Sử dụng hiệu quả dịch vụ tư vấn nước ngoài
trong các dự án đầu tư xây dựng công trình
tại Việt Nam Nguyễn Việt Cường Trường Đại học Kinh tế
Luận văn Thạc sĩ ngành: Kinh tế thế giới và Quan hệ kinh tế quốc tế
Mã số: 60 31 07
Người hướng dẫn: TS. Vũ Anh Dũng
Năm bảo vệ: 2012 Abstract. Trình bày một số lý luận chung về tư vấn đầu tư xây dựng công trình.
Thực trạng việc sử dụng tư vấn xây dựng nước ngoài trong các dự án đầu tư xây
dựng tại Việt Nam: quy trình việc sử dụng tư vấn xây dựng nước ngoài, điều tra,
khảo sát về hoạt động tư vấn xây dựng nước ngoài trong các dự án đầu tư xây dựng
công trình tại Việt Nam; một số vấn đề rút ra từ việc đánh giá thực trạng sử dụng tư
vấn đầu tư xây dựng công trình; chính sách sử dụng tư vấn xây dựng của một số tổ
chức tài chính quốc tế trong các dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn ODA tại Việt
Nam. Giải pháp sử dụng hiệu quả dịch vụ tư vấn xây dựng nước ngoài trong các dự
án đầu tư xây dựng tại Việt Nam.

Keywords. Dịch vụ tư vấn; Nước ngoài; Dự án; Xây dựng công trình; Tư vấn đầu tư

Content
MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết:

thông lệ quốc tế cần có sự nghiên cứu đầy đủ, có cơ sở khoa học, chi tiết và cụ thể từ việc lập
dự toán chi phí tư vấn, hướng dẫn lựa chọn tư vấn, chọn hình thức hợp đồng, đánh giá kỹ
thuật, tài chính, hướng dẫn về đàm phán hợp đồng cũng như đề xuất các mẫu hợp đồng phổ
biến trong việc sử dụng dịch vụ tư vấn nước ngoài.
Để hoàn thiện các vấn đề thực tiễn đầu tư xây dựng đang đặt ra này, việc thực hiện đề
tài: "Sử dụng hiệu quả dịch vụ tư vấn nước ngoài trong các DAĐT xây dựng công trình ở
Việt Nam" là rất cấp thiết.
2. Tình hình nghiên cứu:
Hiện tại trong lĩnh vực xây dựng, việc nghiên cứu về công tác sử dụng dịch vụ tư vấn
nước ngoài mới chỉ dừng lại ở mức độ tổng hợp từ các công trình sử dụng tư vấn nước ngoài
rồi rút kinh nghiệm cho những lần sử dụng sau ở các đơn vị, chủ đầu tư có liên quan. Các
thông tin về vấn đề sử dụng hiệu quả dịch vụ tư vấn nước ngoài thường đã được đề cập đến
trong bài báo Tư vấn thiết kế nước ngoài - Hiệu quả & Bất cập được đăng trên Tạp chí Kinh
tế Việt Nam số 09/2009 tuy nhiên mới chỉ đề cập đến một khía cạnh trong công tác tư vấn
xây dựng nước ngoài hay công trình nghiên cứu như Báo cáo kết quả thực hiện dự án sự
nghiệp kinh tế: Điều tra, thu thập số liệu về việc sử dụng tư vấn nước ngoài trong các DAĐT
xây dựng. Xây dựng tài liệu “hướng dẫn sử dụng dịch vụ tư vấn nước ngoài trong các DAĐT
xây dựng công trình” của Viện Kinh tế xây dựng trong năm 2010. Như vậy chưa có hệ thống
nghiên cứu bài bản từ các cơ quan nghiên cứu chuyên ngành nhằm tạo thuận lợi cho các đơn
vị, các chủ đầu tư tham khảo để từ đó có kế hoạch sử dụng một cách hiệu quả dịch vụ tư vấn
nước ngoài.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu các vấn đề về việc sử dụng tư vấn nước ngoài trong lĩnh vực đầu tư
XDCT của các chủ đầu tư sử dụng vốn NSNN Việt Nam (bao gồm vốn ODA) để từ đó rút ra
giải pháp sử dụng hiệu quả tư vấn nước ngoài và cách thức xác định chi phí trả cho tư vấn
nước ngoài hợp lý và tiết kiệm khi thực hiện các DAĐT xây dựng của quốc gia. Cũng như
đưa ra quy trình lựa chọn tư vấn nước ngoài trong các DAĐT XDCT ở Việt Nam để các tổ
chức, cá nhân trong và ngoài nước tham khảo và vận dụng vào công việc.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
4.1. Đối tượng nghiên cứu:

và tư vấn trong nước trong các DAĐT XDCT và thống kê những tồn tại mâu thuẫn với các
quy định hiện hành.
Sử dụng phương pháp nghiên cứu tổng hợp và nghiên cứu phân tích tài liệu về lý
thuyết. Dựa trên các tài liệu của nước ngoài (tham khảo các tài liệu về xác định chi phí tư vấn
của nước ngoài như: Anh, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc…) và các tài liệu tiếng
Việt thu thập được từ các chủ đầu tư dự án, các cơ quan tư vấn đang thực hiện dự án ở Việt
Nam. Sưu tầm tài liệu từ các dự án đã sử dụng tư vấn nước ngoài ở Việt Nam.
5.3. Hệ thống các vấn đề, nội dung, trình tự thực hiện liên quan đến việc sử dụng tư vấn
nước ngoài giúp cho các chủ đầu tư, các nhà quản lý trong việc sử dụng tư vấn nước ngoài
nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng dịch vụ tư vấn, tiết kiệm thời gian, chi phí và phù hợp với
thông lệ quốc tế.
Xử lý số liệu bằng cách dùng phương pháp nghiên cứu thống kê và phân tích hệ thống
để đưa ra các bảng số liệu và các phân tích, kết luận, đề xuất.
6. Đóng góp mới của luận văn:
- Đề xuất giải pháp sử dụng có hiệu quả dịch vụ tư vấn nước ngoài trong các DAĐT
xây dựng công trình ở Việt Nam, đưa ra quy trình lựa chọn tư vấn nước ngoài trong các
DAĐT XDCT ở Việt Nam để các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham khảo và vận
dụng vào công việc.
- Trong giải pháp và quy trình trên có đề cập cách thức xác định chi phí trả cho tư vấn
nước ngoài hợp lý và tiết kiệm khi thực hiện các DAĐT xây dựng của quốc gia.
- Kết quả đề tài sẽ được chuyển thành tài liệu và công bố để các tổ chức, cá nhân hoạt
động trong lĩnh vực đầu tư xây dựng công trình tham khảo. Các số liệu, dữ liệu, thông tin,
phương pháp của đề tài sẽ được kiểm nghiệm tiếp trong quá trình thực tế sau này.

Chương 1: Một số lý luận chung về tư vấn đầu tư xây dựng
công trình

1.1. Khái niệm chung về tư vấn xây dựng:
Tư vấn là một dịch vụ trí tuệ, một hoạt động "chất xám" cung cấp cho khách hàng
những lời khuyên, giải pháp, chiến lược, chiến thuật, biện pháp thực hiện và giúp đỡ khách

- Tư vấn quản lý dự án
- Tư vấn quản lý xây dựng, chất lượng
- Tư vấn về tiêu chuẩn kỹ thuật
- Tư vấn kiểm soát chi phí
- Tư vấn thu xếp tài chính của dự án
- Tư vấn đào tạo, chuyển giao công nghệ
- Tư vấn kiểm toán giá trị
- Tư vấn đánh giá tác động môi trường của dự án
- Các hoạt động tư vấn khác

Chương 2: Thực trạng việc sử dụng tư vấn xây dựng nước
ngoài trong các dự án đầu tư xây dựng tại Việt Nam

2.1. Quy trình việc sử dụng tư vấn xây dựng nước ngoài:
2.1.1. Phạm vi sử dụng dịch vụ tư vấn nước ngoài, nguồn vốn sử dụng:
Theo quy định tại Quyết định số 131/2007/QĐ-TTg thì phạm vi công việc có thể thuê
tư vấn nước ngoài thực hiện bao gồm: “lập quy hoạch xây dựng, khảo sát xây dựng, lập
DAĐT xây dựng, thiết kế XDCT, quản lý DAĐT XDCT, giám sát thi công XDCT, lựa chọn
nhà thầu trong HĐXD và một số dịch vụ tư vấn khác”.
2.1.2. Cách thức thường sử dụng để lựa chọn tư vấn xây dựng nước ngoài:
Đối với vốn Ngân sách nhà nước
Theo Quyết định số 131/2007/QĐ-TTg thì “Việc lựa chọn tư vấn nước ngoài phải thực
hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu”. Như vậy nhà thầu tư vấn nước ngoài được lựa
chọn hoặc theo hình thức đầu thầu cạnh tranh quốc tế hoặc được chỉ định thầu theo quy định
của pháp luật về đấu thầu (Luật Đấu thầu và các văn bản hướng dẫn có liên quan).
Tuy nhiên, qua số liệu điều tra cho thấy hầu hết các DAĐT xây dựng, đặc biệt là đối
với các DAĐT XDCT công cộng việc sử dụng tư vấn nước ngoài đều thông qua hình thức chỉ
định thầu. Việc chỉ định thầu thường do các lý do chủ yếu sau:
- Nhà thầu có kinh nghiệm, năng lực trong lĩnh vực tư vấn cần thuê. Việc thuê nhà thầu
sẽ tiết kiệm được thời gian thực hiện (như nhà thầu tư vấn thiết kế Trục trung tâm Làng Văn

Thu thập các số liệu quá khứ từ các dự án, công trình đã và đang thực hiện. Lưu trữ làm
dữ liệu cơ sở cho việc thực hiện các dự án, công trình sau.
2.2.2. Phạm vi điều tra:
Các DAĐT XDCT sử dụng vốn ngân sách, các dự án sử dụng nguồn vốn của các tổ
chức tài chính quốc tế như Ngân hàng thế giới, Ngân hàng phát triển châu Á, Ngân hàng hợp
tác hải ngoại Nhật Bản và các nguồn vốn nhà nước khác.
2.2.3. Nội dung điều tra:
Thu thập các thông tin, số liệu có liên quan về sử dụng nhà thầu tư vấn nước ngoài tại
các DAĐT XDCT:
- Tên dự án, công trình có sử dụng tư vấn nước ngoài (tổ chức hoặc cá nhân hoạt động
với tư cách là chuyên gia).
- Thời gian thực hiện
- Nguồn vốn
- Thông tin tư vấn nước ngoài (tên, địa chỉ, thông tin về năng lực, uy tín…)
- Chi phí…
2.2.4. Các bước điều tra:
- Bước 1: Lập phiếu điều tra trên cơ sở xác định các yêu cầu, số liệu cần điều tra
- Bước 2: Điều tra các DAĐT xây dựng có sử dụng nhà thầu tư vấn nước ngoài thông
qua tìm hiểu, điều tra, thu thập các hợp đồng đồng tư vấn đã ký kết, các thông tin về đấu thầu
lựa chọn nhà thầu tư vấn nước ngoài…
- Bước 3: Xử lý số liệu và điền số liệu sau xử lý vào Phiếu điều tra.
- Bước 4: Căn cứ số liệu tại Phiếu điều tra và tài liệu thu thập tiến hành tổng hợp và
phân tích những đặc điểm của việc sử dụng tư vấn nước ngoài trong các DAĐT XDCT và các
tồn tại mâu thuẫn đối với các quy định hiện hành (thực trạng của việc sử dụng tư vấn nước
ngoài trong các dự án sử dụng vốn nhà nước).
2.2.5. Kết quả điều tra:
Kết quả điều tra cụ thể

Kết quả điều tra từ tham khảo các tư liệu, báo cáo khoa học của các tổ chức uy tín
Từ năm 1990, tại Việt Nam đã có khoảng 93 văn phòng nghiên cứu (tư vấn) thuộc các

Mức lương tháng trung bình:
- Chuyên gia nước ngoài

14.939
TT
Nội dung chỉ tiêu
Giá trị
USD
- Chuyên gia trong nước
- Nhân viên hỗ trợ
1.328
577
2
Mức lương tháng cao nhất:
- Chuyên gia nước ngoài
- Chuyên gia trong nước
- Nhân viên hỗ trợ

20.677
1.619
761
3
Mức lương tháng thấp nhất:
- Chuyên gia nước ngoài
- Chuyên gia trong nước
- Nhân viên hỗ trợ

11.236
991
364

Chủ đầu tư các dự án cần biết các công việc tư vấn ĐTXD (phạm vi công việc trong
DAĐT XDCT) có thể sử dụng tư vấn nước ngoài để sử dụng tư vấn có hiệu quả và phù hợp.
Ở phần này tác giả khẳng định lại các việc có thể thuê tư vấn nước ngoài theo quy định hiện
hành của Việt Nam và ý kiến của tác giả là không phải loại công việc nào cũng phải thuê tư
vấn nước ngoài, mà “Công việc gì tư vấn trong nước không làm được thì mới nên thuê tư vấn
nước ngoài”.
Quy chế thuê tư vấn nước ngoài trong HĐXD tại Việt Nam theo QĐ 131/2007/QĐ-TTg
cũng xác định các công việc trong HĐXD có thể sử dụng tư vấn nước ngoài khi có đủ điều
kiện.
- Lập DAĐT xây dựng công trình.
- Khảo sát, thiết kế và giám sát thi công, lắp đặt thiết bị xây dựng công trình.
- Quản lý DAĐT xây dựng công trình.
- Đào tạo, vận hành và chuyển giao công nghệ.
- Các công việc tư vấn khác.
Có thể thấy hầu hết các công việc tư vấn đầu tư xây dựng được để mở cho việc sử dụng
tư vấn nước ngoài. Tuy nhiên, điều kiện đặt ra là “các dịch vụ tư vấn đầu tư xây dựng mà các
nhà thầu tư vấn trong nước không đủ năng lực đáp ứng” cũng như chi phí khá cao khi sử
dụng tư vấn nước ngoài có thể khiến các chủ đầu tư cần thận trọng khi cân nhắc tới việc sử
dụng tư vấn nước ngoài.
Chủ đầu tư cũng cần lưu ý rằng có những loại công việc sử dụng tư vấn nước ngoài
chưa chắc đã hiệu quả hơn so với tư vấn Việt Nam. Ví dụ: Công trình luồng cho tàu tải trọng
lớn vào Sông Hậu tại tỉnh Trà Vinh, hãng Nippon Koei của Nhật Bản được thuê làm tư vấn
thiết kế bản vẽ thi công. Theo ý kiến của tác giả và nhiều chuyên gia tư vấn Việt Nam, nhà
thầu thi công của Việt Nam, chắc chắn với điều kiện đồng bằng sông Cửu Long, về địa hình,
địa mạo, sự sáng tạo, khắc phục vượt lên khó khăn trong thi công xây dựng của người công
nhân miền sông nước thì tư vấn Nippon Koei không thể hiểu được bằng tư vấn trong nước,
bằng người Việt Nam. Mặc dù quy định cho phép hầu hết các công việc đều có thể sử dụng
tư vấn nước ngoài, nhưng để dự án có hiệu quả, tiết kiệm chi phí và tạo điều kiện nâng cao
sản xuất trong nước, giữ nguồn kinh phí tạo công ăn việc làm trong nước chủ đầu tư chỉ nên:
“Công việc gì tư vấn trong nước không làm được thì mới nên thuê tư vấn nước ngoài”.

thành phố.
- Bộ trưởng Bộ Xây dựng quyết định thuê và hình thức thuê tư vấn nước ngoài lập các
đồ án quy hoạch xây dựng thuộc thẩm quyền Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

KẾT LUẬN
1. Tóm tắt lại các kết quả nghiên cứu:
Đề tài đã cố gắng thể hiện một bức tranh toàn cảnh về tình hình sử dụng tư vấn nước
ngoài trong đầu tư XDCT tại Việt Nam từ đó xác lập các đặc điểm riêng của việc sử dụng tư
vấn nước ngoài, làm rõ những vấn đề còn tồn tại, bất cập giữa các quy định hiện hành của
Nhà nước về quản lý tư vấn nước ngoài với thực tiễn.
Đề tài đã tổng hợp các vấn đề qua việc đánh giá thực trạng sử dụng tư vấn nước ngoài
trong đầu tư XDCT, từ phạm vi sử dụng tư vấn đến hình thức hợp đồng làm cơ sở để đưa các
giải pháp, đề xuất có tính khả thi, nhằm hệ thống hóa lại các nội dung, quy trình, trình tự thực
hiện các công việc có liên quan đến sử dụng tư vấn nước ngoài, giúp chủ đầu tư, cơ quản
quản lý nhà nước và các đối tượng có liên quan nâng cao hiệu quả sử dụng tư vấn nước ngoài
qua đó có các sản phẩm tư vấn chất lượng cao, tiết kiệm thời gian, chi phí, phù hợp với thông
lệ quốc tế.
Đề tài cũng lược khảo chính sách sử dụng tư vấn của các tổ chức tài chính quốc tế như
ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), ngân hàng thế giới (World Bank), ngân hàng Hợp tác
phát triển quốc tế Nhật Bản (JBIC) cùng những đúc kết kinh nghiệm, chính sách lựa chọn
và sử dụng tư vấn thông qua các quy định, hướng dẫn của các tổ chức đó tại các DAĐT xây
dựng công trình sử dụng nguồn vốn của họ. Qua đó rút ra những bài học kinh nghiệm để có
thể vận dụng vào công tác quản lý, sử dụng lực lượng tư vấn nước ngoài phù hợp với thị
trường đầu tư xây dựng ở Việt Nam và làm cơ sở khoa học cho các đề xuất giải pháp sử dụng
tư vấn có hiệu quả.
- Trong đề tài cũng đề cập đến các nội dung hướng dẫn sử dụng dịch vụ tư vấn nước
ngoài thể hiện các điều kiện cần và đủ thích hợp trong lĩnh vực đầu tư xây dựng công trình,
đưa ra các ví dụ cụ thể minh họa cách xác định chi phí trả cho tư vấn nước ngoài hợp lý và
tiết kiệm khi thực hiện các DAĐT xây dựng của quốc gia, cách thức chuẩn bị các gói thầu
dịch vụ tư vấn hợp lý, rõ đặc điểm, tính chất và các yêu cầu cụ thể đặt ra, phương thức lựa

dịch vụ tư vấn, các bước cụ thể cho công tác lập kế hoạch đấu thầu và phân chia gói thầu tư
vấn. Phần đánh giá HSDT cũng được đề cập một cách khá chi tiết, đây là một phần quan
trọng trong công tác lựa chọn nhà thầu tư vấn nước ngoài.
Trong đề tài cũng đã nêu được một số vấn đề thường gặp trong việc đàm phán hợp đồng
tư vấn, cơ cấu tiền lương, CPXH, lợi nhuận và nhân lực làm việc. Đưa ra được vấn đề xác
định cơ cấu tiền lương chuyên gia tư vấn, đây là một trong những bất cập nổi cộm nhất hiện
nay trong công tác sử dụng dịch vụ tư vấn nước ngoài.
Mặc dù có thể có những hạn chế không thể tránh khỏi, nhưng với thời gian ngắn và mục
tiêu đề ra cho một luận văn cao học, tác giả cho rằng đề tài đã thực hiện theo đúng mục tiêu
đề ra. Kết quả của đề tài là các tài liệu, số liệu cần thiết và hữu ích giúp các chủ đầu tư và các
cơ quan quản lý nhà nước tham khảo, nâng cao hiệu quả sử dụng dịch vụ tư vấn đầu tư xây
dựng công trình của nước ngoài. Góp phần tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả của các dự án
đầu tư xây dựng công trình.
3. Kiến nghị:
Nhà nước cần tổ chức nghiên cứu soạn thảo ban hành thêm các văn bản hướng dẫn chi
tiết về lựa chọn và sử dụng tư vấn nước ngoài.
Bộ Xây dựng cần nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Thông tư hướng dẫn xác định và quản lý
chi phí thuê tư vấn nước ngoài trong HĐXD tại Việt Nam (Thông tư 09/2007/TT-BXD ngày
12/11/2007).
Bộ Xây dựng, Bộ Kế hoạch đầu tư và các tổ chức hội ngành nghề nên công bố các mẫu
HSMT, mẫu Hợp đồng, quy trình lựa chọn và sử dụng tư vấn nước ngoài về đầu tư xây dựng
công trình.
Cho phép biên tập nội dung của đề tài này thành tài liệu “Hướng dẫn lựa chọn và sử
dụng dịch vụ tư vấn nước ngoài có hiệu quả trong các DAĐT xây dựng công trình” để chủ
đầu tư, các đơn vị có liên quan, các nhà thầu tư vấn nước ngoài tham khảo.
Vì nội dung của đề tài là rất cần thiết cho các DAĐT XDCT có sử dụng tư vấn nước
ngoài, nên cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện. Rất cần có nguồn kinh phí hỗ trợ từ phía Nhà
nước để tiếp tục công việc dịch thuật tài liệu, khảo sát thu thập thêm các số liệu, tài liệu, kinh
nghiệm và phương pháp sử dụng tư vấn nước ngoài ở các nước trong khu vực (Indonesia,
Thái Lan, Malaysia, Singapore…) từ đó hoàn thiện thêm các giải pháp sử dụng có hiệu quả tư

Luật Xây dựng
14. Viện Kinh tế xây dựng (2010), Báo cáo kết quả thực hiện dự án sự nghiệp kinh tế: Điều
tra, thu thập số liệu về việc sử dụng tư vấn nước ngoài trong các DAĐT xây dựng. Xây dựng
tài liệu “hướng dẫn sử dụng dịch vụ tư vấn nước ngoài trong các DAĐT xây dựng công
trình”.
15. Lê Quang Huy (1998), Điều cần biết khi sử dụng tư vấn, NXB Xây dựng, Hà Nội.
16. Tạp chí Kinh tế Việt Nam (số 09/2009), Tư vấn thiết kế nước ngoài - Hiệu quả & Bất
cập, Hà Nội.
17. Ngân hàng Thế giới (World Bank) (05/2004, sửa đổi 01/10/2006), Hướng dẫn tuyển chọn
và thuê tư vấn do bên vay của Ngân hàng thế giới thực hiện, Hà Nội.
Tiếng Anh
18. Asian Development Bank (April 2006), Procurement Guidelines.
19. FIDIC (2005), Conditions of Contract for construction.
20. George J.Ritz (1994), Total Construction Project Management, McGraw-Hill, Inc.
Website
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.