Uống thuốc thế nào để đạt hiệu quả cao?

Mỗi loại thuốc lại có thời điểm uống khác nhau.
Việc lựa chọn thời điểm uống thuốc hợp lý là một yếu tố quan trọng
giúp thuốc đạt được nồng độ cao trong máu, nâng cao hiệu quả điều trị cũng
như giảm đi các tác dụng không mong muốn.
Để chọn được một thời điểm uống thuốc hợp lý phải căn cứ vào rất nhiều
yếu tố. Thứ nhất phải căn cứ vào mục đích dùng thuốc, chẳng hạn như thuốc ngủ
thì phải uống vào buổi tối trước khi đi ngủ, thuốc hạ sốt, giảm đau uống khi có sốt
hoặc đau. Thứ hai là yếu tố dược lý thời khắc, tức là ảnh hưởng của nhịp sinh học
đối với tác dụng của thuốc. Ví dụ, thuốc giảm tiết dịch vị nên uống vào buổi tối
trước khi đi ngủ vì HCl tiết nhiều vào ban đêm. Thứ ba, phải xem xét đến tương
tác giữa thuốc với đồ ăn và nước uống để quyết định uống thuốc trong bữa ăn hay
xa bữa ăn. Cuối cùng là phải căn cứ vào tương tác giữa các thuốc với nhau để xem
có thể dùng thuốc cùng nhau hay phải dùng cách xa.
Mặc dù vậy vẫn có một số nguyên tắc chung trong chọn thời điểm uống
thuốc:
Thuốc nên uống vào bữa ăn
Đó là các loại thuốc kích thích tiêu hóa (như rượu khai vị kích thích bài tiết
dịch vị, hay các enzym tiêu hóa pepsin, pancreatin) nên uống trước bữa ăn 10 - 15
phút. Thuốc điều trị đái tháo đường loại ức chế men gluconidase cũng nên uống
vào thời điểm này để ngăn chặn việc hấp thu glucose từ bữa ăn.
Những thuốc kích ứng mạnh đường tiêu hóa như doxycyclin, kháng sinh
quinolon, muối kali nên uống vào lúc ăn để giảm kích ứng mà không ảnh hưởng
đến tác dụng của thuốc vì thức ăn không làm giảm hấp thu các thuốc này. Còn với
thuốc kích ứng tiêu hóa mạnh nhưng lại bị thức ăn làm giảm hấp thu thì cần phải
có những biện pháp khắc phục nhất định. Ví dụ như với trường hợp aspirin, kích
ứng niêm mạc tiêu hóa mạnh nhưng sự hấp thu thuốc lại giảm khi ăn no, thì cần
phải sử dụng cùng thuốc bao che niêm mạc dạ dày để có thể uống thuốc trước khi
ăn; còn nếu muốn uống sau khi ăn thì phải dùng dạng lỏng hoặc dạng sủi bọt (vì
dạng bào chế này không bị thức ăn cản trở hấp thu, trong khi aspirin dạng viên nén

huyết áp hay xảy ra vào buổi trưa và buổi chiều.
Thuốc kích thích thần kinh trung ương (caffein ), thuốc lợi tiểu nên uống
vào ban ngày để tránh ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Thuốc nên uống vào buổi tối, trước khi đi ngủ
Các loại thuốc ngủ, thuốc an thần cần uống vào thời điểm này để phát huy
tác dụng của chúng.
Thuốc kháng acid, điều trị loét dạ dày nên uống trước khi đi ngủ với
nguyên nhân đã nói ở trên.
Thuốc chống hen nên uống vào buổi tối vì từ 12 giờ đêm đến 2 giờ sáng là
thời gian người bệnh mẫn cảm nhất với achetyl cholin và histamin dẫn đến co thắt
phế quản. Uống thuốc vào thời điểm đó sẽ giúp đề phòng và giảm nhẹ cơn hen xảy
ra.
Như vậy có được sự hợp tác của người bệnh trong việc dùng đúng loại
thuốc, đủ liều và dùng thuốc vào thời điểm hợp lý trong ngày theo đúng chỉ dẫn
của bác sĩ, dược sĩ là nhân tố vô cùng quan trọng giúp điều trị thành công.