1999), Bước đường hội nhập văn hóa dân tộc của Công giáo
Việt Nam, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, số 1 năm 1999, tr 54-
19. Nguyễn Hồng Dương (1999), Bước đường hội nhập văn hóa dân tộc của Công giáo
Việt Nam, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, số 2, tr 32 - 38.
20. Nguyễn Hồng Dương (Chủ biên) (2008), Công giáo Việt Nam - một số vấn đề nghiên
cứu, Nxb. Từ điển Bách khoa, Hà Nội.
21. Nguyễn Hồng Dương (2006), Hoạt động truyền đạo công giáo trong cùng dân tộc
thiểu số ở giáo phận Kontum, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, số 5, tr43 - 54.
22. Nguyễn Hồng Dương (2003), Nhà thờ công giáo VN – một số loại hình kiến trúc tiêu
biểu, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, số 1, tr 39 - 47.
23. Nguyễn Hồng Dương (2001), Nghi lễ và lối sống Công giáo trong văn hoá Việt Nam,
Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội.
24. Nguyễn Hồng Dương (Chủ biên) (2010), Nếp sống đạo của người Công giáo Việt
Nam, Nxb. Từ điển Bách khoa, Hà Nội.
25. Nguyễn Hồng Dương (2001), Tôn giáo trong mối quan hệ và phát triển ở Việt Nam,
Nxb. Khoa học Xã hội, Hà Nội.

42. Hoàng Lương (2004), Luật tục với việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa truyền
thống một số dân tộc ở Tây Bắc Việt Nam, Nxb. Văn hóa Dân tộc, Hà Nội.
43. Hoàng Nam (1997), Lễ Nào Xồng – một tập quán tốt của người H’Mông, Tạp chí Dân
tộc và Thời đại, số 37, tr. 18 – 20.
44. Hoàng Nam (2005), Văn hóa các dân tộc vùng Đông Bắc Việt Nam, Hà Nội.
45. Phan Ngọc (7/4/1996), Biện pháp bảo vệ văn hóa dân tộc, Báo người Hà Nội (13).
46. Nguyễn Xuân Nghĩa (2005), các chiều kích của tính tôn giáo, Tạp chí Nghiên cứu
Tôn giáo, số 1, tr7 - 14
47. Hồng Nhuệ (2003), Tản mạn về tín ngưỡng dân gian, số 2, tr 58 - 61.
48. Nghị quyết 5/BCH-TW khóa VIII về „„Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam
tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc’’.
49. Nguyễn Tá Nhí (2003), Về bài văn Nôm lễ Phục sinh tại xứ Ninh Cường, tháng 3, tr
48 – 52.
50. Nelly Krowolski (2003), Cái chết, gia đình, thành trì của niềm tin tôn giáo, Tạp chí
Nghiên cứu Tôn giáo, tháng 3, tr 21- 25.
51. Văn Món (2000), Thực trạng tín ngưỡng tôn giáo của người Chăm Ninh Thuận hiện
nay, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, số 4, tr 40- 45.
52. Vương Duy Quang (2005), Văn hoá tâm linh của người H’Mông ở Việt Nam truyền
thống và hiện tại, Nxb. Văn hoá Thông tin, Hà Nội.
53. Vương Duy Quang (2002), Saman giáo ở người H’Mông, Tạp chí Nghiên cứu Tôn
giáo, số 2, tr 62 – 70.
54. Vương Duy Quang (2004), Người H’Mông và những hiện tượng tôn giáo liên quan
đến sự phản ứng của họ ở Đông Nam Á: Quá khứ và hiện tại. Tạp chí Dân tộc học số
6 năm 2004.
55. Vương Duy Quang (2004), Người H’Mông Việt Nam và những thay đổi trong đời
sống văn hóa tâm linh của họ từ thời kỳ đổi mới đến nay. Tháng 10 năm 2004, Phòng
Tư liệu - Thư viện Viện Nghiên cứu Tôn giáo.
56. Bùi Đức Sinh (1972), Lịch sử giáo hội Công giáo, tập I, II. Chân Lý xuất bản, Sài
Gòn.
57. Trần Hữu Sơn (1996), Văn hóa H’Mông, Nxb. Văn hóa Dân tộc, Hà Nội.

tin, Hà nội.
74. Đặng Nghiêm Vạn (chủ biên)(1998), Những vấn đề lý luận và thực tiễn tôn giáo ở
Việt Nam, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội.
75. Đặng Nghiêm Vạn (1996), Về tín ngưỡng Việt Nam hiện nay, Nxb. Khoa học Xã hội,
Hà Nội.
76. Thùy Vân (2007), phong tục tang ma và tín ngưỡng tôn giáo của người Miêu ở Vân
Nam ở Trung Quốc, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, số 12, tr 59 – 61.
77. Văn phòng Tổng Thư kí Hội đồng Giám mục Việt Nam (2001), Giáo hội Công giáo
Việt Nam, Niên giám 2001, Nxb. Tôn giáo, Hà Nội.
78. Văn phòng Tổng Thư kí Hội đồng Giám mục Việt Nam (2005), Giáo hội Công giáo
Việt Nam, Niên giám 2005, Nxb. Tôn giáo, Hà Nội.
79. Viện Nghiên cứu Tôn giáo (2003), Nhà nước và Giáo hội, Nxb. Tôn giáo, Hà Nội.
80. Viện Nghiên cứu Tôn giáo, Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam (2006), Hội thảo
Công giáo và Dân tộc – Hôm qua và Hôm nay, Hà nội.
81. Viện Dân tộc học (1978), Các dân tộc ít người ở Việt Nam (các tỉnh phía Bắc), Nxb.
Khoa học Xã hội, Hà Nội.
82. Viện Dân tộc học (1978), Các dân tộc ít người ở Việt Nam (các tỉnh phía Bắc), Nxb.
Khoa học Xã hội, Hà Nội.
83. Nguyễn Khắc Xuyên (1992), Tiến trình thánh nhạc Việt Nam qua nhạc đoàn Lê Bảo
Tịnh, UBĐKCG TP.HCM.
84. www.catholic.org.tw
85. www.giaodiem.com
86. www.thanhlinh.com
87. www.tintuclaocai
88. www.sapachurch
89. www.vae.org.vn