Cho thuê tài chính, kênh tín dụng hữu hiệu cho
doanh nghiệp

Vấn đề vốn để khởi sự doanh nghiệp luôn là sự đau đầu của bất kỳ ai muốn bước chân
vào thương trường. Bạn không có sẵn vốn để đầu tư vào những yếu tố như máy móc,
thiết bị sản xuất, thiết bị văn phòng, tin học, viễn thông và các động sản khác hoặc để
dành vốn vào mục đính kinh doanh khác. Cho thuê tài chính sẽ là kênh tín dụng hữu hiệu
giúp bạn giải quyết những khó khăn đó.

Thuê tài chính là một hình thức đang được áp dụng phổ biến ở nhiều nước trên thế giới
như Mỹ, Nhật Bản, Ðức, Thụy Ðiển, Úc Loại hình cho thuê tài chính đã được một số
công ty tài chính đưa ra thị trường tài chính vào những năm cuối những năm 50 đầu
những năm 60 của thế kỷ 20 với tên gọi là thuê tài chính (finance lease ).

Đầu thập kỷ 50 của thế kỷ này, giao dịch thuê mua đã có những bước nhảy vọt. Nhằm
đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn, nghiệp vụ tín dụng thuê mua hay còn gọi là thuê
tài chính được sáng tạo ra trước tiên ở Mỹ vào năm 1952. Sau đó nghiệp vụ tín dụng thuê
mua phát triển sang châu âu và phát triển mạnh mẽ tại đó từ những năm của thập kỷ 60.
Tín dụng thuê mua cũng phát triển mạnh mẽ ở Châu Á và nhiều khu vực khác từ đầu thập
kỷ 70. Ngành công nghiệp thuê mua có giá trị trao đổi chiếm khoảng 350 tỷ USD vào
năm 1994. Hiện nay ở Mỹ, ngành thuê mua thiết bị chiếm khoảng 25 - 30% tổng số tiền
tài trợ cho các giao dịch mua bán thiết bị hàng năm của các doanh nghiệp. Nguyên nhân
chính thúc đẩy các hoạt động cho thuê tài chính phát triển nhanh là do nó thể hiện hình
thức tài trợ có tính chất an toàn cao tiện lợi, và hiệu quả cho các bên giao dịch.

Tại Việt Nam nghiệp vụ cho thuê tài chính hay còn gọi là tín dụng thuê mua đã được
ngân hàng NN-VN cho áp dụng thí điểm bởi quyết định số 149/QĐ - ngân hàng5 ngày
17/5/1995. Đến ngày 02/05/20001 Chính phủ đã ban hành Nghị định 16/NĐ-CP về tổ
chức và hoạt động của Công ty cho thuê tài chính.

Loại hình này rất thích hợp cho doanh nghiệp vừa và nhỏ bởi vì với ưu điểm không phải
thế chấp tài sản, các doanh nghiệp khi thuê tài chính không bị vướng thủ tục thế chấp tài
sản nếu phải vay vốn ở các ngân hàng.

Một số vấn đề chính

Cho thuê tài chính là một định chế mới được coi như là một phương thức giúp doanh
nghiệp phát triển hơn trên thương trường. Khi đi thuê tài chính có hai vấn đề chính được
đặt ra. Theo chế độ kế toán hiện hành, món nợ phải ghi vào bảng cân đối, còn tài sản thuê
không phải ghi. Đối với số tiền mà bên thuê phải chi trả thì cơ quan thuế coi nó như một
chi phí khấu hao.

Ở Mỹ và Nhật, thuê leasing có hai loại:

- Thuê chỉ để sử dụng (operate lease, thường được dịch là thuê vận hành

- Thuê tài chính (financial leasing), còn gọi là “thuê để rồi mua”. Và Ngân hàng nhà nước
gọi là “hoạt động tín dụng trung và dài hạn”.

Dù leasing loại nào thì cái khác nhau chính là thời gian người thuê định sử dụng. Về hình
thức pháp lý, ở Mỹ và Nhật, người ta chia ra hai loại hợp đồng:

1/ Hợp đồng không nâng đỡ người cho thuê (non leverage lease) có hai bên ký là
người cho thuê và người thuê. Một bên mua thiết bị cho bên kia thuê; bên kia cam kết sẽ
trả tiền khi sử dụng.
Bên thuê lựa chọn thiết bị với một nhà sản xuất, bàn bạc về giá cả, điều kiện bảo hành,
giao nhận và ký hợp đồng mua bán. Bên cho thuê trả tiền mua thiết bị bằng tiền của mình
hay đi vay.

Hiện nay, các dịch vụ tài chính ngân hàng trên thị trường cạnh tranh khá gay gắt, nhiều
công ty cho thuê tài chính đã có những phương thức khác nhau để thu hút khách hàng.
Theo ông Trần Văn Hưng, giám đốc một công ty cho thuê tài chính lớn của Việt Nam
nói: “Với ưu điểm nổi bật của cho thuê tài chính, chúng tôi tin tưởng sẽ là bạn đồng hành
của nhiều doanh nghiệp. Hiện nay, chúng tôi đã thiết lập quan hệ với các nhà cung ứng,
các khu công nghiệp, các trung tâm thẩm định, bảo hiểm… những đơn vị không thể thiếu
khi cho thuê tài chính để hoạt động chặt chẽ, hiệu quả hơn. Mặt khác, khi thực hiện thuê
tài chính, doanh nghiệp vẫn được quyền tự do lựa chọn loại máy móc thiết bị thuê, nhà
sản xuất, nhà cung ứng, đặc tính kỹ thuật, cách thức và thời gian giao nhận, lắp đặt và
bảo hành, giá cả tài sản thuê. Tùy từng thời kỳ, mặt bằng lãi suất trên thị trường, hiệu quả
của dự án và uy tín của khách hàng, chúng tôi sẽ có mức lãi suất cho thuê ưu đãi và hợp
lý”.

Mặc dù công ty cho thuê tài chính có tác dụng cho các doanh nghiệp như vậy nhưng hoạt
động công ty tài chính thời gian vừa qua vẫn còn nhiều hạn chế, chưa phát huy được khả
năng, trong khi nhu cầu về thuê máy móc, thiết bị của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn rất
lớn. Nguyên nhân của hạn chế này là do môi trường pháp lý về công ty tài chính chưa
đầy đủ, chưa hoàn thiện. Thời gian tới, khi cơ chế chính sách về hoạt động cho thuê tài
chính được hoàn thiện, các doanh nghiệp cần chủ động “đón đầu” để phát huy tối đa lợi
thế của kênh tín dụng này.