BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG THƯƠNG MẠI
BÀI LUẬN
ĐỀ TÀI: “Hiệu ứng Bullwhip trong chuỗi cung ứng”
Nhóm thực hiện: Nhóm I
GVHD : Thầy Nguyễn Vịnh
DANH SÁCH NHÓM THỰC HIỆN
1. Đoàn Ngọc Cảnh
2. Thái Thị Dung
3. Nguyễn Thị Phượng
4. Nguyễn Thị Hồng Phượng
5. Nguyễn Thị Quyên
6. Trịnh Thị Hà Thiện
Đà Nẵng, Tháng 11 năm 2009
MỞ ĐẦU
Trong bối cảnh nền kinh tế nước ta đang chuyển sang nền kinh tế thị trường, các doanh
nghiệp bắt đầu có sự phân cực, cạnh tranh ngày càng gay gắt và quyết liệt hơn. Cùng với
đó là sự hình thành và phát triển của các nghành mới. Logistics- một nghành không mới
ở các nước khác trên thế giới nhưng nó lại mới bắt đầu phát triển ở Việt Nam khoảng 10
năm trở lại đây. Tuy nhiên sự nhận thức của các Doanh nghiệp về lĩnh vực này ở nước ta
còn rất hạn chế. Do đó những tiềm năng phát triển của nó vẫn chưa được các doanh
nghiệp khai thác hết và có nhiều vấn đề cần đề cập.
Nói đến logistics người ta không thể không nói đến vai trò vô cùng quan trọng của
hoạt động này trong các cuộc chiến tranh kéo dài theo lịch sử loài nguời. Nhưng có lẽ
tiêu biểu chúng ta có thể kể đến Alexander đại đế, người đã từng tuyên bố trong bất kỳ
thất bại của ông thì người phụ trách logistics sẽ là người hỏi tội đầu tiên. Còn Napoleon
hẳn đã ngấm bài học thất bại trong cuộc chiến tranh xâm lược ngước nga mà ở đó thất bại
duy nhất là do logistics. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ thống nhất đất nước, thì vai
trò của tổng cục hậu cần và đường mòn Hồ Chí Minh là cực kì quan trọng đến chiến
thắng 30-4. chính nước Mỹ cũng phải thừa nhận họ đã thất bại vì không ngăn được dòng
chảy lien tục con người, lương thực phẩm và vũ khí trên đường mòn Hồ Chí Minh. Đến

I. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
Một thay đổi nhỏ trong nhu cầu ở khâu bên dưới của chuỗi cung ứng có thể gây ra một sự
thay đổi rất lớn ở khâu bên trên của chuỗi. Hiệu ứng này gọi là hiệu ứng Bullwhip (hiệu
ứng cái roi da). Nói cách khác, khi có nhiều cấp độ với chuỗi cung ứng - nhà cung cấp,
nhà sản xuất, nhà phân phối, khách hàng đại lí và người sử dụng - một lần nữa lên các
dây chuyền, càng ít đoán trước được số lượng đơn đặt hàng. Hậu quả bullwhip thường
chảy lên các dây chuyền cung ứng, bắt đầu với các nhà bán lẻ, sỉ, phân phối, nhà sản xuất
và sau đó các nhà cung cấp nguyên vật liệu. Hiệu ứng này có thể được quan sát thấy
thông qua các dây chuyền cung cấp hầu hết trên một số ngành công nghiệp; nó xảy ra vì
nhu cầu đối với hàng hóa là dựa trên dự báo nhu cầu từ các công ty, thay vì nhu cầu tiêu
dùng thực tế.
Một ví dụ điển hình của hiệu ứng này là tã cho em bé. Cách đây không lâu, một
nhà điều hành logistics ở công ty P&G đã tiến hành nghiên cứu cách thức đặt hàng đối
với một trong những sản phẩm bán chạy của công ty, Tã Lót Pampers. Trong khi doanh
số bán hàng tại các cửa hàng bán lẻ có biến động nhưng mức độ này không quá lớn.
Nhưng khi kiểm tra biến động đơn hàng tại nhà phân phối, ông phát hiện ra mức độ biến
động đã lớn hơn. Thậm chí khi kiểm tra việc đặt hàng nguyên liệu của P&G với nhà cung
cấpthì bây giờ mức độ biến động còn lớn hơn nhiều.
Hiệu ứng Bullwhip được phát triển gốc gác sâu xa bởi tiến sỹ Ray Forrester (MIT)
vào năm 1961 trong nghiên cứu có tên Industrial Dynamics và do đó người ta còn gọi
hiệu ứng Bullwhip là hiệu ứng Forrester (TS Forrester sau này rất nổi tiếng với mô hình
System Dynamics được ứng dụng rộng rãi trong phân tích và hoạch định kinh doanh,
chiến lược kinh doanh, các nghiên cứu của ông là nền tảng cho các khái niệm phát triển
sau nay như Strategy Dynamics, Business Dynamics, ). Tuy nhiên Bullwhip Effect chỉ
được phát triển một cách toàn diện cũng như gắn với chuỗi cung ứng bởi GS Hau Lee.
Từ đó người ta mới nhìn nhận thực sự vai trò và tác động của hiệu ứng này. Cùng gắn với
Bullwhip Effect trường MIT đã phát triển một trò chơi giả lập nhằm giúp người chơi hiểu
rõ hơn vai trò và tác động của Bullwhip có tên là Beer Game.
Qua quá trình học tập, tìm hiểu các nguồn tài liệu khác nhau, nhóm chúng tôi xin
viết bài luận đề tài: “ Hiệu ứng Bullwhip trong chuỗi cung ứng” với mong muốn phần

đói với từng công ty chuỗi cung ứng.
Nguyên nhân chính của các hoạt động dẫn đến hiệu ứng bullwhip đến từ việc dự báo
nhu cầu cá nhân từ mỗi công ty trong chuỗi cung ứng. Điều này làm tăng nhu cầu từ các
công ty trong chuỗi cung ứng, nhưng không phải là người tiêu dùng thực tế-những người
sẽ mua hàng hoá. Thiếu sự giao tiếp, trao đổi thông tin cũng là nguyên nhân phổ biến;
công ty có thể không cung cấp thông tin lên các dây chuyền cung ứng về điều kiện thị
trường hiện tại, gây ra tình trạng dự đoán sai nhu cầu và các cấp trong chuỗi sẽ không dự
trữ đúng lượng hàng tồn kho cần thiết.
Đơn đặt hàng theo gói/lô
Trong chuỗi cung ứng, mỗi công ty đặt hàng với đối tác của mình đều sử dụng một
vài mô hình kiểm soát tồn kho. Khi nhu cầu đến, tồn kho sẽ giảm nhưng công ty có thể
không đặt hàng với nhà cung cấp ngay lập tức. Mà họ thường gộp hoặc gom các nhu cầu
lại rồi mới đặt hàng. Có hai hình thức đặt hàng theo gói: đặt hàng định kỳ và đặt hàng
theo hình thức đẩy (push order).
Thay vì đặt hàng liên tục thường xuyên thì các công ty lại đặt hàng theo tuần/hoặc
hai tuần thậm chí hàng tháng. Có nhiều lý do phổ biến để giải thích cho mô hình dự trữ
dựa trên đặt hàng theo chu kỳ. Thường thì nhà cung cấp không thể xử lý các đơn hàng
liên tục thường xuyên vì yếu tố thời gian và chi phí xử lý đơn hàng kiểu ấy quá lớn. Một
công ty có những sản phẩm ít bán chạy sẽ thường đặt hàng theo tháng nhiều hơn. Điều
này sẽ giảm được các chi phí liên quan và hạn chế được tình trạng đọng hàng ở các công
ty này.
Nếu một công ty đặt hàng mỗi tháng từ nhà cung cấp của mình, nhà cung cấp này
sẽ gặp tình trạng đơn hàng thất thường. Vì đơn hàng có thể rất cao vào một thời điểm
trong tháng trong khi cả tháng lại không có đơn hàng. Và điều này cũng góp phần gây ra
hiệu ứng Bullwhip.
Một trở ngại lớn và phổ biến khác đối với một công ty muốn đặt hàng thường
xuyên chính là tính kinh tế của vận tải. Vì vậy các công ty sẽ cố gắng tiết kiệm những chi
phí do phải vận chuyển nhiều lần bằng cách gộp các đơn hàng và đặt hàng một lượt, tiến
hành vận chuyển với khối lượng lớn.
Trong mô hình đặt hàng đẩy (push order), một công ty có thể trải qua tình trạng

một quyết định hợp lý. Nếu chi phí của dự trữ hàng tồn kho thấp hơn mức độ khác biệt về
giá thì mua hàng kỳ hạn là quyết định khá hợp lý. Như vậy các khách hàng sẽ hưởng
được một phần lợi nhuận rất lớn do giá mua giảm mà những chi phí cho việc dự trữ tăng
thêm là không đáng kể. Có một thực tế là nhiều công ty lại phải chịu tác động tiêu cực từ
mô hình định giá này. Theo đó thì các công ty sẽ không có kế hoạch sản xuât ổn định,
phải thường xuyên dự trữ hàng đề phòng, các chi phí liên quan đến dự trữ, vận chuyển,
hỏng hóc tăng lên.
Trò chơi hạn chế và thiếu hụt
Khi nhu cầu vượt quá khả năng cung cấp, nghĩa là nhà sản xuất đang hạn chế sản
phẩm của mình đến khách hàng. Theo nghĩa đó, nhà sản xuất sẽ phân bổ số lượng tỷ lệ
theo số lượng đã đặt hàng. Ví dụ, nếu tổng cung chỉ bằng 50% tổng cầu, thì khách hàng
chỉ nhận được 50% số lượng mà họ đã đặt hàng. Và nếu biết nhà sản xuất sẽ hạn chế khi
sản phẩm bị thiếu hụt, thì khách hàng sẽ phóng đại nhu cầu thự sự của mình lên khi họ
đặt hàng. Khi nhu cầu giảm xuống, đơn hàng sẽ bất ngờ bị các khách hàng hủy bỏ. Tác
động của “trò chơi” này là đơn hàng của khách hàng phản ánh khôngchính xác nhu cầu
thực. Hiện tượng này xuất hiện khá phổ biến. Đơn hàng tăng vọt, nhưng không phải do
tiêu thụ tăng mà do dự đoán. Khách hàng có thể đặt hàng gấp đôi thậm chí nhiều hơn với
nhiều nhà cung cấp khác nhau và chính thức mua từ nhà cung cấp đầu tiên có thể giao
hàng sau đó hủy bỏ các đơn hàng trùng lắp còn lại.
2. Hậu quả của hiệu ứng Bullwhip trong chuỗi cung ứng
Vào những năm 1980, nhiều lần ngành công nghiệp máy tính rơi vào tình trạng
thiếu hụt DRAM. Đơn hàng tăng vọt, nhưng ko phải do tiêu thụ tăng mà do dự đoán.
Khách hàng đặt hàng gấp đôi với nhiều nhà cung cấp khác nhau và chính thức mua từ
nhà cung cấp đầu tiên có thể giao hàng sau đó hủy bỏ các đơn hàng trùng lắp còn lại. Do
ảnh hưởng của hiệu ứng này, hàng tồn kho có thể nhanh chóng chuyển từ tình trạng thiếu
hàng sang thừa hàng. Điều này gây ra bởi tính tiếp nối của các đơn hàng khi có sự chậm
trễ trong việc đáp ứng yêu cầu khách hàng, tính phóng đại và nhiễu loạn của thông tin khi
được chuyển tải qua nhiều chặng nối tiếp.
Hiệu ứng BULLWHIP đã làm cho:
- Dự báo kém làm cho việc tồn kho quá mức, năng lực dư thừa hoặc thiếu hụt. Điều

Hoãn
Hoãn là một khái niệm mà trong đó các nhà sản xuất chậm trễ hoàn tất, càng nhiều
càng tốt.Hoãn là phương pháp thành công nhất trong một môi trường mà không thể dự
báo chính xác nhu cầu của người tiêu dùng.
Nhà sản xuất sẽ sản xuất thành những sản phẩm dở dang, có thể là trì hoãn bước
cuối cùng hoặc các bước trong một sản phẩm hoàn thành. Và sẽ đợi cho đền khi chắc
chắn kiểm soát được đơn đặt hàng cụ thể khi đó sẽ hoàn tất sản phẩm. Như vậy sẽ hạn
chế được việc tồn kho qua mức do các đơn đặt hàng ảo tạo ra.
Nâng cao hiểu quả của hệ thống thông tin.
Để có một hệ thống thông tin hoạt động hiệu quả trước tiên cần có dự chia sẽ thông
tin giữa các thành phần tong chuỗi cung ứng. Chia sẻ thông tin liên quan đến việc các
thành viên trong chuỗi cung cấp tích cực tham gia vào trao đổi thông tin cuối cùng nhu
cầu của khách hàng. Chia sẻ thông tin tốt nhất là khai thác trong một môi trường nơi mà
nhu cầu của khách hàng là tương đối ổn định. Đây cũng là cách tiếp cận chuyên sâu nhất
vì mức độ chia sẻ thông tin và phối hợp giữa các thành viên tham gia chuỗi cung ứng.
Việc giảm thiểu hoặc loại bỏ những yếu tố tạo nên sự chậm trễ của thông tin cũng rất cần
đến việc đầu tư cần thiết trong công nghệ thông tin và tạo ra một văn hoá doanh nghiệp
của tính linh hoạt và tập trung vào nhu cầu của khách hàng. Một điều kiện tiên quyết là
tất cả các thành viên của một chuỗi cung ứng phải nhận ra rằng họ có thể đạt được nhiều
hơn khi có sự hợp tác đáng tin cậy và chia sẽ thông tin.
Một khi các thành viên của một nhóm trong chuỗi cung ứng đã quyết định rằng mỗi
thành viên có thể cải thiện hoạt động bằng cách chia sẻ thông tin, nhóm có thể thảo luận
về khả năng hiển thị thông tin như thế nào, thông tin chính xác sẽ giúp làm giảm tác dụng
bullwhip. Các thành viên của chuỗi cung ứng có thể sử dụng thông tin cuối cùng nhu cầu
của khách hàng để thông suốt hơn chức năng hoạch định kế hoạch của mỗi cá nhân, tối
ưu hóa các chuỗi cung cấp toàn bộ. Các nhà bán lẻ có thể chia sẻ dữ liệu với các thành
viên thượng nguồn để cho các nhóm này có thể có một sự hiểu biết rõ ràng về những nhu
cầu thực sự .
Để làm giảm hiệu quả bullwhip là thông qua các thông tin tốt hơn, có thể dưới hình
thức giao tiếp được cải tiến theo chuỗi cung ứng sẽ khiến cho việc dự báo nhu cầu tốt

quản lý các điểm bán đặt hàng nhiều hơn nếu cần thiết.
Phân bổ nhu cầu giữa các khách hàng dựa trên đơn đặt hàng qua để giảm hành vi
tích trữ khi xảy ra tình trạng thiếu. Việc tiến hành phân bổ như vậy sẽ hạn chế được trò
chơi thiếu hụt do sự phóng đại nhu cầu từ khách hàng. Nhà cung ứng sẽ kiểm soát tốt hơn
những đơn đặt hàng của mình.Khách hàng sẽ không có cớ để phóng đại đơn hàng khi họ
dự đoán về tình trạng thiếu hụt cảu mặt hàng đó.
III. KẾT LUẬN
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc tổ chức kinh doanh theo chuỗi cung ứng có thể
tạo điều kiện thuận tiện hơn cho các đơn vị thành viên trong việc thâm nhập vào các thị
trường mới hoặc cạnh tranh với các đối thủ khác ngay trên thị trường trong nước. Chính
vì thế, việc quản lý chuỗi cung ứng tạo điều kiện để các thành viên trong toàn chuỗi có
thể phát triển một cách bền vững.
Thông tin là một vấn đề quan trọng là mắc xích để thông kết với các họat động
trong chuỗi cung ứng. Thông tin dữ liệu chính xác, kịp thời đầy đủ thì các bộ phận trong
chuỗi sẽ có thể quyết định tốt đối với các họat động của riêng họ.
Trong hoạt động của chuỗi cung ứng, việc chịu tác động của những hiệu ứng mang
tính dây chuyền đã có sự ảnh hưỏng rất lớn đến các thành phần trong chuỗi. Để khắc
phục được tình trạng này cần tìm hiểu rõ nguyên nhân xuất phát và đề ra những giải pháp
phù hợp. Duy trì hiệu quả hoạt động của một chuỗi cung ứng phụ thuộc vào sự kết hợp
giữa các cá nhân và thành phần có liên quan trong chuỗi.
Việc nghiên cứu, tìm hiểu hiệu ứng bullwhip trong chuỗi cung ứng sẽ giúp các công
ty có các kế hoạch sản xuất, kinh doanh hiệu quả, dự trữ phù hợp nhằm tiết kiệm tối đa
những chi phí và tăng doanh thu cũng như tìm ra những biện pháp tốt nhất để đối phó với
những tác động của nó.