Ngăn ngừa và xử lý nợ quá hạn trong hoạt
động tín dụng tại Ngân hàng Đầu tư và phát
triển chi nhánh tỉnh Vĩnh Phúc Nguyễn Bích Ngọc Trường Đại học Kinh tế
Luận văn ThS. ngành: Tài chính và ngân hàng ; Mã số: 60 34 20
Người hướng dẫn: PGS.TS. Trnh Th Hoa Mai
Năm bảo vệ: 2012 Abstract. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về nợ quá hạn và các con
đường ngăn ngừa nợ quá hạn trong hoạt động của các Ngân hàng thương mại.
Nghiên cứu, đánh giá thực trạng và tìm hiểu những nguyên nhân của việc nợ quá hạn
phát sinh và kéo dài tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển chi nhánh tỉnh Vĩnh Phúc.
Đề xuất một số biện pháp cụ thể để ngăn ngừa và xử lý nợ quá hạn nhằm lành mạnh
hoá tình hình tài chính của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển chi nhánh tỉnh Vĩnh
Phúc.

Keywords. Tài chính ngân hàng; Nợ quá hạn; Hoạt động tín dụng; Ngân hàng; Vĩnh
Phúc

Content
MỞ ĐẦU
1.TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Trong nền kinh tế th trường hiện nay, ngân hàng là một loại hình tổ chức kinh doanh
có vai trò vô cùng quan trọng, là mạch máu của nền kinh tế. Có thể xem đây là một ngành
kinh tế tổng hợp, là trung tâm thanh toán và tín dụng và đặc biệt là một trong những ngành

Minh (tháng 9/2002), Thạc sỹ, Nguyễn Anh Tuấn đã đánh giá thực trạng nợ quá hạn của các
ngân hàng thương mại trên đa bàn thành phố Hồ Chí Minh để từ đó đưa ra những nhận xét
về những bất cập trong quá trình xử lý tài sản bảo đảm tiền vay của các ngân hàng thương
mại ở thành phố Hồ Chí Minh và đưa ra kiến ngh nhằm hoàn thiện pháp luật về xử lý tài sản
bảo đảm nhằm hạn chế tỷ lệ nợ quá hạn trong các ngân hàng.
Trên website của Tạp chí Kế toán, bài viết “Xử lý nợ quá hạn hiện nay ở các Ngân
hàng thương mại Việt Nam” (2006) đã chỉ rõ nguyên nhân phát sinh các khoản nợ quá hạn
và cùng với đó là việc nêu ra biện pháp nói chung xử lý các khoản nợ quá hạn hiện nay ở các
ngân hàng thương mại.
Bài viết “Có những điều bất thường trong hệ thống ngân hàng thương mại?” do
TS. Phan Văn Tính đăng tải trên tạp chí Kinh tế và Phát triển (2011) đã đề cập đến việc thiếu
vốn của các ngân hàng thương mại, phân tích tình hình nợ quá hạn của các ngân hàng thương
mại hiện nay để từ đó đặt ra câu hỏi: phải chăng chất lượng tín dụng của các ngân hàng kém?,
đồng thời tác giả cũng đưa ra một số biện pháp nhằm củng cố, phát triển an toàn và ổn đnh
hệ thống ngân hàng.
Như vậy, có thể thấy các bài viết trên đã có những đóng góp quan trọng vào việc
nghiên cứu các khía cạnh khác nhau của vấn đề nợ quá hạn. Ngoài những bài viết này, còn rất
nhiều các luận văn, các nghiên cứu khoa học khác đã làm rõ tình hình nợ quá hạn tổng quát
chung cho toàn bộ hệ thống Ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, xét riêng tại Ngân hàng Đầu
tư và phát triển – chi nhánh Vĩnh Phúc thì hiện nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu
khoa học nào xem xét tình hình, diễn biến, nguyên nhân gây ra nợ quá hạn trong hoạt động
tín dụng của Ngân hàng này để đề ra những biện pháp ngăn ngừa cũng như xử lý những
khoản nợ quá hạn.
3.MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
3.1.Mục đích nghiên cứu:
Phân tích tình hình hoạt động tín dụng của Ngân hàng Đầu tư và phát triển chi nhánh
tỉnh Vĩnh Phúc. Trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp cụ thể để xử lý và ngăn ngừa nợ quá
hạn nhằm lành mạnh hoá tình hình tài chính của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển chi nhánh
tỉnh Vĩnh Phúc.
3.2. Câu hỏi nghiên cứu

bảng.
6. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN
o Phân tích một cách hệ thống, toàn diện và khách quan thực tế tình hình nợ quá hạn
của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển chi nhánh tỉnh Vĩnh Phúc để thấy được thực trạng
và những khó khăn đối với công tác ngăn ngừa và xử lý nợ quá hạn trong 4 năm từ
2008- 2011 của ngân hàng này.
o Đề xuất một số biện pháp trong việc xử lý và ngăn ngừa nợ quá hạn nhằm tạo ra sự
tăng trưởng một cách ổn đnh, an toàn, bền vững trong hoạt động tín dụng của Ngân
hàng Đầu tư và Phát triển chi nhánh tỉnh Vĩnh Phúc
7. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3
chương:
Chương 1: Lý luận chung về vấn đề nợ quá hạn và ngăn ngừa, xử lý nợ quá hạn tại
các Ngân hàng thương mại
Chương 2: Thực trạng ngăn ngừa và xử lý nợ quá hạn trong hoạt động tín dụng của
Ngân hàng Đầu tư và Phát triển chi nhánh tỉnh Vĩnh Phúc.
Chương 3: Một số biện pháp ngăn ngừa và xử lý nợ quá hạn của Ngân hàng Đầu tư và
Phát triển chi nhánh tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian tới.

CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ VẤN ĐỀ NỢ QUÁ HẠN VÀ NGĂN NGỪA XỬ
LÝ NỢ QUÁ HẠN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
1.1. Rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thƣơng mại
1.1.1.Tín dụng ngân hàng
1.1.1.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng
1.1.1.2. Đặc trưng của tín dụng: lòng tin, tính hoàn trả, tính thời hạn, tính ẩn chứa nhiều khả
năng rủi ro.
1.1.1.3. Phân loại tín dụng ngân hàng
* Căn cứ vào thời hạn khoản vay
* Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn
* Căn cứ vào sự bảo đảm

1.2.2. Phân loại nợ quá hạn
1.2.3. Nguyên nhân dẫn đến các khoản nợ quá hạn
1.2.3.1. Nguyên nhân khách quan.
1.2.3.2. Nguyên nhân chủ quan
a) Nguyên nhân từ phía người đi vay
* Thực trạng hoạt động kinh doanh của người đi vay
* Năng lực tài chính của doanh nghiệp không lành mạnh, khả năng thanh toán chung giảm
sút, yếu kém.
* Thị trường đầu vào biến động gây thiệt hại cho z
* Do ý muốn chủ quan của người đi vay cố tình không trả nợ cho Ngân hàng
b) Nguyên nhân từ phía ngân hàng
* Chính sách tín dụng còn chưa nhất quán, đồng bộ
* Trình độ và đạo đức của cán bộ tín dụng còn chưa tốt
* Việc kiểm tra, giám sát các dự án cho vay còn chưa sát sao.
* Hệ thống kiểm soát nội bộ vẫn còn lỏng lẻo
1.2.4. Tác động của Nợ quá hạn
1.2.4.1. Tác động của Nợ quá hạn tới hoạt động kinh doanh của ngân hàng
1.2.4.2. Tác động của Nợ quá hạn đến nền kinh tế
1.3. Các giải pháp ngăn ngừa và xử lý Nợ quá hạn
1.3.1. Nhóm các giải pháp ngăn ngừa
a) Tìm hiểu, phân tích, đánh giá chính xác tình hình khách hàng
b) Xây dựng bộ máy quản lý tín dụng và sử dụng nhân lực có hiệu quả, chất lượng cao
c) Xây dựng chính sách tín dụng phù hợp và kiểm tra kiểm soát ngân hàng
d) Chú ý tới các dấu hiệu của các khoản vay có thể dẫn tới nợ quá hạn
e) Thực hiện phân tán rủi ro
1.3.2. Nhóm giải pháp xử lý nợ quá hạn
a )Gia hạn nợ
b) Điều chỉnh kỳ hạn nợ
c) Miễn giảm tiền lãi vay
d) Bán nợ

1.767
1.889
Thu lãi và các
khoản có tính
chất lãi
149,53
175,78
190,36
212,38
Chi phí lãi và các
khoản có tính
chất lãi
129,56
155,75
170,26
189,29
Thu nhập ngoài
lãi
36,41
65,23
90,46
121,56
Chi phí ngoài lãi
17,45
43,95
57,32
66,76
Lợi nhuận trước
thuế
38,93

so với
kỳ
trước
(%)
100
114,7
106,1
106,9
(Nguồn: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của NHĐT&PT chi nhánh tỉnh Vĩnh Phúc 4
năm 2008- 2011)
2.2. Thực trạng nợ quá hạn của Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển- Vĩnh Phúc
2.2.1. Hoạt động tín dụng
Hoạt động tín dụng của ngân hàng hàng năm tăng cả về số tuyệt đối và tương đối,
trung bình mỗi năm, tốc độ tăng trưởng tín dụng tăng trong khoảng 15% so với kỳ trước. Cho
vay ngắn hạn vẫn luôn chiếm tỷ trọng cao nhất (khoảng 75%), còn lại khoảng 25% là cho vay
trung và dài hạn.
Xét theo loại tiền gửi, qua bảng số liệu trên, có thể thấy là đồng tiền cho vay chiếm v
trí chủ đạo tại ngân hàng là đồng VNĐ (khoảng 90%), luôn tăng không ngừng qua các năm.
Các đồng tiền khác (USD, EURO) thì có sự biến động, tăng giảm qua các thời kỳ khác nhau
nhưng chênh lệch là không lớn lắm.
Xét về đối tượng cho vay, cơ cấu dư nợ của ngân hàng là rất đa dạng, đối tượng được
ngân hàng cấp tín dụng cũng được mở rộng. Tuy nhiên trong đó thì chiếm đa phần và chủ yếu
là công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần. Đây là hai loại hình doanh nghiệp mà
hoạt động cho vay chiếm tỷ trọng lớn (chiếm khoảng 70%).
Xét theo ngành nghề, dư nợ cho vay tại đa bàn chủ yếu tập trung vào ngành xây
dựng, dư nợ thường chiếm khoảng 45% trong tổng số dư nợ tín dụng. Ngành công nghiệp chế
biến và ngành sửa chữa động cơ, moto cũng chiếm tỷ trọng khá lớn (khoảng 13%) trong cơ
cấu tổng dư nợ.
2.2.2. Tình hình nợ quá hạn
Bảng 2.7: Tình hình nợ quá hạn theo thời hạn vay tại NH ĐT&PT Vĩnh Phúc

g
(%)
Tô
̉
n
g sô
́

(Tỷ
đồn
g)
Tỷ
trn
g
(%)
Tô
̉
n
g sô
́

(Tỷ
đồn
g)
Tỷ
trn
g
(%)
Tổng
dƣ nợ

0,63
10,9
09
0,62
- Trung
và dài
hạn
4,68
7
0,41
3,42
0,28
2,52
7
0,17
2,89
6
0,16
(Nguồn: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của NHĐT&PT chi nhánh tỉnh Vĩnh
Phúc 4 năm 2008- 2011)
Theo bảng số liệu trên thì Tỷ lệ nợ quá hạn/ Tổng dư nợ của ngân hàng có xu hướng
giảm trong những năm gần đây, Vì dư nợ tín dụng ngắn hạn của ngân hàng chiếm tỷ lệ chủ
yếu (khoảng gần 75%) trong tổng dư nợ nên Tỷ lệ nợ quá hạn ngắn hạn/ Tổng dư nợ cũng
chiếm đại đa số.Nợ quá hạn trung và dài hạn thì lại thường chiếm tỷ trọng nhỏ hơn so với nợ
quá hạn ngắn hạn
Bảng 2.8: Tình hình nợ quá hạn theo ngành nghề tại NH ĐT &PT chi nhánh tỉnh Vĩnh
Phúc
Chỉ tiêu
2008
2009

n
g sô
́

(Tỷ
đồn
g)
Tỷ
trn
g
(%)
Tô
̉
n
g sô
́

(Tỷ
đồn
g)
Tỷ
trn
g
(%)
Tô
̉
ng
dƣ nơ
̣


8,46
2
61,3
- Cho
vay
4,37
0
26,4
1
3,48
1
24,9
0
3,76
1
31,4
6
4,56
9
33,1
Thương
nghiê
̣
p
- Cho
vay khác

1,38
8

(Nguồn: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của NHĐT&PT chi nhánh tỉnh Vĩnh
Phúc 4 năm 2008- 2011)
Nợ quá hạn ở ngân hàng có xu hướng giảm dần qua các năm cả về số tuyệt đối và số
tương đối. Trong các khoản nợ quá hạn của ngân hàng, chiếm đa số vẫn là các khoản nợ quá
hạn <180 ngày (thường chiếm 50% trong tổng nợ quá hạn). Tuy nhiên, tỷ trọng của nợ quá
hạn >360 ngày trong tổng nợ quá hạn có xu hướng tăng lên), là do trong tình hình kinh tế còn
khá khó khăn, các món nợ từ các năm trước chưa xử lý được nhiều.
2.3. Các giải pháp đã thực thi nhằm ngăn ngừa và xử lý nợ quá hạn
2.3.1. Các giải pháp ngăn ngừa
* Xây dựng chính sách tín dụng hợp lý
* Nghiên cứu khách hàng
* Thiết lập hệ thống thông tin khách hàng
* Phân tán rủi ro

Tổng
số (Tỷ
đồng)
Tỷ
trn
g
(%)
Tô
̉
ng
dƣ nơ
̣

tín
dụng
1.122,1
23
100
1.246,
287
100
1.486,
93
100
1.759,5
21
100
nợ quá
hạn
16,549

6
1,327
0,0
9
1,142
0,05
NQH
>360
ngày
6,202
0,55
5,154
0,4
1
5,395
0,3
6
6,425
0,37
* Đẩy mạnh công tác đào tạo cán bộ tín dụng
2.3.2. Các giải pháp xử lý các khoản nợ quá hạn của chi nhánh.
2.4. Đánh giá chung về công tác ngăn ngừa và xử lý nợ quá hạn
2.4.1.Những mặt mạnh
2.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân
* Hạn chế
* Nguyên nhân
a) Nguyên nhân chủ quan
b) Nguyên nhân khách quan

CHƢƠNG 3

3.3.3. Kiến nghị với Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam

KẾT LUẬN
Sau 15 năm đổi mới cùng đất nước, ngân hàng ĐT  PT Vĩnh Phúc đã đạt được nhiều
thành tựu to lớn. Kết quả đó được thể hiện qua quy mô và mức độ tăng trưởng của toàn ngành
khi hoạt động kinh doanh ngày một lớn mạnh và đa dạng hơn.
Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ và đặc biệt là trong hoạt động
tín dụng của ngân hàng là không thể tránh khỏi những rủi ro, thất thoát có thể xảy ra. Rủi ro
là yếu tố gắn liền với mọi hoạt động đầu tư nói chung, trong đó có hoạt động cho vay của các
ngân hàng. Trong nỗ lực nhằm thu được lợi nhuận thông qua các hoạt động cho vay, các ngân
hàng không thể chối bỏ rủi ro, nghĩa là không thể không cho vay, mà chỉ có thể tìm cách làm
cho hoạt động này trở nên an toàn và hạn chế đến mức tối đa những tổn thất có thể có, cố
gắng gia tăng việc thu được hoàn toàn nợ vay và giảm thiểu những khoản nợ quá hạn, nợ xấu.

Hạn chế và xử lý nợ quá hạn không phải là một vấn đề mới, tuy nhiên đây là vấn đề
luôn luôn mang tính thời sự trong hoạt động kinh doanh của các NHTM. Do vậy, tìm giải pháp
hạn chế nợ quá hạn luôn mang tính cấp thiết và có ý nghĩa quan trọng không phải chỉ cho ngân
hàng mà cả cho nền kinh tế - xã hội, vì nó không những mang lại lợi ích cho ngân hàng mà còn
phục vụ trực tiếp cho nền kinh tế đất nước phát triển.

Đối với nước ta hiện nay, nền kinh tế còn đang phát triển, môi trường pháp lý chưa
hoàn thiện, cộng với nhiều yếu tố thuộc môi trường kinh doanh, trình độ khoa học còn hạn
chế thì việc giảm thiểu rủi ro tín dụng và nâng cao chất lượng tín dụng thực sự là nóng bỏng
và hết sức cấp thiết. Nó trở thành vấn đề quan trọng mà các ngân hàng luôn phải đau đầu suy
nghĩ. Do vậy, để nâng cao chất lượng tín dụng, giảm thiểu rủi ro, giảm thiểu tỷ lệ nợ xấu, tỷ
lệ nợ quá hạn/ tổng dư nợ thì việc đặt ra các nhiệm vụ và đưa ra các giải pháp cải tiến không
chỉ là vấn đề riêng của các ngân hàng mà của toàn bộ các cơ quan chức năng trong ngành
kinh tế.
Trong phạm vi đề tài nghiên cứu trên đây, nhận thức được sâu sắc ý nghĩa của việc
tìm ra được những biện pháp hiệu quả nhằm ngăn ngừa và xử lý nợ quá hạn tại các ngân

12. Nguyễn Anh Tuấn (2002), “Hoàn thiện pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm nhằm hạn
chế tỷ lệ nợ quá hạn trong các ngân hàng thương mại trên địa bàn Thành Phố Hồ Chí
Minh”, website của Viện nghiên cứu phát triển thành phố Hồ Chí Minh.
13. Phạm Đăng Tuấn (2007), “Rủi ro trong hoạt động tín dụng của các ngân hàng
thương mại”, Thông tin ngân hàng Ngoại thương.
14. Frederic S. Miskhin (2001), Tiền tệ ngân hàng và thị trường tài chính, Nxb Khoa học
và Kỹ thuật, Hà Nội.
15. Peter Rose (2001), Quản trị ngân hàng thương mại, Nxb Thống kê, Hà Nội.
Website
16. www.sbv.gov.vn
17. www.chinhphu.vn
18.
19.
20. www.tapchiketoan.com
21.
22. www.tapchitaichinh.vn
23. www.tapchibatdongsanvietnam.vn
24. www.mbamc.com.vn
25. www.vneconomy.vn