Những thắc mắc thường gặp về thuốc và sức khỏe – Kỳ 7:
Dùng chất chống lão hóa như thế nào?

Người ta có sử dụng một số chất chống lão hóa (chống gốc tự do) như:
acid alphalipoic, coenzym Q10, betacaroten, vitamin E, vitamin C, selenium. Tuy
nhiên, sử dụng thế nào cho hiệu quả thì còn là vấn đề.
Các chất chống gốc tự do (GTD) tạo thành mạng lưới, kích hoạt lẫn nhau
nên cần dùng chúng dưới dạng phối hợp. Công thức thường dùng hiện nay là phối
hợp 4 chất: betacaroten (15mg), vitamin E (400 IU), vitamin C (500mg), selenium
(50mcg). Công thức tối ưu được đề nghị gồm 4 chất acid alphalipoic (50-100 mg),
vitamin C (500-1000mg), vitamin E (400 IU), coenzym Q10 (30-50mg).
Hàm lượng các chất phải cao (như trên) mới chống được GTD. Những sản
phẩm có chứa các chất trên nhưng hàm lượng thấp chỉ có ý nghĩa bổ sung vitamin
và vi chất giúp cho quá trình chuyển hóa. Khi cần tăng cường quá trình chuyển
hóa chỉ nên dùng các biệt dược chứa vitamin muối khoáng vi lượng (pharmaton,
polivitamin ) nhưng khi cần chống GTD thì dùng hỗn hợp các chất chống GTD
với hàm lượng cao (vivace, belaf ). Cần xác định rõ mục đích khi chọn thuốc để
tránh nhầm lẫn về hàm lượng.
Tuy có nhiều trong rau xanh nhưng betacaroten dễ nhạy cảm với ôxy, bị
mất đi một phần khi nấu nướng, lại là chất tan trong dầu nên khó hấp thu; trong
thuốc thường dùng dưới dạng hỗn dịch. Selenium dưới dạng hữu cơ trong thực
phẩm tốt hơn, ít độc hơn dạng vô cơ, dễ bị mất khi nhiệt độ cao, khó kiểm soát,
dùng liều thấp không có hiệu lực, dùng liều cao độc; trong thuốc thường dùng
dạng men khô có hàm lượng selenium ổn định. Khi mua các sản phẩm chống GTD
cần xem kỹ thành phần có đúng các dạng đó không?
Dùng quá liều chất chống GTD là có hại. Ví dụ: dùng thừa selenium sẽ bị
rụng lông, tóc, móng. Dùng quá liều cho người có thai càng hại hơn. Do vậy chỉ
được dùng chất chống GTD trong liều lượng cho phép.
Các nhà khoa học xem chất chống GTD như là một loại thức ăn bổ dưỡng
hơn là thuốc. Dùng đúng liều thì không có hại, có thể dùng kéo dài.
Chất chống GTD dùng để chống lão hóa, hỗ trợ trong phòng chống bệnh và

Tôi năm nay đã 76 tuổi, bị viêm kết mạc. Bác sĩ đã từng cho nhỏ thuốc
cloramphenicol 0,4%, thuốc ticoldex, nhưng vẫn không khỏi. Có lần tôi đọc báo
thấy nói nhỏ cloramphennicol 0,4% thường xuyên thì bị thiếu máu bất sản, còn
nhỏ ticoldex nhiều với một chất kháng viêm steroid có hoạt tính cao là
dexamethason thì dễ bị tăng nhãn áp và bị glôcôm góc đóng, nên không dám dùng.
Tôi bèn dùng mỡ tetracyclin 1% tra mắt thường xuyên. Xin tòa soạn cho biết dùng
mỡ tetracyclin 1% tra mắt thường xuyên có hại gì không?
Nguyễn Trọng Thái(Phường Bách Khoa, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội)
Ở tuổi 76 thì đa phần các bệnh nhân sẽ có biểu hiện viêm kết mạc - bờ mi
hoặc tương tự như vậy, xin giải thích ngay để bác hiểu:
- Bờ mi bị viêm do tình trạng nhiễm độc mạn tính ánh nắng mặt trời, tình
trạng tăng tiết bã nhờn hay tắc các tuyến ngoại tiết của mi và sụn mi. Viêm bờ mi
được biết đến là bệnh mạn tính, hay gặp, khó giải quyết đối với các bác sĩ chuyên
khoa mắt.
- Kết mạc thường lỏng lẻo, tính sạn vôi, sừng hóa và sung huyết mạn tính
do khô mắt - vấn đề cũng rất hay gặp ở người cao tuổi.
Do vậy, thái độ xử trí đúng đắn nhất đối với bác cũng như những bệnh nhân
trạc tuổi bác sẽ là:
- Vệ sinh mắt, vệ sinh bờ mi cẩn thận hàng ngày: rửa mắt với nước muối
0,9%, rửa mặt bằng khăn và nước sạch, chườm nóng mi trước khi đi ngủ.
- Dùng bổ sung nước mắt nhân tạo, chất bôi trơn, chất làm ẩm mắt ngày 4
lần, đặc biệt là trước khi đi ngủ.
- Vấn đề của bác là khô mắt, lão hóa chứ không phải là nhiễm trùng nên
không nhất thiết phải dùng kháng sinh.
Còn đối với tetracyclin có tác dụng phụ gây độc với xương và răng, nhưng
do thuốc tra nhỏ mắt có nồng độ hoạt chất quá thấp nên khả năng gây hại toàn thân
cũng rất hạn chế. Vậy bác đừng nên lo lắng quá với 1 hoặc 2 lọ thuốc mà bác đã
dùng cũng như hãy yêu cầu bác sĩ giải thích hay đổi thuốc nếu bác thấy nghi ngại.
Riêng với các thuốc có steroid thì tất cả chúng ta hãy nên thận trọng. Nên
dùng thuốc theo y lệnh của bác sĩ, dùng trong thời gian ngắn nhất có thể. Trong

Ngày nay, có nhiều loại thuốc chống trầm cảm rất an toàn cho thai nhi (ví dụ
fluoxetin). Bạn nên đến bác sĩ tâm thần để khám xem mình có bị trầm cảm không.
Nếu có thì cần có kế hoạch điều trị kịp thời trước khi có thai. Theo ý kiến của tôi,
người bị trầm cảm cần được điều trị ổn định hoàn toàn trong thời gian ít nhất 1
năm trước khi có thai để có được sức khoẻ sinh sản tốt nhất. Chúc bạn may mắn!