Cơ quan hợp tác quốc tế Hàn Quốc Koica và
những đóng góp cho quan hệ Việt Nam - Hàn
Quốc thông qua các hoạt động tại Việt Nam Nguyễn Hương Giang Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Luận văn ThS. ngành: Quan hệ quốc tế; Mã số: 60 31 40
Người hướng dẫn: TS. Trần Anh Phương
Năm bảo vệ: 2011 Abstract. Trình bày những định hướng chủ yếu trong chính sách đối ngoại của Hàn
Quốc và quan hệ hợp tác Việt Nam - Hàn Quốc. Khái quát về cơ quan hợp tác quốc
tế của Hàn Quốc - Koica như: Sự ra đời của Koica; mục tiêu và định hướng chính
sách chủ yếu của Koica; cơ cấu tổ chức; lĩnh vực, hình thức và khu vực hoạt động.
Nghiên cứu, đánh giá hoạt động và những đóng góp của Koica cho quan hệ Việt
Nam - Hàn Quốc.
Keywords. Quan hệ quốc tế; Việt Nam; Hàn Quốc; Hợp tác quốc tế; Chính sách đối
ngoại
Content
PHẦN MỞ ĐẦU
Quan hệ hợp tác để phát triển là xu thế hiện nay của thế giới, cũng là nhu cầu cơ bản
của mỗi quốc gia. Ngày nay, không một quốc gia nào muốn phát triển mà lại “đóng kín cửa”.
Các nền kinh tế dù ở bất kỳ trình độ phát triển nào cũng đều phải hợp tác với nhau để trao
đổi, học hỏi kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau. Phát triển mối quan hệ hợp tác giữa các quốc
gia, các tổ chức quốc tế đã trở thành mối quan tâm của nhân loại. Cơ quan hợp tác quốc tế
tác quốc tế - Koica.
1.1.4. Chính sách vì Hòa bình và Thịnh vượng ở Đông Bắc Á của Hàn quốc.
Ngày nay, Đông Bắc Á (ĐBA) đang đóng vai trò đầu tàu cho nền kinh tế thế giới vì vốn,
công nghệ, sản xuất và tiếp vận đều tập trung ở khu vực này. Vì vậy. Chính phủ Hàn Quốc
cũng tìm cách phát triển Hàn Quốc thành trung tâm kinh tế ĐBA thông qua các bước: 1) theo
đuổi việc giao lưu và hợp tác kinh tế liên Triều; 2) thiết lập hệ thống hợp tác kinh tế ĐBA và
3) xây dựng cở sở hạ tầng cho một trung tâm giao vận và kinh tế.
1.2. Khái quát quan hệ hợp tác Hàn Quốc - Việt Nam
1.2.1. Lịch sử mối quan hệ Việt Nam- Hàn quốc
Quan hệ Việt Nam- Hàn quốc bắt đầu từ năm 1226 khi Hoàng tử Lý Long Tường của
nước Việt đã lên đường lưu vong và định cư tại Vương quốc Cao Ly và sau đó trở thành ông
tổ của họ Lý Hoa Sơn ở Hàn quốc hiện nay.
Thời kỳ trước năm 1975, Hàn quốc có quan hệ ngoại giao, kinh tế, quân sự với chính
quyền Sài gòn. Từ 1975- 1982, Việt Nam và Hàn quốc bắt đầu có quan hệ buôn bán tư nhân
qua trung gian, từ 1983 bắt đầu có quan hệ buôn bán trực tiếp và một số quan hệ phi chính
phủ. Ngày 22/12/1992, hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao.
1.2.2 Những biểu hiện chính trong quan hệ hợp tác Việt Nam-Hàn Quốc
Quan hệ hợp tác Việt Nam-Hàn quốc trong hơn một thập niên qua đã gặt hái được nhiều
thành tựu, trên các lĩnh vực như: chính trị- đối ngoại, thương mại-kinh tế, văn hóa-giáo dục
và khoa học công nghệ.
1.2.2.1. Quan hệ hợp tác trên lĩnh vực chính trị- đối ngoại
Các chuyến thăm cấp cao của nhà lãnh đạo hai nước đã xây dựng, củng cố và phát triển
đường lối hợp tác giữa hai quốc gia, tạo nền tảng vững chắc cho mối quan hệ này đồng thời
là tiền đề, là định hướng để phát triển mối quan hệ hợp tác trong các lĩnh vực khác và nỗ lực
để mối quan hệ hai nước trở thành “ Quan hệ đối tác toàn diện trong thế kỷ XXI” .
1.2.2.2. Quan hệ hợp tác trên lĩnh vực kinh tế
Với mục tiêu ưu tiên đặc biệt, Việt Nam luôn dành cho Hàn Quốc nhiều cơ hội để hợp
tác đầu tư, đảm bảo Hàn Quốc luôn nằm trong nhóm 5 nước có quan hệ kinh tế lớn nhất với
Việt Nam trong 19 năm qua (1992-2011). Những kết quả đạt được trong hợp tác kinh tế Việt
Nam – Hàn Quốc được thể hiện ở một số lĩnh vực như thương mại ( kim ngạch thương mại
+ Hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững cho các quốc gia đang phát triển.
+ Tích cực tham gia xóa đói giảm nghèo bằng việc đạt được “Những mục tiêu phát triển của
thiên niên kỷ”.
+ Khuyến khích hỗ trợ nhân đạo và an ninh nhân loại.
Với những mục tiêu nêu trên, KOICA đã xây dựng các định hướng chính sách hoạt động cụ
thể, nhằm thực hiện hiệu quả chức năng hợp tác, hỗ trợ của mình.
+ Tăng cường vốn viện trợ ODA và tỷ lệ viện trợ không hoàn lại
+ Thực hiện hỗ trợ dựa trên hệ thống quản lý phù hợp với nhu cầu của nước đối tác
+ Kết hợp kinh nghiệm phát triển của Hàn quốc và những lợi thế so sánh vào những chương
trình/kế hoạch hợp tác phát triển
+ Khuyến khích các tổ chức xã hội dân sự và khu vực tư nhân tham gia vào các dự án/chương
trình của KOICA
+ Duy trì nguyên tắc “Chọn lọc và tập trung” (Các nước đối tác và các khu vực)
+ Tăng cường viện trợ ràng buộc
+ Tăng cường năng lực thực hiện ODA
2.3. Lĩnh vực, hình thức và khu vực hoạt động
2.3.1 Các lĩnh vực hoạt động chính
Với kinh nghiệm sử dụng viện trợ nước ngoài hiệu quả, tạo tiền đề vững chãi cho sự phục
hồi, phát triển kinh tế nhanh chóng và bền vững, chính phủ Hàn quốc đã chia sẻ những kinh
nghiệm quý báu này cùng với nguồn hỗ trợ vốn cho các quốc gia đang phát triển trong những
lĩnh vực như: Giáo dục, Y tế, quản trị công, phát triển nông thôn, CNTT, Công nghiệp và
năng lượng, Môi trường, Khắc phục thiên tai và tái xây dựng, Biến đổi khí hậu và Các mục
tiêu thiên niên kỷ.
2.3.2. Hình thức hoạt động
KOICA thực hiện các hoạt động của mình dựa trên nhiều hình thức đa dạng, phong phú,
góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động hỗ trợ, như: Dự án, Chương trình đào tạo, Chương
trình cử tình nguyện viên ra nước ngoài hoạt động, Quan hệ đối tác với các tổ chức phi chính
phủ, Hợp tác đa phương và Đánh giá hiệu quả hoạt động.
2.3.3. Khu vực hoạt động
KOICA là một tổ chức có mạng lưới hoạt động quốc tế, trên hầu hết các châu lục trên thế
Trong khoảng thời gian từ năm 1994-2010, tổng lượng hỗ trợ của chính phủ Hàn quốc
dành cho Việt nam thông qua các hoạt động của KOICA đạt: 128,960,000 USD ( bình quân 1
năm đat 6.45 triệu USD)
Có thể đánh giá mức độ hỗ trợ theo hai hình thức: tỷ lệ hỗ trợ theo lĩnh vực và theo dự án
- Mức độ hỗ trợ theo lĩnh vực chiếm: CNTT 26%, Giáo dục đào tạo 21%, Y tế sức khỏe 19%,
Môi trường 15%, Hạ tầng công nghiệp 8%, Chế độ hành chính 8%, Phát triển khu vực
3%.[27]
- Mức độ hỗ trợ theo số lượng, quy mô dự án: Dự án: 46/ 81,35 triệu USD.
3.1.3 Các dự án tiêu biểu và ý nghĩa của dự án
Trong gần 20 năm hoạt động tại Việt Nam, cơ quan hợp tác quốc tế Hàn Quốc- KOICA
đã thực hiện tổng cộng hơn 50 dự án trải đều trên các lĩnh vực: CNTT, giáo dục đào tạo, y tế
sức khỏe, chế độ hành chính, hạ tầng công nghiệp, phát triển khu vực và môi trường với tổng
mức hỗ trợ đạt: 128,960,000 USD [27].
4 dự án tiêu biểu trong các lĩnh vực là thế mạnh của Hàn quốc đã được thực hiện tại Việt
Nam:
* Dự án thành lập Trường cao đẳng CNTT hữu nghị Việt Hàn (số vốn hỗ trợ: 10 triệu USD)
* Dự án nghiên cứu tính khả thi của việc xây dựng và cơ khí hóa tuyến đường sắt đôi Hà Nội
– Vinh (số vốn hỗ trợ: 1.2 triệu USD)
* Dự án mở rộng và tăng cường năng lực Trường cao đẳng kỹ thuật và công nghệ Hàn- Việt
(Tỉnh Nghệ An) (số vốn hỗ trợ: 2.3 triệu USD)
* Dự án xây dựng Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng nam (số vốn hỗ trợ: 35 triệu USD)
3.2. Đánh giá hoạt động của KOICA và những đóng góp của tổ chức này cho quan hệ
Việt Nam- Hàn Quốc
3.2.1. Đánh giá hoạt động của KOICA
Qua gần 18 năm hoạt động tại Việt Nam, có thể nói, hoạt động của cơ quan hợp tác quốc
tế Hàn quốc (KOICA) ngày càng lớn mạnh về cả quy mô, chất lượng và hiệu quả cùng với
tiến trình phát triển quan hệ ngoại giao, hợp tác của Việt Nam- Hàn quốc. Các hoạt động, dự
án tăng cường mạnh mẽ về nguồn vốn đầu tư, chất xám hoạt động cũng như sự đa dạng,
phong phú của các hình thức hoạt động.
3.2.2. Những đóng góp của KOICA cho mối quan hệ hợp tác Việt Nam- Hàn quốc
Thế giới đang bước vào một giai đoạn cực kỳ sôi động, đầy cơ hội, song cũng đầy sự
thách thức. Các quá trình liên kết và hợp tác đa phương, song phương của các nước, các tổ
chức trong khu vực cũng đang mở ra, với sự đa dạng về hình thức và tốc độ rất cao. Đây là
một trong những cơ hội phát triển đang đặt ra trước mỗi quốc gia, mỗi nền kinh tế. Việt Nam,
cũng như Hàn Quốc đang bước vào một nhịp chuyển động mới, với những động lực mới cực
kỳ mạnh mẽ, vì vậy quan hệ hợp tác song phương là một trong những vấn đề quan trọng nhất
trong phát triển kinh tế, trong thời đại mà kinh tế là yếu tố có ý nghĩa quyết định tới mọi mối
quan hệ quốc tế. Trong bối cảnh hợp tác đó, những hoạt động của các tổ chức hợp tác quốc tế
như KOICA, JICA…. càng thể hiện rõ tầm quan trọng của hợp tác quốc tế trong quá trình
phát triển mỗi quốc gia. Với gần 18 năm hoạt động tại Việt Nam, KOICA đã có những đóng
góp quý báu cho sự phát triển của Việt Nam nói chung và cho mối quan hệ hợp tác Hàn
quốc- Việt Nam nói riêng. Mặc dù quy mô các dự án còn nhỏ, nhưng nó có những đóng góp
thiết thực cho sự phát triển kinh tế, xã hội của Việt Nam. Tiềm năng hợp tác của Việt Nam và
Hàn quốc là tương đối lớn, trên nhiều lĩnh vực, vì thế, hoạt động của Cơ quan hợp tác quốc tế
Hàn Quốc (KOICA) chắc chắn sẽ theo đó mà phát triển hơn về quy mô, chất lượng, đóng góp
thiết thực hơn nữa cho mối quan hệ này. References
* Tài liệu tiếng Việt
1. Báo nhân dân số ngày 4/3/2008.
2. Báo nhân dân ngày 23/3/2008 .
3. Báo nhân dân ngày 17/7/2008 .
4. Bộ ngoại giao- Tuyên bố chung Việt Nam- Hàn quốc về hợp tác toàn diện, ngày
08/02/2001.
5. Cho Jae Hyun (1995) : Quan hệ Hàn - Việt trong lịch sử, tạp chí Xưa và nay, số 11, tháng
1.
6. Hà Hồng Hải, Quan hệ việt Nam - Hàn Quốc : một thập niên phát triển đầy ý nghĩa", tạp
chí nghiên cứu quốc tế - số 50.
7. Hoa Hữu Lân: Hàn Quốc, câu chuyện kinh tế về một con rồng, Nxb chính trị quốc gia, Hà
20. Nguyễn Hữu Cát: Chiến lược phát triển nguồn nhân lực của Hàn Quốc trong những năm
đầu thế kỷ XXI, tạp chí nghiên cứu Nhật Bản và Đông Bắc Á, số 6(42), tạp chí nghiên cứu
Nhật Bản và Đông Bắc Á, số 1(37), tháng 12/2002.
21. Nguyễn Mạnh Cầm : Quan hệ hữu nghị và hợp tác hướng về tương lai - Trả lời phỏng
vấn tuần báo Quốc tế, Đặc san về 5 năm quan hệ ngọai giao Việt Nam - Hàn Quốc ( 1992-
1997), tr 6.
22. Nguyễn Thị Quế: Bước phát triển quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc, tạp chí khoa học chính
trị, số 6/ 2006.
23. Nguyễn Văn Hồng (2003): Giao lưu văn hóa Trung Quốc, Nhật Bản, Korea, Việt Nam
trong tiến trình lịch sử, Thụng tin Khoa học xã hội, số 2.
24. Phát biểu cuả thủ tướng Lee Han Dong tại Đại học Quốc Gia Hà Nội , Tạp chí nghiên
cứu Nhật Bản và Đông Bắc A, số 2(38)/2002
25. Thông tấn xã Việt Nam: Chính sách đối ngoại của Hàn Quốc, tài liệu tham khảo số
12/2007.
26. Trần Kim Lan: Hợp tác song phương Việt Hàn về giáo dục, văn hóa từ sau khi thiết lập
quan hệ ngoại giao - hiện trạng và triển vọng, tham luân tại hội thảo nhân dịp kỷ niệm 10
năm thiết lập Việt Nam - Hàn Quốc tại Học viện Quan hệ Quốc tế , Hà Nội ; tháng 12/2002.
27. Thông tấn xã Việt Nam: Chính sách đối ngoại của Hàn Quốc, tài liệu tham khảo số
12/2007.
* Tài liệu tiếng Anh
28. KOICA’s annual report (2008,2009)
* Tài liệu tiếng Hàn
29. Báo cáo tổng kết tình hình thực hiện công tác của KOICA tại Việt Nam (5/2011)
* Các trang web
30. Cơ quan hợp tác quốc tế Hàn quốc (KOICA), www.KOICA.go.kr
31. Uỷ ban hợp tác kinh tế quốc tế (02-08-2006), “Quan hệ thương mại Việt Nam –Hàn
Quốc”,
32. Đaị sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam, www.hanquocngaynay.com
33. Bộ ngoại giao Việt Nam,
34. Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, www.vietnamday.net