Nghệ thuật Quản lý nhân sự từ cái nhìn của
Konosuke Matsushita

Từng trải qua con đường đầy gian truân từ một người thợ điện đến ông chủ và
người sáng lập công ty Matsushita Electric Industrials Co., Ltd., Konosuke Matsushita
luôn mong muốn truyền lại kinh nghiệm của mình cho những thế hệ đi sau. Những
cuốn sách của ông về quản trị doanh nghiệp đã trở thành sách gối đầu giường của các
nhà lãnh đạo khắp nơi trên thế giới. Bài viết dưới đây được trích lược từ loạt bài báo
nổi tiếng của ông về nghệ thuật quản lý.

Cách thu hút những nhân viên tốt
⎫ Các nhân viên tốt thường đến với nơi nào cần họ
Bạn tìm được những nhân viên mà bạn thực sự muốn có được họ trong đội ngũ
của mình trong trường hợp nào? Nói cho cùng thì đó là do số phận hoặc may mắn –
những yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của con người. Nhưng có một điều không thể
phủ nhận là những người cần thiết cho công việc thường tập trung ở những nơi cần họ
hơn cả. Chẳng bao giờ có chuyện những người như vậy lại tập trung lại một chỗ nếu
không có điều gì chung cùng cuốn hút họ. Những nhân viên tốt thường tập trung vào
một tập thể mà người chủ muốn có được họ.
⎫ Hãy tìm những người đáng tin cậy và tận tâm
Khi tìm nhân viên, đương nhiên chúng ta thường muốn tìm người tốt. Điều đó
có nghĩa là gì? Chắc chắn là tiêu chuẩn của mỗi công ty, mỗi ngành đều khác nhau. Ở
Matsushita Electric, các tiêu chuẩn thừơng không được đặt ra một cách cứng nhắc.
Chúng tôi cho rằng mỗi cá nhân đều có những khả năng và phẩm chất nổi trội, và
chúng tôi tập trung vào việc tìm cách ứng dụng những phẩm chất đó một cách tốt nhất.
Song chúng tôi cũng có những tiêu chuẩn cơ bản mà các công ty Nhật ít hay nhiều đều
dựa vào, đó là: độ tin cậy và tính tận tụy quan trọng hơn sự nổi bật và tài năng đặc
biệt. Một công ty có những nhân viên tốt chắc chắn sẽ gây được thiện cảm của xã hội.
⎫ Hãy chọn những người may mắn
Những người đen đủi có thể thua ngay cả những khi có thể tránh được thất bại,
còn những người may mắn có thể thành công bất kể có khó khăn gì. Thành công hay

Trong một xã hội lý tưởng thì các nhân viên giỏi không thể chỉ tập trung ở các
tập đoàn lớn, mà phải dàn đều ra các công ty nhỏ hơn nhưng cũng có ý nghĩa quyết
định. Bởi lẽ nền kinh tế quốc dân không chỉ dựa trên các tập đoàn lớn. Ở Nhật có rất
nhiều trường đại học quốc gia. Để duy trì các trường đại học này, ngân sách nhà nước
phải chi một số tiền không nhỏ, điều đó có nghĩa là mỗi sinh viên được đầu tư một số
tiền lớn của những người đóng thuế. Khi tốt nghiệp, những sinh viên giỏi nhất của các
trường chắc chắn sẽ vào làm việc cho các cơ quan nhà nước hoặc các doanh nghiệp
lớn. Nhưng vì trong suốt thời gian họ học, họ được tài trợ bằng các khoản tiền thuế mà
trong đó các công ty nhỏ cũng có phần đóng góp, vì vậy tình trạng đó hoàn toàn không
công bằng chút nào.

Cách phát triển con người
⎫ Những khả năng của con người là không có giới hạn
Con người về bản chất là thích điều khiển cả vũ trụ. Họ có tiềm năng vô hạn để
phát triển. Tôi cho rằng sứ mệnh của con người là giúp cho quá trình sản sinh và phát
triển của nhân loại bằng cách tìm ra những gì tinh túy nhất trong bản thân mình cũng
như ở những người khác và làm sao để sử dụng tối đa những phẩm chất này. Điều này
ai cũng có thể làm được.
⎫ Tạo ra môi trường để mọi người có thể thể hiện những khả năng của mình
Mỗi người trong chúng ta đều có những năng lực tiềm ẩn. Những khả năng này
chưa thể hiện ra ngoài được chừng nào chúng ta còn chưa ở trong một môi trường
thuận lợi. Vì vậy việc tạo cho mỗi người một vị trí và tình huống thích hợp có ý nghĩa
sống còn trong việc cho phép họ phát triển những khả năng của mình.
⎫ Tuyển dụng nhân viên là một trách nhiệm xã hội
Mỗi một công ty, dù là ở lĩnh vực nào, tồn tại được là nhờ có nhu cầu của xã
hội. Công ty là một tổ chức xã hội và phục vụ cho lợi ích của con người cùng những
nhu cầu của họ. Mặt khác, công ty lại sử dụng đất đai, nhân lực và các nguồn lực khác
– tất cả đều là những khái niệm mang tính chất xã hội. Kể cả khi bạn là người tạo dựng
nên doanh nghiệp thì điều đó cũng không có nghĩa là doanh nghiệp đó thuộc toàn
quyền sở hữu của bạn. Suy nghĩ đó sẽ giúp bạn có thêm sự quyết đoán để thực hiện

tôi. Thử hỏi, có bao nhiêu người phạm pháp trong cả nước? Tôi nghĩ rằng, có gần 100
ngàn người là phạm tội rõ rệt đến mức phải bị tống giam. Song trên thực tế thì số
người phạm tội nhưng được thắng kiện còn nhiều hơn gấp 3, nếu không nói là gấp 5
lần. Suy nghĩ như vậy, cuối cùng thì tôi rút ra là tất cả các nhân viên của tôi đều là
người tốt. Hơn nữa, sẽ rất khó quản lý một doanh nghiệp lớn với nhiều nhân viên mà
lại bị quá bận đầu bởi một hoặc 2 nhân viên không được nhiệt tình. Suy nghĩ này của
tôi đã giúp tôi rũ bỏ được những ý nghĩ tiêu cực và làm tôi ngủ ngon hơn.
⎫ Đúng người đúng việc
Những nhân viên giỏi, được đào tạo cẩn thận không phải bạn cứ muốn là họ
đến với công ty bạn. Bạn có thể không tìm thấy một người nào như vậy kể cả khi bạn
tìm kiếm rất lâu và rất kỹ. Tốt hơn cả là bạn hãy đào tạo và huấn luyện những nhân
viên mà bạn có trong tay để họ có thể thực hiện tốt công việc của mình. Lãnh đạo có
nghĩa là bạn phải muốn đào tạo nhân viên của mình với tất cả tình yêu thương và sự
say mê.
Hiệu quả công việc của nhân viên thường phụ thuộc một phần vào tâm trạng
của họ, hoàn cảnh cuộc sống của họ và điều kiện làm việc. Bạn cần phải quan tâm
đúng mức đến những yếu tố này, để các nhân viên của bạn có thể làm việc với hiệu
suất cao nhất, khi họ biết rằng có người quan tâm đến họ và thấu hiểu họ. Nếu bạn
giao cho mỗi nhân viên của mình một công việc thích hợp thì họ sẽ thực hiện tốt hơn
và hiệu quả hơn. Xung quanh ta có rất nhiều những tài năng còn chưa được phát hiện
và vì vậy, nhận ra chúng và phát triển chúng là điều rất quan trọng.
⎫ Đặt nhiệm vụ thích hợp
Để mọi người có thể thể hiện được khả năng của mình thì cần phải có những
mục tiêu cụ thể để họ phấn đấu. Là người lãnh đạo, bạn cần hiểu rằng mục tiêu đặt ra
cho mỗi nhân viên cần phải phù hợp với mục tiêu chung của công ty và của bộ phận.
Nếu bạn không biết cách trình bày mục tiêu một cách rõ ràng cho nhân viên và thúc
đẩy họ thì có nghĩa là bạn không thích hợp làm lãnh đạo. Hãy đặt ra mục tiêu cho tập
thể và họ sẽ cho bạn thấy họ thực hiện mục tiêu đó một cách xuất sắc như thế nào. Nếu
bạn không làm điều đó, nhân viên của bạn sẽ không biết phải đi về hướng nào, không
có đủ động lực để sáng tạo, và như vậy họ sẽ không cố gắng để thực hiện nhiệm vụ.

Khi đã tin tưởng giao công việc cho ai thì bạn cần phải cố gắng không can thiệp
vào quá mức cần thiết. Chỉ khi công việc thực sự đã đi chêch hướng thì bạn hãy cho
lời khuyên và điều chỉnh công việc để đưa nó về đúng hướng.
⎫ Hãy bình tĩnh khi gặp sai lầm lớn
Nếu một nhân viên của tôi phạm phải một sai lầm nghiêm trọng, tôi không bao
giờ chọn cách mắng mỏ gay gắt mà thường an ủi người đó để anh ta khỏi lo lắng: bởi
ai cũng có lần phạm sai lầm. Tôi luôn cố gắng động viên người đó và thuyết phục anh
ta cố gắng thử thêm lần nữa, rút kinh nghiệm từ sai lầm vừa rồi.
Sở dĩ tôi không mắng mỏ anh ta là vì không cần tôi trách móc thì anh ta cũng đã
tự dằn vặt mình và buồn phiền vì thất bại của mình. Mắng mỏ chỉ làm cho mọi việc tồi
tệ hơn mà thôi. Điều cần thiết nhất vào lúc này là sự động viên. Tôi đã nói với anh ta
rằng công ty không vì thế mà phá sản và đề nghị anh ta đừng tiếp tục buồn phiền như
vây.
⎫ Không cứng quá cũng không mềm quá
Có một câu thành ngữ xưa nói rằng: "khi dạy dỗ ai đó thì đừng cứng quá nhưng
cũng đừng mềm quá". Hiểu nôm na thì bạn cần phải nửa cứng nửa mềm, nhưng tôi thì
khuyên rằng chỉ nên nghiêm khắc 1 phần, còn 9 phần là phải khoan dung. Thiếu mềm
dẻo trong lãnh đạo chính là con đường dẫn đến thất bại. Song, để có thể khoan dung
trong phần lớn thời gian thì bạn cần phải tỏ ra rất khắc nghiệt khi cần.
Tốt hơn cả là mắng 1 lần thay vì 10 lần. Nhưng 1 lần đó cần phải có tác dụng
của 10 lần. Không bao giờ mắng không phải là cách đúng, nhưng mắng người ta suốt
ngày như dội bom cũng không hiệu quả.
⎫ Hãy thưởng phạt phân minh
Quản lý một doanh nghiệp, quan trọng hơn cả là tạo ra một bầu không khí khích
lệ, đoàn kết và hợp tác. Chính sách của công ty có thể rất tốt, nhưng nếu có rào cản
giữa các bộ phận thì hiệu quả công việc của các nhân viên sẽ triệt tiêu lẫn nhau và sẽ
chỉ có hại hơn là có lợi cho doanh nghiệp. Để các nhân viên của bạn có tinh thần hợp
tác thì bạn cần phải xác định rõ, khi nào sẽ được khen thưởng còn phạm vào điều gì sẽ
bị trừng phạt.
Có nhiều tuýp nhân viên khác nhau, và cần phải đánh giá họ không chỉ theo

người và luôn nghĩ trong đầu về những điểm mạnh của cá nhân họ.
⎫ Hãy dẹp những tình cảm riêng tư sang một bên: hãy công bằng
Khi là nhà lãnh đạo, bạn không thể cho phép cái riêng ảnh hưởng đến cái
chung. Không bao giờ nên bị ảnh hưởng bởi ý thích cá nhân hay ác cảm trong điều
hành. Có nhiều công ty sử dụng người theo những ý thích cá nhân của lãnh đạo, song
sớm hay muộn thì những công ty đó cũng sẽ thất bại.
Bạn cần phải tập trung vào những phẩm chất nghề nghiệp của nhân viên. Càng
không công bằng khi bạn không thích người nào đó mặc dù anh ta vẫn hoàn thành
công việc rất tốt. Bạn cần phải gắng tỏ ra biết ơn người đó vì nếu không có anh ta thì
công việc sẽ không được hoàn thành.
⎫ Hãy lắng nghe nhân viên của mình
Bạn có thể có 2 cán bộ lãnh đạo với những khả năng tương đương nhau. Nhưng
nếu cấp dưới của một người được đào tạo tốt và làm việc hăng hái, còn cấp dưới của
người kia thì thụ động và làm việc mà "không có lửa trong mắt", thì không thể không
nhận thấy rằng người thứ nhất là một lãnh đạo tốt, còn người thứ hai thì không.
Có thể có hàng trăm lý do dẫn đến những khác biệt này, song lý do chính, theo
tôi, nằm ở khả năng biết lắng nghe cấp dưới của họ. Những nhân viên làm việc dưới
quyền một lãnh đạo biết lắng nghe ý kiến của họ sẽ tự cân nhắc kỹ những hành động
của mình, điều đó sẽ cho phép họ tích lũy được kinh nghiệm và lớn lên về chuyên
môn. Có một người cấp trên như vậy đối với họ là một hạnh phúc, và điều đó mang lại
cho họ nhiệt tình và sự tự tin. Tầm nhìn của họ sẽ mở rộng hơn, nhận thức về công
việc của họ cũng sâu hơn, và điều này giúp nâng cao chất lượng thực hiện công việc
của họ.
Khi thủ trưởng không nghe ý kiến của nhân viên, nhân viên sẽ chán. Họ sẽ mất
đi sự hứng thú với công việc và không có sự tự tin. Và sự phát triển của họ cả về mặt
chuyên môn cũng như con người chỉ dừng lại ở đó.
⎫ Hãy để cho nhân viên của bạn biết về những sai lầm của bạn
Trong thời gian làm việc, mọi người từng biết đến những lời khiển trách nặng
nề của tôi ngay cả đối với các lãnh đạo cao cấp và được kính nể trong công ty. Khi
nghe họ nói điều gì đó, tôi có thể trả lời rất gay gắt: "Sao anh lại có thể nói thế được?

Tôi cho rằng, ta cần phải tự hỏi mình như những thành viên của xã hội và như
những người lãnh đạo, ta đã quan tâm đến việc xác định một mức lương công bằng và
hợp lý ở mức cần thiết hay chưa.
⎫ Công việc có thể tốt hơn nếu tăng lương
Tôi cho rằng, không thể đòi hỏi hiệu suất làm việc cao ngay từ đầu, mà cần phải
tăng hiệu quả công việc bằng cách khuyến khích nhân viên làm việc thông qua hình
thức tăng lương.
⎫ Mục tiêu cuối cùng là đạt được mức lương cao nhất
Xã hội phát triển tỉ lệ thuận với mức tăng thu nhập của người dân. Tuy nhiên,
công ty cũng là một phần của thế giới kinh doanh rộng lớn, vì vậy không thể cho phép
mình tách biệt hẳn với moi người. Điều này đúng cả đối với thị trường trong cũng như
ngoài nước.