HC VIN CÔNG NGH BU CHÍNH VIN THÔNG
- - - - - - - ( - - - - - - -

SÁCH HNG DN HC TP
MNG MÁY TÍNH
Biên son : Ts. PHM TH QU

Lu hành ni b HÀ NI - 2006

M U
Tài liu này phc v cho sinh viên h đào đi hc t xa hc tp và nghiên cu v “Mng
máy tính”.
Tài liu gm các ni dung chính sau:

TS Phm Th Qu
Chng 1: Khái nim v mng máy tính
CHNG I: KHÁI NIM V MNG MÁY TÍNH
Ni dung ca chng s trình bày các khái nim c bn ca mng máy tính, đnh ngha
mng máy tính, mc tiêu và ng dng ca mng, cu trúc và các thành phn c bn ca mt mng
máy tính. Các thc th trên mng có th tham gia truyn thông vi nhau cn tuân theo tp các
phn mm điu khin hot đng ca mng, đc gi là chun, hay còn gi là tp các giao thc
mng (Protocols). Ni dung ca chng bao gm các phn sau:
• nh ngha mng máy tính
• Mc tiêu mng máy tính.
• Các dch v mng.
• Cu trúc mng (Topology)
• Khái nim giao thc mng máy tính (Protocols)
• Mng LAN, MAN, WAN.
• Mng chuyn mch kênh (Circuit switched Networks)
• Mng chuyn mch gói (Packet Switched Networks).
• Các mô hình x lý d liu
1.1. nh ngha mng máy tính
Mng máy tính là tp hp các máy tính đn l đc kt ni vi nhau bng các phng tin
truyn vt lý (Transmission Medium) và theo mt kin trúc mng xác đnh (Network Architecture).
Mng vin thông cng là mng máy tính. Các node chuyn mch là h thng máy tính đc
kt ni vi nhau bng các đng truyn dn và hot đng truyn thông tuân theo các chun mô
hình tham chiu OSI. Hình 1.2 mô t khái quát các thành phn ca đnh ngha.

Terminal
Các node mng
Printer

- Cung cp các dch v truy nhp vào các ngun thông tin  xa đ khai thác và x lý thông
tin. Cung cp các dch v mua bán, giao dch qua mng
- Phát trin các dch v tng tác gia ngi vi ngi trên phm vi din rng. áp ng
nhu cu trao đi thông tin đa dch v, đa phng tin. To các kh nng làm vic theo nhóm bng
các dch v th đin t, video hi ngh, cha bnh t xa
- Xu hng phát trin các dch v gii trí trc tuyn (Online) hin đi. Các hình thc dch
v truyn hình, nghe nhc, chi game trc tuyn qua mng
1.3.2. Các dch v ph bin trên mng máy tính
- Dch v tp (File services) cho phép chia s tài nguyên thông tin chung, chuyn giao các
tp d liu t máy này sang máy khác. Tìm kim thông tin và điu khin truy nhp. Dch v th
đin t E_Mail (Electronic mail) cung cp cho ngi s dng phng tin trao đi, tranh lun
bng th đin t. Dch v th đin t giá thành h, chuyn phát nhanh, an toàn và ni dung có th
tích hp các loi d liu.

6
Chng 1: Khái nim v mng máy tính
- Dch v in n: Có th dùng chung các máy in đt tin trên mng. Cung cp kh nng đa
truy nhp đn máy in, phc v đng thi cho nhiu nhu cu in khác nhau. Cung cp các dch v
FAX và qun lý đc các trang thit b in chuyên dng.
- Các dch v ng dng hng đi tng: S dng các dch v thông đip (Message) làm
trung gian tác đng đn các đi tng truyn thông. i tng ch bàn giao d liu cho tác nhân
(Agent) và tác nhân s bàn giao d liu cho đi tng đích.
- Các dch v ng dng qun tr lung công vic trong nhóm làm vic: nh tuyn các tài
liu đin t gia nhng ngi trong nhóm. Khi ch ký đin t đc xác nhn trong các phiên giao
dch thì có th thay th đc nhiu tin trình mi hiu qu và nhanh chóng hn.
- Dch v c s d liu là dch v ph bin v các dch v ng dng, là các ng dng theo
mô hình Client/Server. Dch v x lý phân tán lu tr d liu phân tán trên mng, ngi dùng
trong sut và d s dng, đáp ng các nhu cu truy nhp ca ngi s dng.
1.4. Cu trúc mng (Topology)
Topology là cu trúc hình hc không gian ca mng thc cht là cách b trí v trí vt lý các

7
Chng 1: Khái nim v mng máy tính
1.4.2. Kiu đa đim hay qung bá (Point to Multipoint, Broadcasting)
Tt c các node cùng truy nhp chung trên mt đng truyn vt lý. Mt thông đip đc
truyn đi t mt node nào đó s đc tt c các node còn li tip nhn và kim tra đa ch đích trong
thông đip có phi ca nó hay không. Cn thit phi có c ch đ gii quyt vn đ đng đ thông
tin (Collision) hay tc nghn thông tin trên đng truyn trong các mng hình BUS và hình RING.
Các mng có cu trúc qung bá đc phân chia thành hai loi: qung bá tnh và qung bá
đng ph thuc vào vic cp phát đng truyn cho các node. Trong qung bá đng có qung bá
đng tp trung và qung bá đng phân tán.
Qung bá tnh: Chia thi gian thành nhiu khong ri rc và dùng c ch quay vòng
(Round Robin) đ cp phát đng truyn. Các node có quyn đc truy nhp khi đn ca thi
gian ca nó.
Qung bá đng tp trung: Mt thit b trung gian có chc nng tip nhn yêu cu liên lc và
cp phát đng truyn cho các node. Kiu cp phát này gim đc ti đa thi gian cht ca đng
truyn, hiu sut kênh truyn cao, nhng thit k phc tp và khó khn.
Qung bá đng phân tán: Không có b trung gian, các node t quyt đnh có nên hay không
nên truy nhp đng truyn, ph thuc vào trng thái ca mng.

thu s đc thc hin ngc li, thông tin điu khin s đc g b khi gói tin đc chuyn t tng
di lên tng trên.
Phân đon và hp li: Mng truyn thông ch chp nhn kích thc các gói d liu c đnh.
Các giao thc  các tng thp cn phi ct d liu thành nhng gói có kích thc quy đnh. Quá
trình này gi là quá trình phân đon. Ngc vi quá trình phân đon bên phát là quá trình hp li
bên thu. D liu phân đon cn phi đc hp li thành thông đip thích hp  tng ng dng
(Application). Vì vy vn đ đm bo th t các gói đn đích là rt quan trng. Gói d liu trao
đi gia hai thc th qua giao thc gi là đn v giao thc d liu PDU (Protocol Data Unit).
iu khin liên kt: Trao đi thông tin gia các thc th có th thc hin theo hai phng
thc: hng liên kt (Connection - Oriented) và không liên kt (Connectionless). Truyn không
liên kt không yêu cu có đ tin cy cao, không yêu cu cht lng dch v và không yêu cu xác
nhn. Ngc li, truyn theo phng thc hng liên kt, yêu cu có đ tin cy cao, đm bo cht
lng dch v và có xác nhn. Trc khi hai thc th trao đi thông tin vi nhau, gia chúng mt
kt ni đc thit lp và sau khi trao đi xong, kt ni này s đc gii phóng.
Giám sát: Các gói tin PDU có th lu chuyn đc lp theo các con đng khác nhau, khi
đn đích có th không theo th t nh khi phát. Trong phng thc hng liên kt, các gói tin
phi đc yêu cu giám sát. Mi mt PDU có mt mã tp hp duy nht và đc đng ký theo
tun t. Các thc th nhn s khôi phc th t các gói tin nh th t bên phát.
iu khin lu lng liên quan đn kh nng tip nhn các gói tin ca thc th bên thu và
s lng hoc tc đ ca d liu đc truyn bi thc th bên phát sao cho bên thu không b tràn
ngp, đm bo tc đ cao nht. Mt dng đn gin ca ca điu khin lu lng là th tc dng
và đi (Stop-and Wait), trong đó mi PDU đã phát cn phi đc xác nhn trc khi truyn gói
tin tip theo. Có đ tin cy cao khi truyn mt s lng nht đnh d liu mà không cn xác nhn.
K thut ca s trt là thí d c ch này. iu khin lu lng là mt chc nng quan trng cn
phi đc thc hin trong mt s giao thc.
iu khin li là k thut cn thit nhm bo v d liu không b mt hoc b hng trong
quá trình trao đi thông tin. Phát hin và sa li bao gm vic phát hin li trên c s kim tra
khung và truyn li các PDU khi có li. Nu mt thc th nhn xác nhn PDU li, thông thng
gói tin đó s phi đc phát li.
ng b hoá: Các thc th giao thc có các tham s v các bin trng thái và đnh ngha

1.6.2. Các loi cáp mng
Cáp đng trc (Coaxial cable): Là phng tin truyn các tín hiu có ph rng và tc đ
cao. Bng thông ca cáp đng trc t 2,5 Mbps (ARCnet) đn 10 Mbps (Ethernet). Thng s
dng đ lp đt mng hình BUS (các loi mng LAN cc b Thick Ethernet, Thin Ethernet) và
mng hình sao (mng ARCnet).
Cáp đng trc gm: mt dây dn trung tâm, mt dây dn ngoài, to nên đng ng bao
quanh trc, tng cách đin gia 2 dây dn và cáp v bc ngoài.
Các loi cáp đng trc .
- Cáp RC-8 và RCA-11, 50 Ohm dùng cho mng Thick Ethernet.
- Cáp RC-58 , 50 Ohm dùng cho mng Thin Ethernet.
- Cáp RG-59 , 75 Ohm dùng cho truyn hình cáp.
- Cáp RC-62, 93 Ohm dùng cho mng ARCnet.
Cáp xon đôi (Twisted Pair cable): Cáp xon đôi đc s dng trong các mng LAN cc
b. Giá thành r, d cài đt, có v bc tránh nhit đ, đ m và có loi có kh nng chng nhiu

10
Chng 1: Khái nim v mng máy tính
STP (Shield Twisted Pair). Cáp c bn có 2 dây đng xon vào nhau, gim đ nhy ca cáp vi
EMI, gim bc x âm nhiu tn s radio gây nhiu. Các loi cáp xon:
- Cáp có màng chn (STP): Loi cáp STP thng có tc đ truyn vào khong 16 Mbps
trong loi mng Token Ring. Vi chiu dài 100 m tc đ đt 155 Mbps (lý thuyt là 500 Mbps).
Suy hao cho phép khong 100 m, đc tính EMI cao. Giá thành cao hn cáp Thin Ethernet, cáp
xon trn, nhng li r hn giá thành loi cáp Thick Ethernet hay cáp si quang. Cài đt đòi hi
tay ngh và k nng cao.
- Loi cáp không có v bc UTP (Unshield Twisted Pair): Cáp trn không có kh nng
chng nhiu, tc đ truyn khong 100 Mbps. c tính suy hao nh cáp đng, gii hn đ dài ti
đa 100m. Do thiu màng chn nên rt nhy cm vi EMI, không phù hp vi môi trng các nhà
máy. c dùng ph bin cho các loi mng, giá thành h, d lp đt.
Cáp si quang (Fiber Optic Cable) rt lý tng cho vic truyn d liu, bng thông có th
đt 2 Gbps, tránh nhiu tt, tc đ truyn 100 Mbps trên đon cáp dài vài km. Cáp si quang gm

1.7.1. Theo khong cách
a. Mng cc b LAN (Local Area Networks):
Mng cc b LAN: kt ni các máy tính đn l thành mng ni b, to kh nng trao đi
thông tin và chia s tài nguyên trong c quan, xí nhip Có hai loi mng LAN khác nhau: LAN
ni dây (s dng các loi cáp) và LAN không dây (s dng sóng cao tn hay tia hng ngoi). c
trng c bn ca mng cc b:
Quy mô ca mng nh, phm vi hot đng vào khong vài km. Các máy trong mt tòa nhà,
mt c quan hay xí nghip ni li vi nhau. Qun tr và bo dng mng đn gin.
Công ngh truyn dn s dng trong mng LAN thng là qung bá (Broadcast), bao gm
mt cáp đn ni tt c các máy. Tc đ truyn d liu cao, t 10÷100 Mbps đn hàng trm Gbps,
thi gian tr nh (c 10μs), đ tin cy cao, t s li bit t 10
-8
đn 10
-11
.
Cu trúc tôpô ca mng đa dng. Ví d Mng hình BUS, hình vòng (Ring), hình sao (Star)
và các loi mng kt hp, lai ghép

Terminator
Bus
Terminator
T-connector
Hình 1.5 Cu trúc mng hình RING

- Mng hình sao (Star) các trm kt ni vi mt thit b trung tâm có chc nng điu khin
toàn b hot đng ca mng. D liu đc truyn theo các liên kt đim - đim. Thit b trung
tâm có th là mt b chuyn mch, mt b chn đng hoc đn gin là mt HUB.
- Mng LAN hng ngoi (Infrared) s dng sóng hng ngoi đ truyn d liu. Phm vi
hot đng ca mng b hn ch trong mt phòng, vì tín hiu hng ngoi không đi xuyên qua t-
ng. Có hai phng pháp kt ni đim- đim và kt ni qung bá. Các mng đim - đim hot
đng bng cách chuyn tip các tín hiu hng ngoi t mt thit b ti thit b k tip. Tc đ d
liu đt khong 100Kb/s đn 16Mb/s. Các mng qung bá hng ngoi có tc đ truyn d liu
thc t ch đt di 1Mb/s.

Thit b
trung tâm
Hub, Switch or
Repeater Hình 1.6 Cu trúc mng hình sao

- Mng LAN tri ph (Spread spectrum) S dng k thut tri ph, thng dùng trong công
nghip và y t.
- Mng LAN vi ba bng hp: Hot đng vi tn s vi ba nhng không tri ph. Có hai
dng truyn thng: vi ba mt đt và v tinh. Các h thng vi ba mt đt thng hot đng 

c. Mng din rng WAN (Wide Area Networks)
c trng c bn ca mt mng WAN:
- Hot đng trên phm vi mt quc gia hoc trên toàn cu.
- Tc đ truyn d liu thp so vi mng cc b.
- Li truyn cao.

Route
r
Hình 1.8: Cu trúc mt mng din rng WAN

Mt s mng din rng đin hình
- Mng tích s hp đa dch v ISDN (Integrated Services Digital Network)

14
Chng 1: Khái nim v mng máy tính
- Mng X25 và chuyn mch khung Frame Relay
- Phng thc truyn không đng b ATM (Asynchronous Transfer Mode)
- Mng hi t- mng th h sau NGN (Next Generation Network)

Nhc đim là cn nhiu thi gian đ thit lp kênh truyn, vì vy thi gian thit lp kênh
chm và xác sut kt ni không thành công cao. Khi c hai không còn thông tin đ truyn, kênh b
b không trong khi các thc th khác có nhu cu.
1.7.3. Mng chuyn mch gói (Packet Switched Networks)

15
Chng 1: Khái nim v mng máy tính
Nguyên lý chuyn mch gói: Thông đip (Message) ca ngi s dng đc chia thành
nhiu gói nh (Packet) có đ dài quy đnh.  dài gói tin cc đi (Maximum Transfer Unit) MTU
trong các mng khác nhau là khác nhau. Các gói tin ca mt thông đip có th truyn đc lp trên
nhiu tuyn hng đích và các gói tin ca nhiu thông đip khác nhau có th cùng truyn trên mt
tuyn liên mng. Ti mi node, các gói tin đc tip nhn, lu tr, x lý ti b nh, không cn
phi lu tr tm thi trên b nh ngoài (nh đa cng) và đc chuyn tip đn node k tip. nh
tuyn các gói tin qua mng nhanh hn và hiu qu hn.
K thut chuyn mch gói có nhiu u đim hn so vi chuyn mch kênh:
- Các gói tin lu chuyn hng đích đc lp, trên mt đng có th chia s cho nhiu gói
tin. Vì vy hiu sut đng truyn cao hn.
- Các gói tin đc xp hàng và truyn qua tuyn kt ni.
- Hai thc th có tc đ d liu khác nhau có th trao đi các gói vi tc đ phù hp.
- Trong mng chuyn mch kênh, khi lu lng tng thì mng t chi thêm các yêu cu kt
ni (do nghn) cho đn khi gim xung. Trong mng chuyn mch gói, các gói tin vn đc chp
nhn, nhng tr phân phát gói tin có th tng lên.
Các công ngh chuyn mch gói: Nu mt thc th gi mt gói d liu qua mng có đ dài
ln hn kích thc gói cc đi MTU, nó s đc chia thành các gói nh có đ dài quy đnh và gi
lên mng. Có hai k thut đc s dng trong các mng chuyn mch gói là k thut datagram
trong mng không liên kt (Connectionless) và k thut kênh o cho mng hng liên kt
(Connection- Oriented).
- Phng thc datagram s dng trong mng không liên kt: Mi mt gói tin đc lu
chuyn và x lý đc lp, không cn tham chiu đn các gói tin đã gi trc. Mi mt gói tin đc
xem nh là mt datagram.

trình Server. Yêu cu dch v đc chng trình Client gi đn máy ch cung cp dch v và
chng trình Server trên máy ch s đáp ng các yêu cu ca Client. Sau khi thc hin các yêu
cu t phía Client, Server s tr v trng thái ch các yêu cu khác.

http://
Host A (Web Server)

Host B (Web Client)
(Trang Web t hotsA.com)
Máy khách yêu cu
Máy ch đáp ng
Hình 1.9: Mô hình ch /khách (Client / Server)
Trong mô hình Client/Server nhiu lp, quá trình x lý đc phân tán trên 3 lp khác nhau
vi các chc nng riêng bit. Mô hình này thích hp cho vic t chc h thng thông tin trên
mng Internet/ Intranet. Phát trin mô hình 3 lp s khc phc đc mt s hn ch ca mô hình 2
lp. Các h c s d liu đc cài đt trên các máy ch Web Server và có th đc truy nhp
không hn ch các ng dng và s lng ngi dùng.
Lp khách (Clients) cung cp dch v trình bày (Presentation Services), giao tip ngi s
dng vi lp giao dch thông qua trình duyt Browser hay trình ng dng đ thao tác và x lý d
liu. Giao din ngi s dng là trình duyt Internet Explorer hay Netscape.
Hình 1.10 Ví d mô hình Client-Server 2 lp
1. Trình duyt Browser gi yêu cu cho Web Server.
2. Web Server tr kt qu v cho trình duyt
Tower System

Các máy trên mng chia s tài nguyên không ph thuc vào nhau. Mng ngang hàng thng đc
t chc thành các nhóm làm vic Workgroup. Mô hình này không có quá trình đng nhp tp
trung, nu đã đng nhp vào mng có th s dng tt c tài nguyên trên mng. Truy cp vào các
tài nguyên ph thuc vào ngi đã chia s các tài nguyên đó, vì vy có th phi bit mt khu đ
có th truy nhp đc ti các tài nguyên đc chia s.
Mô hình lai (Hybrid): S kt hp gia Client-Server và Peer-to-Peer. Phn ln các mng
máy tính trên thc t thuc mô hình này.

Tow er Sy st em

Application
Server

Database
Tow er Sy st em

Middleware
Server

C. Chia s thông tin, nâng cao đ tin cy, chinh phc khong cách.
D. Cung cp các dch v mng đa dng, chia s tài nguyên, nâng cao đ tin cy, chinh
phc khong cách và gim bt các chi phí v đu t .
3. Các xu hng phát trin dch v mng máy tính:
A. Cung cp các dch v truy nhp vào các ngun thông tin  xa
B. Phát trin các dch v tng tác gia ngi vi ngi trên phm vi din rng.
C. Xu hng phát trin các dch v gii trí trc tuyn (Online) hin đi.
D. C 3 câu trên.
4. Mng có cu trúc đim- đim (Point to Point) là:
A. Mng lu và gi tip (Store - and - Forward).
B. Ni tng cp node li vi nhau theo mt hình hc xác đnh.
C. Các node trung gian: tip nhn, lu tr tm thi và gi tip thông tin
5. Nhc đim ca mng có cu trúc đim- đim (Point to Point) là:
A. Kh nng đng đ thông tin (Collision) thp.
B. Hiu sut s dng đng truyn thp. Chim dng nhiu tài nguyên
C.  tr ln, tn nhiu thi gian đ thit lp đng truyn và x lý ti các node.
D. Tc đ trao đi thông tin thp.
6. c trng ca mng qung bá (Point to Multipoint, Broadcasting)
A. Tt c các node cùng truy nhp chung trên mt đng truyn vt lý.
B. Ni tng cp node li vi nhau theo mt hình hc xác đnh.
C. Các node trung gian: tip nhn, lu tr tm thi và gi tip thông tin
7. Chc nng giao thc:
A. óng gói, phân đon và hp li
B. iu khin liên kt và giám sát.
C. iu khin lu lng và điu khin li.
D. ng b hoá và đa ch hoá.

19
Chng 1: Khái nim v mng máy tính
E. Tt c các khng đnh trên.

tin và gii phóng kt ni khi truyn xong d liu.
C. Truyn d liu gia 2 thc th.
13. Khng đnh đúng nht trong mng chuyn mch gói (Packet Switched Networks):
A. Gói tin lu chuyn trên các kt ni logic.
B. Gói tin lu chuyn trên các kt ni vt lý.
C. Gói tin lu chuyn đc lp hng đích.
D. Các gói tin lu chuyn hng đích đc lp và trên mt đng có th chia s cho nhiu
gói tin.

20
Chng 1: Khái nim v mng máy tính
14.  dài gói tin cc đi MTU (Maximum Transfer Unit)
A. Trong các mng khác nhau là khác nhau.
B. Trong các mng khác nhau là nh nhau.
C. Trong các mng không quan tâm đn đ dài gói tin
15. Hãy chn nhng khng đnh đúng sau:
A. K thut datagram s dng trong các mng không liên kt (Connectionless)
B. K thut datagram s dng trong các mng hng liên kt (Connection- Oriented).
K thut datagram s dng trong các mng chuyn mch kênh.
C. K thut datagram s dng trong các mng chuyn gói X25.
16. Hãy chn nhng khng đnh đúng sau:
A. K thut kênh o VC (Virtual Circuit) s dng trong các mng không liên kt
B. K thut kênh o VC s dng trong các mng hng liên kt
C. K thut kênh o VC s dng trong các mng chuyn mch kênh.
D. K thut kênh o VC s dng trong các mng chuyn gói X25.
Câu hi
1. Hãy trình bày mc tiêu và ng dng mng máy tính.
2. Hãy phát biu các li ích khi ni máy tính thành mng.
3. Hãy trình bày tng quát v xu hng phát trin các dch v mng.
4. Hiu th nào là mng máy tính. Hãy trình bày tóm tt chc nng các thành phn ch yu

26. Trình bày u, nhc đim ca k thut chuyn mch kênh.
27. Trình bày nguyên tc hot đng ca mng chuyn mch gói (Packet Switched Networks).
28. Vì sao nói k thut chuyn mch gói có hiu sut kênh truyn cao, vì sao ?.
29. u nhc đim ca k thut chuyn nch gói ?.
30. Nói mng chuyn mch gói là mng X25 ?.
31. K thut chuyn mch gói nhiu u đim hn k thut chuyn mch kênh, vì sao ?.
32. Trình bày phng thc Datagram.
33. Trình bày phng thc kênh o VC (Virtual circuit)
34. So sánh u, nhc ca phng pháp kênh o và Datagram.
35. Phng thc kênh o và chuyn mch kênh khác nhau, ging nhau ?.
36. Vì sao mng chuyn mch gói có tc đ trao đi thông tin nhanh hn tc đ trao đi thông
tin trong mch chuyn mch tin báo.
37. Hiu th nào là cu trúc mng Client/Server, Peer to Peer ?

22
Chng 2: Kin trúc mng và mô hình kt ni các h thng m OSI
CHNG II: KIN TRÚC MNG VÀ MÔ HÌNH
KT NI CÁC H THNG M OSI
Ni dung ca chng này s trình bày các khái nim v kin trúc phân tng và mô hình kt
ni các h thng m OSI (Open System Interconnection) vi mc tiêu kt ni các sn phm ca
các hãng sn xut khác nhau. Mô hình OSI là gii pháp cho các vn đ truyn thông gia các máy
tính và đc thit k theo quan đim có cu trúc đa tng. Mi mt tng thc hin mt s chc
nng truyn thông, các tng đc xp chng lên nhau, gi là chng giao thc, thc hin các tin
trình truyn thông hoàn chnh. Gia các tng k nhau đc xác đnh bi giao din bng các hàm
dch v nguyên thu. Ni dung gm các phn nh sau:
• Các t chc chun hóa mng
• Mô hình kin trúc đa tng và các quy tc phân tng.
• Mô hình kt ni các h thng m OSI .
• Nhng vn đ c bn thit k mô hình kin trúc.
• ánh giá đ tin cy ca mng.

Các mng máy tính đc thit k và cài đt theo quan đim có cu trúc đa tng. Mi mt
thành phn ca mng đc xem nh mt h thng gm nhiu tng và mi mt tng bao gm mt
s chc nng truyn thông. Các tng đc chng lên nhau, s lng và chc nng ca các tng
ph thuc vào các nhà sn xut và thit k. Tuy nhiên quan đim chung là trong mi tng có nhiu
thc th (các tin trình) thc hin mt s chc nng nhm cung cp mt s dch v, th tc cho
các thc th tng trên hot đng.
2.2.1. Các quy tc phân tng
T chc tiêu chun quc t ISO quy đnh các quy tc phân tng nh sau:
- Không đnh ngha quá nhiu tng, s lng tng, vai trò và chc nng ca các tng trong
mi h thng ca mng là nh nhau, không quá phc tp khi xác đnh và ghép ni các tng. Chc
nng các tng đc lp vi nhau và có tính m.
- Trong mi h thng, cn xác đnh rõ mi quan h gia các tng k nhau, mi quan h này gi
là giao din tng (Interface). Mi quan h này quy đnh nhng thao tác và dch v c bn mà tng k
di cung cp cho tng k trên và s các tng tác qua li gia hai tng k nhau là nh nht.
- Xác đnh mi quan h gia các đng tng đ thng nht v các phng thc hot đng
trong quá trình truyn thông, mi quan h đó là tp các quy tc và các tho thun trong hi thoi
gia các h thng, gi là giao thc tng.
- D liu không đc truyn trc tip t tng th i ca h thng phát sang tng th i ca h
thng nhn (tr tng thp nht- tng vt lý) mà đc chuyn t tng cao xung tng thp nht bên
h thng phát và qua đng truyn vt lý, d liu là chui bit không cu trúc đc truyn sang
tng thp nht ca h thng nhn và t đó d liu đc chuyn ngc lên các tng trên. Gia các
đng tng xác đnh liên kt logic, gia các tng vt lý có liên kt vt lý.
Nh vy mi mt tng có hai quan h: quan h theo chiu ngang và quan h theo chiu dc.
S lng các tng và các giao thc tng đc gi là kin trúc mng (Network Architecture).
Quan h theo chiu ngang phn ánh s hot đng ca các đng tng. Các đng tng trc
khi trao đi thông tin vi nhau phi bt tay, hi thoi và tha thun vi nhau bng các tham s ca
các giao thc (hay là th tc), đc gi là giao thc tng.
Quan h theo chiu dc là quan h gia các tng k nhau trong cùng mt h thng. Gia
chúng tn ti giao din xác đnh các thao tác nguyên thy và các dch v tng di cung cp cho
tng trên. c gi là giao din tng.


Giao thc tng 2
Giao thc tng N -1
Giao thc tng 1
Giao thc tng N
Tng N
Tng N-1
Tng 2
Tng 1
Tng N
Tng N-1
Tng 2
Tng 1
Giao din
tng N/N-1
Hinh 2.1 Mô hình kin trúc phân tng
ng truyn vt lý
H thng A
H thng B
Giao din
tng 2/1

2.2.2. Lu chuyn thông tin trong kin trúc đa tng
Hình 2.2 là mt ví d minh ho cho s lu chuyn thông tin trong mng máy tính kt ni
gia 2 h thng A và B gm N=5 tng.

25

2
H
4
H
3
M
1
H
4
H
3
M
2
H
4
H
3
T
2
M
2
H
4
H
3
H
2
T
2
M

4
)

(
3
(
2
)

(
1
)

Giao thc tng 4
Giao thc tng 3
Giao thc tng 2
H thng A
H
3
H thng B
2.2.3. Nguyên tc truyn thông đng tng
 truyn thông đng tng, gói tin khi chuyn xung qua các tng s đc b sung thêm
vào phn đu bng thông tin điu khin ca tng. Vic thêm Header vào đu các gói tin khi đi qua
mi tng trong quá trình truyn d liu đc gi là quá trình Encapsulation. Quá trình bên nhn
s din ra theo chiu ngc li, khi đi qua các tng, gói tin s tách thông tin điu khin thuc nó
trc khi chuyn d liu lên tng trên.
n v d liu đc s dng trong các tng bao gm
- Thông tin điu khin giao thc PCI (Protocol Control Information): Thông tin đc thêm
vào đu các gói tin trong quá trình hot đng truyn thông ca các thc th. Ký hiu N_PCI là
thông tin điu khin tng N.

Giao thc tng (N-1)
Hình 2.3 Khái nim giao din và dch v trong môi trng các h thng m
N
- SDU
N
- PCI
N
- PDU
SAP
SAP
N
- SDU
N
-PCI
N
-PDU
SAP
(
N
-1
)
SDU
(
N-1
)
PCI
(
N
-1
)

Tng N s phi bit s dng dch v nào ca tng N-1 và cung cp nhng dch v gì cho
tng N+1. Quá trình cung cp dch v thông qua các đim truy nhp SAP trên các giao din tng
N/N+1. Có hai loi dch v khác nhau: dch v hng liên kt (Connection Oriented) và dch v
không liên kt (Connectionless).
a. Dch v hng liên kt (Connection Oriented): Các dch v và giao thc trong các mô
hình h thng m thc hin truyn thông 3 giai đon theo th t thi gian nh sau:

27

Trích đoạn Frame Relay và mô hình OSI SMDS là gì Ph ngth c truy n dn không đ ng b ATM (Asynchronous Transfer Mode) ng dây thuê ba os DSL (Digital Subscribers Line)

---