Trái cấm trong nghệ thuật lãnh đạo
Tất cả chúng ta đều tin rằng sự trọng tâm và làm việc chăm
chỉ là hai yếu tố quyết định một nhà lãnh đạo kinh doanh thành công. Song bên
cạnh đó cũng tồn tại không ít bí mật mà chưa ai nói với bạn về các nhà lãnh đạo
và những suy nghĩ thực sự của họ
Cuốn sách “The Taboos of Leadership” (Những trái cấm trong nghệ thuật lãnh
đạo) mới đây của Anthony F. Smith, CEO kiêm thành viên sáng lập Viện nghiên cứu
lãnh đạo Mỹ đã bàn về vấn đề này một cách xác thực và rất thuyết phục. Smith tranh
luận rằng công chúng ngày nay còn chưa hiểu hết về nghệ thuật lãnh đạo cũng như về
những nhà lãnh đạo “bằng xương bằng thịt”.
Những bí mật được tiết lộ
Theo Smith, năng lực lãnh đạo được sản sinh một cách tự nhiên như một nhiệm
vụ chứ không phải được đào nặn hay nấu nướng ra. “Tất cả chúng ta đều từng ở xuất
phát điểm trở thành các nhà lãnh đạo tài năng. Song điều này không có nghĩa rằng nó
sẽ xảy ra”.
Smith cho rằng năng lực lãnh đạo ngày nay phần nào trở nên phức tạp và hỗn
độn quá mức, chỉ có một vài người mới thực sự sở hữu được nó. Một thực tế rằng các
nhân viên dưới quyền càng hiểu rõ thực tế suy nghĩ và hành động của các nhà lãnh đạo
bao nhiêu, sức khoẻ của công ty càng tốt bấy nhiêu. Đó là lý do Smith viết cuốn sách
của mình nhằm “phơi bày những bí mật mà không ai sẽ nói về các nhà lãnh đạo”.
Những bí mật đó là các trái cấm kỵ trong nghệ thuật lãnh đạo - những yếu tố
khá nhạy cảm, chưa hoàn toàn hợp lý, có phần hăm doạ, thuộc về bản chất và rất khó
để thảo luận thẳng thắn. Theo Smith, những trái cấm này có sức mạnh riêng của nó,
qua đó xác định rõ ranh giới của các hành vi lãnh đạo hợp lý.
Trên tinh thần đó, Smith cho rằng trong nghệ thuật lãnh đạo, có 10 điều trái
cấm luôn hiện hữu:
1. Chúng ta vẫn không hiểu bản chất thực sự của nghệ thuật lãnh đạo
Sự phát triển và đào tạo nghệ thuật lãnh đạo là một ngành công nghiệp trị giá
hàng tỷ USD. Song các mô hình lãnh đạo chuẩn mực thường bỏ qua những gì các nhà
lãnh đạo thực sự suy nghĩ và hành động. Nó bao gồm cả những suy nghĩ và hành động
nằm ở mặt trái của việc thuyết phục những người khác hành động theo đúng lịch trình

Đương nhiên, các nhà lãnh đạo ngày nay cho rằng họ không nhận được các đối
xử đặc biệt và trên thực tế họ không khác biệt mấy so với những nhân viên khác trong
công ty. Tuy vậy, trong những suy nghĩ riêng tư, phần lớn các CEO cảm thấy hoàn
toàn bình thường khi nhận được những khoản lương ngất trời và các đối xử đặc biệt
khác, chẳng hạn như du lịch máy bay cá nhân, Hơn tất cả, theo quan điểm của các
nhà lãnh đạo, họ là những người chịu trách nhiệm cho sự tồn tại của hàng nghìn người
khác.
Những chuẩn mực tâm lý này luôn là vấn đề nóng. Nó tạo ra sự bất bình đẳng
quá lớn, những ưu đãi về thuế cho người giàu, khoảng cách giữa lãnh đạo và nhân viên
ngày một lớn
6. Các nhà lãnh đạo chơi cuộc chơi thiên vị
Một trong những vấn đề nhạy cảm nhất của nền chính trị công ty đó là vai trò
của sự thiên vị. Liệu có thích hợp khi một ai đó nên được đề bạt thăng tiến đơn giản
bời vì họ làm việc gần gũi với các nhà lãnh đạo hay quen biết các nhà lãnh đạo trên
phương diện cá nhân? Yếu tố nào quan trọng hơn đối với các nhà lãnh đạo khi xung
quanh họ là những nhân viên tốt nhất hay là những nhân viên mà họ cảm thấy thoải
mái và có thể tin cậy?
Quả là một trái cấm đối với các nhà lãnh đạo trong việc đề bạt hay tiến cử các
bạn bè hoặc tuyển dụng các bạn đồng môn. Nhưng trên thực tế họ vẫn làm như vậy
bằng mọi cách. Lý do chính là các nhà lãnh đạo đang ngày một cách biệt hơn nhiều ở
trên đỉnh cao quyền lực khiến mọi người trong công ty khó có thể nhận ra được bản
chất đằng sau những hành động của họ. Kết quả là họ rất dễ bị tổn thương và phụ
thuộc vào những người họ tìm tới cho lời khuyên, thông tin, quan điểm và các trợ giúp
tình cảm khác.
Đó là lý do tại sao các nhà lãnh đạo lựa chọn những người mà họ cảm thấy
thoải mái nhất, những người có được các kỹ năng và suy nghĩ tương tự với họ nhất.
Đây rõ ràng là một sự thiên vị có phần nguy hiểm, chẳng hạn như thiếu khách quan
trong đánh giá hành động, thiếu sự quan tâm tới việc các cá nhân thích hợp với văn
hoá công ty ra sao và nguy hiểm hơn cả, các nhà lãnh đạo đang loại bỏ đi các thông tin
quan trọng mà có thể họ không muốn nghe.

Chắc chắn, các nhà lãnh đạo phải làm việc cật lực, và có rất nhiều trách nhiệm
và yêu cầu đặt lên vai họ. Họ rất khó đạt được cán cân thăng bằng giữa cuộc sống và
công việc. Kết quả là sức khoẻ và các mối quan hệ của họ thường xuyên bị tổn thương.
Các mối quan tâm cá nhân của họ thường bị giới hạn vì những lợi ích kinh doanh
chung của công ty.
Tuy nhiên, việc ở trên đỉnh cao quyền lực đồng nghĩa với sự đón nhận rất nhiều
mối quan tâm và đặc quyền. Các nhà lãnh đạo nhận được sự kính trọng, tin cậy và
quyền lực xuất phát từ vị trí của mình; có thể khẳng định nguyện vọng của mình lên
những người khác và được bao bọc xung quanh bởi những người luôn nỗ lực để được
đập cùng nhịp đập trái tim của các nhà lãnh đạo.
Mọi thứ tuyệt vời đến nỗi các nhà lãnh đạo không ai muốn từ bỏ vị trí hiên tại
cả. Và đây chính là “trái cấm” nhạy cảm nhất trong sâu thẳm suy nghĩ và hành động
của họ.