Suy thùy trước tuyến yên

Vị trí tuyến yên trong não
Suy thùy trước tuyến yên (STTTY) xảy ra tiên phát hoặc thứ phát sau tổn
thương vùng dưới đồi, có thể suy toàn bộ hay một phần của tuyến yên. Bệnh do
khối u ngoài tuyến yên phá hủy tổ chức tuyến hoặc tổn thương do viêm nhiễm,
hoại tử. Bệnh có thể gây hạ đường huyết, co giật, hôn mê
Nguyên nhân gây bệnh là gì?
Nếu bệnh xảy ra đột ngột thường do các nguyên nhân: hoại tử một phần
thùy trước tuyến yên, hoại tử hoặc chảy máu trong khối u tuyến yên, chấn thương
sọ não gây đứt cuống tuyến yên. Trường hợp bệnh diễn biến từ từ là do các
nguyên nhân: u tuyến yên, sau phẫu thuật hoặc điều trị phóng xạ, hố yên rỗng,
viêm tuyến yên, rối loạn vùng dưới đồi, suy giảm hormon vô căn
Do khối u và thâm nhiễm như adenom tuyến yên, di căn vào tuyến yên, u
sọ hầu, lao, sarcoidose; bệnh Sheehan do sau đẻ hoặc nạo thai mất nhiều máu,
triệu chứng bắt đầu ngay sau đẻ như không có sữa, lông mu không mọc lại, hoặc
mọc thưa, không có kinh trở lại; không có cơn bốc hỏa; các triệu chứng đầy đủ
xuất hiện với thời gian khác nhau, có trường hợp đến khám sau rất nhiều năm mới
được phát hiện. Nhiễm sắt huyết thường gây suy sinh dục đơn thuần. Hội chứng
hố yên bướm rỗng (do thoát vị màng mạch não), biểu hiện STTTY không hoàn
toàn, thường không đối xứng, chẩn đoán được nhờ chụp Xquang sọ, chụp cắt lớp
tỷ trọng thấy: hố yên rộng, mật độ bên trong như chứa dịch lỏng hoặc không đồng
nhất. Ngập máu tuyến yên là biến chứng của adenom, triệu chứng xuất hiện đột
ngột: đau đầu dữ dội, rối loạn vận nhãn, viêm màng não; cũng có khi diễn biến âm
thầm, phát hiện bệnh bằng chẩn đoán hình ảnh.
Biểu hiện bệnh
Bệnh STTTY biểu hiện khá đa dạng, tùy thuộc vào loại hormon bị thiếu
như suy toàn bộ tuyến tức là thiếu nhiều loại hormon; suy một phần tuyến, suy
giảm hai hormon; suy đơn độc một hormon cũng có thể gặp; nếu STTTY do
adenom tăng tiết phá hủy tuyến thì ngoài biểu hiện STTTY còn có triệu chứng
tăng tiết hormon đó đi kèm, chẳng hạn STTTY và triệu chứng của bệnh to viễn

cộng hưởng từ, chụp động mạch hệ thống mạch cảnh

Các phương pháp điều trị
Điều trị STTTY thông thường có thể dùng một trong các thuốc như sau:
corticoid, bệnh nhân vẫn ăn mặn bình thường; trong trường hợp chấn thương, phẫu
thuật, nhiễm khuẩn hoặc các stress cần phải tăng liều lên gấp đôi, gấp ba; hormon
tuyến giáp: L.thyroxine 100-150mg/ngày, lúc đầu dùng liều nhỏ 25-50mg/ngày,
tăng dần đến liều cần thiết (10 ngày- 2 tuần tăng 25mg), bao giờ cũng chỉ bắt đầu
điều trị sau khi đã bổ sung corticoid từ 3-5 ngày; hormon hướng dục: ở nam giới
dùng hetylate de testoteron hoặc cyclo-hexane - propionate de testoteron; ở phụ nữ
dùng oestrogel 1 liều/ngày, từ ngày 1-25 của tháng; hoặc progynova 1 viên/ngày
từ ngày 1-24 của tháng, từ ngày 11-24 của tháng dùng thêm progesterone.
Điều trị STTTY trong cơn cấp bệnh nhân phải được điều trị tại khoa hồi
sức tăng cường.