Mùa nghỉ hè và một số vấn đề
sức khỏe ở trẻ em

Nghỉ hè là thời điểm thích hợp cho trẻ em đi dã ngoại và tham gia
những trò chơi ngoài trời. Tuy nhiên, cần lưu ý một số vấn đề sức khỏe không
mong muốn có thể xảy ra trong mùa nghỉ hè.
Say tàu xe
Say tàu xe bao gồm các triệu chứng như: buồn nôn, tái mặt, vã mồ hôi, và
nôn ói xảy ra trong nhiều giờ hoặc suốt thời gian di chuyển bằng các phương tiện
như: xe hơi, tàu biển, tàu hỏa, máy bay. Say tàu xe gặp ở mọi lứa tuổi nhưng tần
suất xảy ra nhiều ở trẻ em, thường ở độ tuổi 2 - 12 tuổi. Do hệ thần kinh chưa hoàn
chỉnh và khi ngồi trên tàu xe, lại ít chịu ngồi nhìn thẳng nên trẻ em dễ bị say tàu xe
hơn người lớn. Mặc dù đây không là bệnh lý nghiêm trọng nhưng gây khó chịu
cho trẻ khi đi du lịch và đồng thời gây ảnh hưởng lan truyền đến những người
cùng di chuyển xung quanh.
Cơ chế sinh bệnh của chứng say tàu xe được giải thích là do sự bất nhất
giữa bộ phận nhận cảm giữ thăng bằng nằm ở tai, não và bộ nhận tín hiệu từ mắt
xảy ra trong khi di chuyển. Các triệu chứng say tàu xe thường xảy ra trong các tình
huống di chuyển với mức độ dao động nhiều và nhanh, nhất là khi xe đảo qua đảo
lại, chạy nhanh thắng gấp hoặc bị nhấp nhô, chòng chành. Hít phải hơi xăng, khói
xe, hoặc môi trường bị thiếu oxy, ngột ngạt cũng làm trẻ dễ bị tình trạng say xe.
Ngoài ra, bụng quá đói hoặc quá no cũng có thể gây cảm giác buồn nôn và nhức
đầu khiến dễ say xe.
Điều trị y khoa bằng thuốc chống say xe uống trước khi di chuyển. Tuy
nhiên khi uống những loại thuốc này, ít nhiều cũng làm trẻ ngầy ngật hoặc rơi vào
tình trạng ngủ lơ mơ, vật vờ trong suốt chuyến đi, nhất là khi uống lúc bụng đói.
Thuốc cũng không được dùng cho trẻ nhỏ vì tác dụng chưa rõ ràng. Các bậc phụ
huynh có thể áp dụng một số biện pháp sau đây nhằm hạn chế, phòng tránh say tàu
xe cho trẻ:
- Chọn cho trẻ vị trí ngồi ổn định trên xe. Tốt nhất là ghế phía trước, gần tài
xế hoặc ngồi ở giữa nhìn thẳng về phía trước.

có vật gì vướng trong da phải lấy ra ngay.
Nếu dằm hoặc gai nhỏ, lấy băng keo dán dán lên chỗ bị đau, rồi lột ra, gai
sẽ dính vào miếng băng keo và theo ra. Bị dằm ghim sâu vào trong da, ló một phần
ra khỏi da, cố gắng lấy dằm ra bằng nhíp hay kim sạch. Nếu da bị trầy xước, xây
xát, cần sát trùng vết thương rồi băng lại. Mảnh dằm có thể mang vi trùng vào cơ
thể, nên cần kiểm tra dấu hiệu bị nhiễm trùng trong vài ngày sau đó.
Côn trùng đốt
Đi chơi những nơi có nhiều cây cỏ rậm rạp, hoa trái, sông nước trẻ có thể bị
các loại côn trùng đất cắn, gây tổn thương da và nguy cơ truyền bệnh hay nhiễm
trùng. Phản ứng tại chỗ thường gặp nhất là vết cắn bị sưng, đỏ, ngứa nhiều hoặc
đau dữ dội. Một số trường hợp nổi mụn nước và sưng hạch lân cận. Nếu gãi ngứa
trẻ làm trầy xước gây nhiễm trùng. Phản ứng tại chỗ này kéo dài vài ngày hoặc
loét dai dẳng. Trường hợp nặng nổi mề đay toàn thân, sưng môi miệng, khó thở
nguy hiểm đến tính mạng phải cấp cứu ngay. Xử lý như sau:
Lấy ngòi đốt ra nếu thấy để tránh tiếp tục tiết ra chất độc.
Rửa sạch vết thương bằng nước sạch và xà phòng, chườm lạnh sau đó bôi
dung dịch sát khuẩn như betadine, cồn 700. Có thể bôi kem chống dị ứng như
phenergan để làm dịu. Tránh gãi ngứa vì có thể dẫn đến nhiễm trùng. Không nên
chữa theo lời mách bảo như: nhai gạo nếp, đậu xanh, giã lá cây đắp lên vết thương,
hoặc bôi nhớt gà gây nhiễm trùng.
Đụng sứa biển, cầu gai
Trẻ em đi biển nếu chạm phải những tua râu của sứa biển hoặc bị cầu gai
đâm gây đau rát dữ dội, diễn tiến viêm da hoại tử lâu lành. Vết đốt càng nhiều và
rộng thì lượng nọc độc vào cơ thể trẻ càng nhiều. Xử trí tại chỗ không thích hợp
làm da hoại tử nặng hơn và có biến chứng nặng.
- Đầu tiên cần phải trấn an trẻ và hạn chế cử động vùng bị thương.
- Nhanh chóng tưới nước biển, dấm, hoặc amoniac để rửa sạch vết sứa đốt.
Do cầu gai thì ngâm vết thương vào nước ấm khoảng một giờ để vô hiệu hóa tác
dụng của nọc độc và giảm đau.
- Làm sạch nọc độc bằng cách dùng nhíp gắp hết các gai, vật có cạnh cạo