120
CHỈÅNG VII
CHỈÅNG TRÇNH THAM SÄÚ

7.1 Âàût váún âãư
Mäüt âàûc âiãøm ráút quan trng trong khi gia cäng trãn cạc mạy âiãưu khiãøn theo
chỉång trçnh säú CNC l âảt âỉåüc hiãûu qu kinh tãú cao ngay c trong âiãưu kiãûn sn
xút hng loảt vỉìa v nh. Chênh nhåì âàûc tênh linh hoảt cao ca nọ m khi chuøn
tỉì viãûc gia cäng kiãøu chi tiãút ny sang gia cäng kiãøu chi tiãút khạc ngỉåìi ta chè viãûc
thay âäøi chỉång trçnh. Âiãưu âọ lải cng ph håüp hån trong thåìi âải sn xút cäng
nghiãûp hiãn âải m u cáưu vãư hçnh thỉïc v máùu m khäng ngỉìng thay âäøi nhàòm
tàng cỉåìng sỉïc cảnh tranh v tho mn thë hiãúu ca ngỉåìi tiãu dng. Tuy nhiãn cng
cáưn phi tháúy ràòng cạc chi tiãút gia cäng cå khê ráút phong phụ v âa dảng vãư hçnh
dạng, kêch thỉåïc c
ng nhỉ âàûc âiãøm vãư cäng nghãû Chênh vç thãú m cáưn phi cọ
mäüt sỉû nghiãn cỉïu vãư viãûc phán loải cạc chi tiãút gia cäng cå khê thnh mäüt säú loải,
kiãøu hồûc nhọm chi tiãút trãn cå såí cọ chung mäüt säú kiãøu chu trçnh gia cäng trãn mạy
CNC nhàòm mủc âêch täø chỉïc quạ trçnh gia cäng sao cho cọ hiãûu qu nháút. Xút phạt
tỉì tỉåíng trãn, cạc nh chãú tảo mạy CNC â âỉa vo trong hãû thäúng âiãưu khiãøn säú
ca mạy CNC mäüt kiãøu láûp chỉång trçnh måïi âỉåüc gi l chỉång trçnh tham säú. Våïi
chỉång trçnh tham säú, ngỉåìi ta s láûp mäüt chỉång trçnh gia cäng trãn cå såí cạc kiãøu
hồûc nhọm chi tiãút âải diãûn bàòng viãûc âỉa vo trong âọ cạc tham säú hçnh thỉïc m cọ
thãø gạ
n cạc giạ trë thỉûc ca nọ theo tỉìng chi tiãút gia cäng củ thãø. Cạc tham säú ny cọ
thãø l cạc giạ trë vãư toả âäü v cạc thäng säú vãư cäng nghãû nhỉ giạ trë täúc âäü càõt, lỉåüng
tiãún dao, chiãưu sáu gia cäng; cạc thäng säú hçnh hc ca dao nhỉ bạn kênh v chiãưu
di dao
Vê dủ:
dao âäúi våïi hãû âiãưu khiãøn FAGOR hồûc U âäúi våïi hãû âiãưu khiãøn FANUC
Láûp trçnh tham säú cho phẹp sỉí dủng cạc biãún trong mäüt chỉång trçnh chênh
hay mäüt chỉång trçnh con. Lục måïi khåíi tho ra kiãøu láûp trçnh ny ngỉåìi ta chè quan
niãûm l láûp våïi mäüt säú chu trçnh cỉïng âãø gia cäng mäüt säú bãư màût âàûc trỉng ca chi
tiãút nhỉ khoan cạc läù sáu cọ b phoi våïi lỉåüng tiãú
n dao khäng âäøi hồûc thay âäøi, chu
trçnh gia cäng àn dao theo biãn dảng chi tiãút v sau ny âỉåüc måí räüng hån cho cạc
nh chãú tảo mạy âiãưu khiãøn theo chỉång trçnh säú nhåì sỉû têch håüp tỉì nhiãưu cáúu trục
khạc nhau täø chỉïc vo trong hãû thäúng âiãưu khiãøn säú ca mạy CNC.
Chỉång trçnh tham säú hiãûn nay cng âỉåüc sỉí dủng mäüt cạch räüng ri hån v
thêch håüp hån trong cạc chỉång trçnh våïi cạc phẹp tênh toạn vãư lỉåüng giạc, cạc phẹp
toạn vãư säú hc v logic.
Hiãûn nay pháưn låïn cạc hãû âiãưu khiãøn CNC cho kh nàng xáy dỉûng cạc chu
trçnh âàûc trỉng chỉïa cạc chỉång trçnh con tham säú. Kiãøu láûp trçnh tham säú cọ thãø

122
âỉåüc xáy dỉûng theo nhiãưu cạch khạc nhau v cọ thãø bao gäưm nhiãưu tỉì âëa chè âỉåüc
sỉí dủng khạc nhau. Cạc hãû âiãưu khiãøn säú ca cháu Áu thỉåìng sỉí dủng cạc biãún tham
säú l âëa chè E (MAHO), L (NUM), R (SINUMERIC) v âi sau nọ l mäüt säú chỉí
säú âãø xạc âënh cạc biãún. Cn våïi hãû âiãưu khiãøn ca cạc nỉåïc nhỉ M, Nháût bn
thỉåìng sỉí dủng cạc biãún m trong âọ bao gäưm cạc âëa chè â âỉåüc måí räüng tỉì A
âãún Z.
Mäüt chỉång trçnh macro âỉåüc coi l mäüt chỉång trçnh nh cọ tênh cháút hon
chènh m khi âỉåüc gi ra thç nọ âỉåüc âỉa vo chảy trong chỉång trçnh chênh. Vç thãú
våïi cạc chỉång trçnh macro thç thỉåì
ng âỉåüc thỉûc hiãûn våïi cạc lãûnh â âỉåüc tiãu
chøn hoạ.
Hiãûn nay, mäùi hãû âiãưu khiãøn cọ chỉïc nàng láûp trçnh tham säú l khạc nhau v
cạc nỉåïc cng nhỉ cạc hng sn xút cng cọ nhỉỵng tiãu chøn khạc nhau. Chênh
âiãưu ny s gáy tråí ngải cho viãûc nghiãn cỉïu v sỉí dủng chụng. Mäüt säú hãû âiãưu

XL8 ( giạ trë toả âäü X láúy giạ trë L8 tỉïc l cọ toả âäü 18mm hồûc l X18).
FL8 (giạ trë lỉåüng chảy dao Fm láúy giạ trë 18 mm/ph tỉïc l F18).
Cạc biãún ca chỉång trçnh cọ thãø âỉåüc thiãút láûp cho táút c mi âëa chè v våïi
mi chỉïc nàng. Våïi chỉïc nàng G79 nọ cn cho phẹp thỉûc hiãûn cạc phẹp nhy
chỉång trçnh cọ âiãưu kiãûn.
Vê dủ:
L2=5
L1 =L2+ 5.3*3*S30 (L1=5+5,3*3*sin30
o
) = 15,45 tỉïc L1= 15.45).
XL1 Z30 ( giạ trë L1 âỉåüc âỉa vo toả âäü X: tỉïc l X15.45 Z30).
* Biãún L100 âãún L199 v L900 âãún L939.
Dảng v phảm vi sỉí dủng loải biãún ny cng giäúng nhỉ våïi biãún L0 âãún L19.
Tuy nhiãn viãûc soản tho chỉång trçnh våïi cạc biãún ny s dáùn âãún viãûc thỉûc hiãûn
khạc nhau âäúi våïi chỉång trçnh gia cäng. Vê dủ viãûc âỉa vo cạc biãún tỉì L0 âãún L19
thç sỉû hoảt âäüng ca chỉång trçnh khäng nh hỉåíng gç trong khi våïi cạc biãún L100
âãún L199 s âçnh chè chỉïc nàng chøn bë ca block cọ chỉïa cạc biãún âọ cho âãún khi
kãút thục viãûc thỉûc hiãûn block sạt trỉåïc. Mäüt block âỉåüc soản tho våïi biãún L100 âãún
L199 khäng thãø nàòm trỉåï
c mäüt block büc phi thỉûc hiãûn â âỉåüc biãút hay ca cạc
block
tiãúp sau vãư cạc chỉång trçnh biãn dảng trãn 2 hay 3
block
hồûc chỉång trçnh
hiãûu chènh bạn kênh dao.
Cạc biãún L100 âãún L199 cọ thãø âỉåüc láûp trçnh nhỉ biãún L0 âãún L19 båíi cạc
chỉång trçnh ca chỉïc nàng M99 v khäng âỉåüc dng cạc thao tạc hay tạc âäüng tỉû
âäüng vo cạc chu trçnh tiãúp theo sau cạc block.
Viãûc viãút cạc biãún ny hồûc truưn cạc biãún thäng thỉåìng trong chỉång trçnh
gia cäng khäng âỉåüc thỉûc hiãûn khi láûp trçnh thäng thỉåìng cho âãún khi kãút thục thỉûc

Chổồng trỗnh chờnh

O 0001

N
10 M98 P1001
N
11

M30
Chổồng trỗnh con

O 1001

N
10 M98 P1002
N
11

M99
Chổồng trỗnh con

giạ trë củ thãø nhỉ l toả âäü, täúc âäü càõt, lỉåüng tiãún dao hồûc cọ thãø l kãút qu ca
mäüt phẹp tênh säú hc, lỉåüng giạc hồûc logic. Säú lỉåüng biãún ca nọ cọ thãø êt (100
biãún) hồûc nhiãưu (600 biãún) [2] l tu thüc vo chỉï
c nàng ca củm âiãưu khiãøn
CNC m ngỉåìi âàût hng u cáưu.
Biãún hãû thäúng (System) chênh l cạc säø ghi âãø dnh cho cạc âënh dảng ca
mạy hồûc ca bäü ghi m chỉïa cạc thäng tin vãư giạ trë xạc âënh toả âäü vë trê cạc âiãøm
gäúc, âiãøm chøn trong khi chỉång trçnh hoảt âäüng. Nọ phủ thüc vo nh chãú tảo
mạy quy âënh v khi cọ sỉû cäú hồûc tháût cáưn thiãút thç phi kiãøm tra ngay tỉì cạc
chỉång trçnh ngưn ca nọ.
Giạ trë cạc biãún âëa phỉång âỉåüc truưn vo trong chỉång trçnh con våïi mủc
âêch thỉûc hiãûn cạc phẹp tênh toạn säú hc, lỉåüng giạc v cạc phẹp tênh logic.
Bng 7-1: Giạ trë cạc biãún âëa phỉång v
cạc Argument tỉång ỉïng theo cạc
dảng I v II.

Cạc phẹp tênh toạn trãn cå såí cạc biãún ton củc âỉåüc thỉûc hiãûn ngay trong
cạc block ca chỉång trçnh chênh hay ca chỉång trçnh con. Sau âáy trçnh by mäüt
säú cạc phẹp tênh toạn trong khi sỉí dủng cạc chỉång trçnh tham säú.
K
iãøu


K hiãûu nghéa Vê dủ
( ) Ngồûc âån Cạc läù trãn vng trn
[ ] Thỉûc hiãûn tênh toạn ỉu tiãn #100 = #4*2 - [#-1]
#i =#j Gạn, thay thãú #100 = 1
#i =#j + #k Cäüng #100 = #4 + #3
#i = #j - #k Trỉì #100= #4 - #3
#i =#j * #k Nhán #100 = #4 * #3
#i = #j / #k Chia #100 = #4 / #3
#i = SIN [ #j ] Sin #100 = SIN [ #4 ]
#i = COS [ #j ] Cosin #100 = COS [ #4 ]
#i =TAN [#k ] Tang #100 = TAN [#4 ]
#i =ASIN [#j]/[#k] Arsin #100 =ASIN [#4]/[#3]
#i = ACOS [#j]/[#k] Arcosin #100 ACOS [#4]/[#3]
#i = ATAN [#j]/[#k] Artang #100 =ATAN [#4]/[#3]
#i = SQRT [#j] Càn báûc hai #100 = SQRT [25]
#i = ABS [#j] Giạ trë tuût âäúi #100 =ABS [#4]
#i = BIN [#j]
Biãøu diãùn trong hãû nhë phán
(Binary )
#100 = BIN [#4]
#i = BCD [#j]
Biãøu diãùn trong hãû nhë tháûp
phán (Binary Codel Decimal)

#4 = BCD [#100]
#i = ROUND [#j] Lm trn säú #100 = ROUND [#100]

Våïi cạc lãûnh logic v cạc lãûnh cọ cáúu trục thỉûc hiãûn cạc lãûnh tỉång tỉû nhỉ khi
láûp trçnh trong mạy tênh: Lãûnh nhy khäng âiãưu kiãûn GOTO ; cạc lãûnh thỉûc hiãûn

hồûc bàòng (GE); nh hån hồûc bàòng (LE) v ỉïng dủng vo chỉång trçnh tham säú
nhỉ biãøu diãùn åí bng trãn.
Lãûnh nhy trỉûc tiãúp khäng âiãưu kiãûn vo
block
n l GOTOn
Vê dủ:
GOTO40. { nhy vo block N40}
Lãûnh nhy cọ âiãưu kiãûn: IF GOTO hồûc lãûnh thỉûc hiãûn cọ âiãưu kiãûn: IF
THEN.
Vê dủ:
IF [#100 EQ 0] GOTO40. {Xạc âënh ràòng nãúu biãún #100 = 0 thç hãû âiãưu
khiãøn s nhy vo thỉûc hiãûn våïi block N40). Nãúu khäng thç âáưu âc s thỉûc hiãûn mäüt
cạch bçnh thỉåìng v vo ngay block tiãú
p theo sạt ngay nọ bao gäưm tỉì IF}.
IF [#100 GT 0] THEN [#100 = #100 -1]. { Nãúu biãún #100 l låïn hån 0 thç
biãún #100 âỉåüc gạn 1 giạ trë måïi bàòng viãûc gim âi 1 âån vë #100 = #100 -1, cho
âãún khi giạ trë ca biãún #100 gim xúng bàòng 0 thç kãút thục quạ trçnh thỉûc hiãûn}.
Lãûnh cúi cng l trçnh by mäüt vng làûp ca
block.
Sỉû làûp ny âỉåüc thỉûc
hiãûn trãn cạc block nàòm giỉỵa cạc biãøu thỉïc WHILE v block thỉï m.
Vê dủ: WHILE [#100 = ATAN [#5]/[#7] ] DOm

ENDm

128
{Xaùc õởnh rũng nóỳu bióỳn #100 bũng artg cuớa bióỳn #5 chia cho bióỳn # 7 thỗ noù
seợ thổỷc hióỷn voỡng lỷp tổỡ block bừt õỏửu coù chổùc nng ặHILE õóỳn sọỳ block thổù m , ồớ
õỏy block thổù m laỡ block cuọỳi cuỡng cuớa õoaỷn chổồng trỗnh END}.


N11 Y90 { Khọng thổỷc hióỷn}
N12 Y135 { Gia cọng lọự #2}
N13 Y180
{ Gia cọng lọự #3}
N14 Y225 { Gia cọng lọự #4}
R50
R50
45
0

45
0

45
0
45
0
P
P













50
12.5
12.5
20.0 I # 4
20.0
J #5
50
Y
X
C
22.5
X #24
Y #2522.5


(I#4 (#4=20) { Khoaớng caùch giổợa caùc lọự theo phổồng
truỷc X}
(J#5 (#5=20.5)
{ Khoaớng caùch giổợa caùc lọự theo phổồng
truỷc Y}

(X#24 (#24=22.5) { Vở trờ cuớa tỏm C theo phổồng truỷc X}
(Y#25 (#25=22.5) { Vở trờ cuớ
a tỏm C theo phổồng truỷc Y}
N1 # 101 = # 4/20 = 20/2 =10 { Khoaớng caùch caùc lọự õóỳn tỏm C theo
phổồng truỷc X}
N2 # 102 = #5/20 = 20/2 =10 { Khoaớng caùch caùc lọự õóỳn tỏm C theo
phổồng truỷc X}

N3 X[#24+#101] Y[#25+#102] {Thổỷc hióỷn tờnh toaùn caùc vở trờ tỏm lọự, Tờnh
toaỷ õọỹ tỏm lọự 1 X( 22,5 +10) Y(22,5+10)}
N4 X[#24-#101] Y[#25+#102] {Tờnh toaỷ õọỹ tỏm lọự 2 X( 22,5 -10)
Y(22,5+10)}

N5 X[#24-#101] Y[#25-#102] {Tờnh toaỷ õọỹ tỏm lọự 3 X( 22,5 -10)
Y(22,5-10)} 131
N6 X[#24+#101] Y[#25-#102] {Tờnh toaỷ õọỹ tỏm lọự 4 X( 22,5 +10)
Y(22,5-10)}

N7 M99
%


N5
E1 = 2 { Gaùn giaù trở caùc bióỳn}
E2 =15
{ Gaùn giaù trở caùc bióỳn}

E3 =100 { Gaùn giaù trở caùc bióỳn}
160
0
0
ổồỡng kờnh lọự E8
Y
E4
X
200E3
E7E6
E9
-20
0
Bóử mỷt
chi tióỳt
Khoaớng
caùch
an toaỡn
Z
E1
E2
E5

132
E4 = 80 { Gaùn giaù trở caùc bióỳn}