Tâm thần phân liệt ( Phần 3) -
Cách điều trị

Điều trị tâm thần phân liệt
Khi tâm thần phân liệt không phải là tình trạng duy nhất của bệnh nhân và
nguyên nhân cũng chưa được rõ thì các phương pháp điều trị gần đây đều dựa trên
những nghiên cứu lâm sàng và kinh nghiệm. Người ta chọn những hướng tiếp cận trên
là dựa vào cơ sở chúng có thể làm giảm và ngăn ngừa tái phát triệu chứng của tâm
thần phân liệt. Nhiều phương pháp điều trị cũng như điều trị kết hợp đã và đang tìm
thấy có ích lợi và đang được tiếp tục phát triển thêm.
Có thể sử dụng thuốc chống loạn tâm thần hay không?
Các thuốc chống loạn tâm thần hay còn gọi là thuốc an thần đã được sử dụng
rộng rãi kể từ giữa thập niên 50. Chúng đang cải thiện đáng kể viễn cảnh của các bệnh
nhân. Những loại thuốc này làm giảm các triệu chứng tâm thần của tâm thần phân liệt
và thường giúp cho bệnh nhân sinh hoạt hiệu quả và thích hợp hơn. Hiện nay, thuốc an
thần là phương điều trị sẵn có tốt nhất, nhưng chúng không thể chữa khỏi tâm thần
phân liệt hay đảm bảo một cách chắc chắn là các triệu chứng không quay lại. Chỉ có
bác sĩ có trình độ, được đào tạo chuyên khoa về các bệnh tâm thần mới có thể tính
được liều lượng thuốc. Liều lượng thuốc khác nhau ở mỗi bệnh nhân vì liều lượng cần
dùng để giảm triệu chứng mà không gây ra tác dụng phụ thay đổi theo từng người.
Các thuốc an thần thì rất hiệu quả trong điều trị một số triệu chứng của tâm thần
phân liệt như ảo giác và ảo tưởng. Phần lớn bệnh nhân đều cho thấy có cải thiện rất
lớn. Tuy nhiên, ở một vài bệnh nhân thì thuốc không giúp ích được gì nhiều và ở một
số ít thì dường như không có tác dụng. Rất khó dự đoán và phân biệt những bệnh
nhân nào thuộc vào hai nhóm này với phần lớn những người có đáp ứng tốt với thuốc
an thần.
Đôi khi các bệnh nhân và gia đình có thể trở nên lo lắng về các thuốc an thần
dùng để điều trị tâm thần phân liệt. Bên cạnh mối quan tâm về tác dụng phụ (đã đề cập
rải rác trong bài) thì có những mối lo lắng rằng thuốc có thể gây nghiện. Tuy nhiên,
thuốc an thần không tạo ra một tình trạng hưng phấn hay lệ thuộc thuốc như các thuốc
khác.

khi dùng dạng tiêm có tác dụng lâu. Các bệnh nhân tâm thần phân liệt không nên
ngưng sử dụng thuốc an thần khi chưa được tư vấn và theo dõi y khoa.
Tác dụng phụ của thuốc
Giống như hầu hết các loại thuốc khác, thuốc an thần cũng có những tác dụng
không mong muốn bên cạnh các lợi điểm của chúng. Trong khoảng thời gian đầu điều
trị thuốc, bệnh nhân có thể gặp các tác dụng phụ như buồn ngủ, bồn chồn, vọt bẻ, run
cơ, khô miệng hoặc mờ mắt. Các triệu chứng này có thể khắc phục khi hạ liều hoặc
kiểm soát bằng một số thuốc khác. Những bệnh nhân khác nhau có đáp ứng điều trị và
tác dụng phụ khác nhau đối với các loại thuốc an thần. Một người có thể đáp ứng tốt
hơn với một loại thuốc so với các loại khác.
Tác dụng phụ về lâu dài của các thuốc an thần có thể đưa đến nhiều vấn đề
phiền toái. Rối loạn vận động chậm là một bệnh lý điển hình bởi các cử động tự phát
thường ảnh huởng lên miệng, môi và lưỡi, đôi khi lên thân mình hoặc các phần khác
trong cơ thể. Nhìn chung nó xảy ra ở khoảng 15%-20% bệnh nhân tâm thần phân liệt
đang sử dụng thuốc an thần trong nhiều năm tuy nhiên, rối loạn vận động vẫn có thể
xảy ra ở những người sử dụng thuốc trong thời gian ngắn hơn. Ở hầu hết các trường
hợp thì các triệu chứng của rối loạn vận động đều nhẹ và làm cho người bệnh khó
nhận biết.

Vấn đề nguy cơ cũng như lợi điểm của bất cứ phương pháp điều trị tâm thần
phân liệt luôn được xem là rất quan trọng. Trong bài này, nguy cơ xảy ra rối loạn vận
động vốn gây hoảng sợ như chính bản thân bệnh cần phải được cân nhắc với nguy cơ
bùng nổ tái phát có thể làm cản trở mạnh những nỗ lực của bệnh nhân trong việc tái
hoà nhập bản thân với trường lớp, công việc, gia đình và trong cộng đồng. Ở những
bệnh nhân gặp phải chứng rối loạn vận động thì cần phải đánh giá lại việc sử dụng
thuốc. Tuy nhiên, những nghiên cứu gần đây cho thấy rối loạn vận động một khi được
xem như là không thể hồi phục vẫn có thể được cải thiện thậm chí khi họ tiếp tục dùng
thuốc an thần.
Vai trò của các phương pháp điều trị tâm lý xã hội
Các thuốc an thần đã được chứng minh là quan trọng trong việc làm giảm các

thường xuyên giữa người bệnh với các nhà chuyên môn về sức khỏe tâm thần như bác
sĩ tâm thần, bác sĩ tâm lý, nhà hoạt động xã hội về tâm thần, hoặc y tá. Các buổi nói
chuyện này có thể tập trung vào các khó khăn, kinh nghiệm đã trãi qua, các suy nghĩ,
cảm xúc hoặc các mối quan hệ trong quá khứ hay hiện tại. Bằng cách chia sẽ những gì
đã trãi qua với một người đồng cảm, có kỹ năng cũng như nói về thế giới riêng của
mình cho người khác, bệnh nhân tâm thần phân liệt có thể từ từ nhận thức nhiều hơn
về chính bản thân và về các vấn đề của họ. Họ cũng có thể học cách nhận biết cái thực
và cái không thực, biến chất.

Các nghiên cứu gần đây có khuynh hướng cho thấy liệu pháp nâng đỡ, giúp
định hướng thực tại nhìn chung đem lại nhiều lợi ích hơn cho bệnh nhân tâm thần phân
liệt ngoại trú hơn là liệu pháp tâm lý giúp phân tích tâm thần và tự định hướng bản
thân. Trong một nghiên cứu rộng, những bệnh nhân được điều trị bằng liệu pháp tâm
lý giúp định hướng thực tại, thích nghi và các kỹ năng giao tiếp nhìn chung có kết quả
bằng hoặc tốt hơn những bệnh nhân được điều trị bằng phương pháp thông thường,
tăng cường tự định hướng bản thân.