1

Xuất khẩu mặt hàng thủ công mỹ nghệ của
Việt Nam sang thị trường Hòa Kỳ
Handicraft export of Vietnam to the United States market
NXB H. : ĐHKT, 2012 Số trang 98 tr. + Trần Xuân Khá Trường Đại học Quốc gia Hà Nội; Trường Đại học Kinh tế
Luận văn ThS ngành: Kinh tế thế giới và quan hệ kinh tế quốc tế; Mã số:60 31 07
Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. Đào Thị Bích Thủy
Năm bảo vệ: 2012

Abstract. Làm rõ và phân tích vai trò của hoạt động xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ đối với
nền kinh tế quốc dân. Đánh giá thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân của thực trạng hoạt động
xuất khẩu mặt hàng thủ công mỹ nghệ sang thị trường Hoa Kỳ trong thời gian vừa qua. Đề xuất
giải pháp từ phía Nhà nước và các doanh nghiệp: Khắc phục những điểm yếu, đồng thời
khuyến khích, phát huy các điểm mạnh của các cơ sở sản xuất và doanh nghiệp xuất khẩu hàng
thủ công mỹ nghệ, nhằm tăng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng thủ công mỹ nghệ của Việt Nam
sang thị trường Hoa Kỳ trong những năm tới.

Keywords: Kinh tế đối ngoại; Xuất khẩu; Thủ công mỹ nghệ; Thị trường Hoa Kỳ

Content.
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, Đảng và Nhà nước ta đã xác định xuất
khẩu là bước đột phá trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh

Chính sách ảnh hưởng đến việc xuất khẩu hàng hóa từ Việt Nam sang Hoa Kỳ kể từ sau Hiệp định
Thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ được ký kết, đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm đẩy
mạnh xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ. Đề tài có phân tích về ngành hàng TCMN tuy nhiên chưa đi
sâu vào nghiên cứu các chính sách ảnh hưởng và biện pháp đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng thủ công mỹ
nghệ từ Việt Nam sang Hoa Kỳ.
Nghiên cứu của Trung tâm hợp tác nghiên cứu Việt Nam và Hiệp hội làng nghề Việt Nam, năm 2005:
" Đẩy mạnh xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ truyền thống và việc xây dựng các làng nghề Việt Nam ". Đề
tài này nghiên cứu sâu về xây dựng và phát triển các làng nghề và các biện pháp đẩy mạnh xuất khẩu mặt
hàng thủ công mỹ nghệ nhưng chưa tìm hiểu và nghiên cứu sâu về thị trường xuất khẩu hàng thủ công mỹ
nghệ Hoa Kỳ, mặt khác nghiên cứu này đã cũ không còn phù hợp với tình hình hiện tại.
Đề tài nghiên cứu của Cục xúc tiến thương mại và Trung tâm thương mai quốc tế (ITC), năm
2006: "Chiến lược xuất khẩu quốc gia ngành thủ công mỹ nghệ Việt Nam". Nghiên cứu này nhằm mục
đích cung cấp những giải pháp thực tế phục vụ công tác phát triển Ngành thủ công của Việt Nam một
nghiên cứu tổng thể về toàn bộ ngành thủ công mỹ nghệ và tập trung vào đánh giá những yếu tố có tầm
3

quan trọng nhất quyết định sự thành bại của tăng trưởng xuất khẩu, đề ra những khuyến nghị nhằm khai
thác hiệu quả nhất tiềm năng của Việt Nam, góp phần giải quyết công ăn việc làm và giảm đói nghèo.
Ngoài ra còn rất nhiều tác giả, các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước với các đề tài và bài
viết nghiên cứu về làng nghề, phát triển làng nghề thủ công mỹ nghệ, thực trạng, các giải pháp đẩy
mạnh hoạt động xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ của một số doanh nghiệp xuất khẩu. Chưa có đề tài,
bài viết, nghiên cứu nào chuyên sâu về hoạt động xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ từ Việt Nam sang
thị trường Hoa Kỳ .
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Luận văn nhằm mục đích làm rõ thực trạng hoạt động sản xuất và xuất khẩu hàng thủ công mỹ
nghệ sang thị trường Hoa Kỳ trong thời gian qua, để đưa ra các giải pháp nhằm thúc đẩy xuất khẩu sang
thị trường Hoa Kỳ trong thời gian tới. Để đạt được mục đích nghiên cứu trên thì luận văn đặt ra những
câu hỏi nghiên cứu sau:
- Xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ có vai trò như thế nào đối với nền kinh tế? Những nhân tố nào
ảnh hưởng tới hoạt động xuất khẩu mặt hàng thủ công mỹ nghệ sang thị trường Hoa Kỳ?

Hoa Kỳ trong những năm tới.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đàu và kết luận, luận văn có kết cấu thành ba chương như sau:
Chƣơng 1: Đặc điểm và vai trò của xuất khẩu mặt hàng thủ công mỹ nghệ đối với nền kinh tế quốc dân
Chƣơng 2: Thực trạng xuất khẩu mặt hàng thủ công mỹ nghệ của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ
Chƣơng 3: Các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng thủ công mỹ nghệ sang thị trường Hoa Kỳ

CHƢƠNG 1
ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA XUẤT KHẨU MẶT HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ
ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ QUỐC DÂN
1.1 Đặc điểm của xuất khẩu mặt hàng thủ công mỹ nghệ
1.1.1 Đặc điểm của hàng thủ công mỹ nghệ
1.1.1.1 Đặc điểm chung
Các đặc điểm chính của hàng thủ công mỹ nghệ:
- Tính đa dạng
- Tính đơn chiếc
- Tính văn hóa
- Tính mỹ thuật
- Tính chất thủ công
1.1.1.2 Đặc điểm riêng của một số mặt hàng thủ công mỹ nghệ
- Hàng gốm sứ
- Hàng mây tre đan
- Hàng gỗ thủ công mỹ nghệ
- Hàng thêu ren
- Hàng thổ cẩm
- Kim khí mỹ nghệ
5

- Sản phẩm Dệt
1.1.2 Các hình thức xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ

Năm 2001 là năm bản lề của quan hệ thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ, khi hiệp định thương mại
song phương giữa hai nước chính thức có hiệu lực. Quan hệ thương mại song phương giữa hai nước đã
6

phát triển mạnh mẽ sau đó. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang Hoa Kỳ không ngừng tăng và
kim ngạch xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ từ Việt Nam sang Hoa Kỳ cũng tăng đều qua các năm.
BẢNG 2.1: KIM NGẠCH XUẤT KHẨU HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ TỪ NĂM 2001 – 2005
Đơn vị: triệu USD
Năm
2001
2002
2003
2004
2005
Tổng kim ngạch XK
182,6
211,6
256,3
515,8
568,5
Kim ngạch XK sang Hoa Kỳ
3,2
10,7
28,0
53,2
60,0
(Nguồn: Xuất nhập khẩu hàng hóa Việt Nam 20 năm đổi mới - Tổng cục thống kê)
7

BẢNG 2.3 KIM NGẠCH XUẤT KHẨU CÁC MẶT HÀNG TCMN CỦA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2006 – 2011

Kỳ
Tổng
KNXK
của
Việt
Nam
Tỷ
trọng
thị
trườ
ng
Hoa
Kỳ
(%)
Việt
Nam
xk
sang
Hoa
Kỳ
Tổng
KNXK
của Việt
Nam
Tỷ
trọng
thị
trườ
ng
Hoa

Tỷ
trọng
thị
trườ
ng
Hoa
Kỳ
(%)
Việt
Nam xk
sang
Hoa Kỳ
Tổng
KNXK
của Việt
Nam
Tỷ
trọng
thị
trườ
ng
Hoa
Kỳ
(%)
2006
745,268
1699,05
7
43,8
6

7
34,46
9
233,51
5
14,7
6
39,54
0
330,816
11,9
5
27,99
1
111,841
25,0
3
13,126
217,842
6,03
992,426
2926,41
0
33,9
1
2008
1070,57
8
2360,62
4

2597,64
9
42,3
5
24,46
0
178,71
2
13,6
9
29,32
2
266,912
10,9
9
21,84
5
129,281
16,9
0
21,489
1296,28
6
1,66
1197,30
0
3172,55
4
26,7
9

4
28,5
4
2011
1435,09
9
3955,25
9
38,2
6
31,78
6
201,21
0
15,8
0
36,27
9
358,625
10,1
2
21,86
9
-
-
9,890
-
-
1534,92
3

- Xu hướng cấu trúc thương mại
2.2.1.2 Các đối thủ cạnh tranh
Hiện nay những nhà xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ lớn nhất của Hoa Kỳ, có thị phần xuất
khẩu lớn là: Trung Quốc (78%), Philippines (7%), Indonesia (6%), Việt Nam (2%), Mexico (2%),
Canada (1%). Như vậy Việt Nam chỉ đứng thứ tư trong số các nước xuất khẩu hàng thủ công mỹ
nghệ sang thị trường Hoa Kỳ.
2.2.1.3 Các nhân tố khác
- Hiệp định thương mại Việt - Mỹ (BTA) năm 2001
- Việt Nam gia nhập WTO vào tháng 11/2006 và chính thức trở thành thành viên của tổ chức
này từ tháng 1/2007.
- Hiệp định thương mại tự do khu vực quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).
2.2.2 Các nhân tố nội tại ngành hàng thủ công mỹ nghệ
9

2.2.2.1 Nguồn nguyên liệu
Một trong những yếu tố đầu tiên tác động đến hoạt động xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ
phải kể đến chính là nguồn nguyên liệu. Có thể nói, nguyên liệu chính là một trong những bộ phận
mấu chốt cấu thành nên giá trị của sản phẩm hàng thủ công mỹ nghệ.
2.2.2.2 Chính sách của Nhà nƣớc liên quan đến xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ
Hàng loạt các chính sách, nghị định, quyết định và thông tư ở trên đây thể hiện Nhà nước sẽ
khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi và thông qua những chính sách bảo vệ lợi ích hợp pháp cho
hoạt động sản xuất và kinh doanh hàng thủ công ở nông thôn, đặc biệt là các hoạt động kinh doanh
truyền thống nhằm đáp ứng nhu cầu xuất khẩu và tiêu thụ trong nước, thu hút nguồn lao động và góp
phần tạo công ăn việc làm ở nông thôn, xoá đói giảm nghèo, bảo tồn và thúc đẩy các giá trị văn hoá
của dân tộc.
2.2.2.3 Các nhân tố khác
Các nhân tố khác bao gồm: Sự phát triển của khoa học công nghệ, văn hóa xã hội, cơ sở hạ
tầng và điều kiện tự nhiên có ảnh hưởng tới hoạt động xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ.
2.2.3 Các nhân tố thuộc nội tại các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu
2.2.3.1 Trình độ kỹ thuật và công nghệ sản xuất

thiếu thông tin hỗ trợ thị trường.
Thứ hai: Mẫu mã sản phẩm của các doanh nghiệp Việt Nam không đa dạng phong phú, kiểu
sáng các sản phẩm chậm đổi mới và đây là một trong những điểm yếu lớn nhất của hàng TCMN Việt
Nam.
Thứ ba: Các sản phẩm hàng TCMN của Việt Nam chưa tạo lên các thương hiệu riêng, nổi
tiếng trên thị trường hàng TCMN thế giới nói chung và Hoa Kỳ nói riêng.
Thứ tư: Các doanh nghiệp hiện tại đang ít đầu tư cho nghiên cứu đổi mới công nghệ, thị
trường nên hàng thủ công mỹ nghệ gặp sự cạnh tranh của những mặt hàng cùng loại được sản xuất
bằng công nghệ hiện đại từ các nước trong khu vực.
Thứ năm: Chiến lược về giá sản phẩm chưa được hiểu đúng và chưa hợp lý.
Thứ sáu: Năng lực, kinh nghiệm quản lý sản xuất kinh doanh của các chủ hộ, cơ sở sản xuất
hàng TCMN, trình độ kiến thức về kế toán, hạch toán giá thành bán sản phẩm và tay nghề của người
lao động trong các làng nghề còn hạn chế.

CHƢƠNG 3
CÁC GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU MẶT HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ SANG
THỊ TRƢỜNG HOA KỲ
3.1 Triển vọng xuất khẩu hàng TCMN của Việt Nam sang thị trƣờng Hoa Kỳ
3.2 Một số giải pháp vĩ mô
3.2.1 Tăng cƣờng xúc tiến thƣơng mại tại thị trƣờng Hoa Kỳ
Cục xúc tiến thương mại cũng cần phải phối hợp chặt chẽ hơn nữa với Hiệp hội xuất khẩu hàng
thủ công mỹ nghệ, hiệp hội làng nghề và Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn, hỗ trợ kinh phí và
tổ chức các doanh nghiệp TCMN tham gia nhiều hơn nữa vào các các trung tâm lớn về giao dịch hàng
quà tặng, đồ gia dụng là New York, Los Angeles, Las Vegas, Atlanta, Chicago, Dallas, Miami, Boston, v.v.
trong đó quan trọng nhất là New York, Los Angeles và gần đây là Las Vegas.
3.2.2 Chính sách quy hoạch và phát triển vùng nguyên liệu
11

Nhà nước các bộ ban ngành liên quan cần khảo sát về thực trạng nguyên liệu cho sản xuất
hàng thủ công, đặc biệt đối với mây, đất sét, gỗ, tơ lụa để đánh giá trữ lượng và chất lượng thực tế,

3.3.4 Nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm, nâng cao chất lƣợng và hạ giá thành sản
phẩm xuất khẩu
12

Chất lượng giá cả là những vấn đề có ý nghĩa sống còn của doanh nghiệp. Nó có ý nghĩa
quyết định sức cạnh tranh của mặt hàng thủ công mỹ nghệ trên thị trường. Trong thời gian tới để
nâng cao chất lượng và hạ giá thành sản phẩm.
3.3.5 Xây dựng chính sách giá cả linh hoạt
3.3.6 Tăng cƣờng hoạt động marketing nhằm đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu hàng thủ công
mỹ nghệ ở các doanh nghiệp
3.3.7 Tạo thƣơng hiệu và không ngừng nâng cao uy tín thƣơng hiệu trên thị trƣờng Hoa Kỳ
3.3.8 Giải pháp về chính sách nhân sự

KẾT LUẬN
Mục tiêu phát triển kinh tế của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn hiện nay là phát triển kinh tế
hướng mạnh vào xuất khẩu. Đẩy mạnh xuất khẩu nhằm thúc đẩy sản xuất phát triển, giải quyết công
ăn việc làm cho người lao động, đem lại nguồn ngoại tệ lớn cho đất nước. Với những tiềm năng sẵn
có xuất khẩu TCMN đã và đang đóng góp không nhỏ vào sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế Việt
Nam. Sự phát triển không ngừng của quan hệ thương mại song phương Việt Nam – Hoa Kỳ sẽ là nền
tảng vững chắc cho xuất khẩu TCMN Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ trong những năm tới.
Trên cơ sở những kiến thức đã học và điều tra khảo sát thực tiễn thực trạng sản xuất và xuất
khẩu một số mặt hàng TCMN tại một số làng nghề, hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất, HTX và các
doanh nghiệp ở Hà Nội, Thái Bình. Sau một thời nghiên cứu đề tài: “ Xuất khẩu mặt hàng thủ công
mỹ nghệ của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ”, luận văn đã đạt được một số kết quả sau:
- Tổng quan lý luận về những nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động xuất khẩu mặt hàng TCMN sang thị
trường Hoa Kỳ và vai trò của hoạt động xuất khẩu mặt hàng TCMN đối với nền kinh tế.
- Dựa trên các số liệu thống kê và khảo sát điều tra thực trạng hoạt động sản xuất và xuất khẩu mặt
hàng TCMN sang thị trường Hoa Kỳ tại một số làng nghề, doanh nghiệp xuất khẩu từ đó phân tích
đánh giá thực trạng hoạt động xuất khẩu mặt hàng TCMN hiện nay.
- Tổng hợp và đưa ra một số giải pháp nhằm đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng TCMN của Việt Nam

10 Cục xúc tiến thương mại, Bộ Thương mại (2002), Sản phẩm và làng nghề Việt Nam;
11 Cục xúc tiến thương mại, Trung tâm thương mại quốc tế, Bộ Công thương (2006), Chiến lược
xuất khẩu quốc gia ngành thủ công mỹ nghệ Việt Nam.
12 Cục đầu tư nước ngoài Việt Nam, United States Agency for International Development (2005),
Tác động của Hiệp định thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ, Nxb chính trị quốc gia.
13 Vũ Anh Dũng, Khu Thị Tuyết Mai (2009), Giáo trình kinh tế quốc tế, Đại học quốc gia Hà Nội,
Hà Nội.
14 Mai Thế Hởn, Hoàng Ngọc Hòa, Vũ Văn Phúc(2003), Phát triển làng nghề truyền thống trong
quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Nxb Chính trị quốc gia.
15 Bùi Xuân Lưu (2006), Giáo trình Kinh tế ngoại thương, Nxb lao động xã hội, Hà Nội.
16 Nguyễn Thị Mơ, Đề tài nghiên cứu khoa học Bộ Thương mại, (2001) Chính sách xuất nhập khẩu
của Hoa Kỳ và những biện pháp đẩy mạnh xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam sang thị trường
Hoa Kỳ trong điều kiện thực hiện Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ.
17 Phạm Côn Sơn (2004), Làng nghề truyền thống Việt Nam, Nxb văn hóa dân tộc.
18 Nguyễn Thiết Sơn (2004), Việt Nam - Hoa Kỳ quan hệ thương mại đầu tư, Nxb khoa học xã hội.
19 Tổng cục thống kê (2011), Niên giám thống kê 2010, Nxb thống kê, Hà Nội.
14

20 Hoàng Kim Trần, Tổng quan quy hoạch phát triển kinh tế xã hội Việt Nam. Hội khoa học kinh tế
Việt Nam, Trung tâm thông tin và tư vấn phát triển (2002),
21 Trung tâm hợp tác nghiên cứu Việt Nam và Hiệp hội làng nghề Việt Nam (2005), Đẩy mạnh xuất
khẩu hàng thủ công mỹ nghệ truyền thống và việc xây dựng các làng nghề Việt Nam.
22 Vũ Hùng Kiên Trung, Trường ĐH Ngoại Thương (2004), Thực trạng sản xuất và xuất khẩu hàng thủ
công mỹ nghệ của Việt Nam, luận văn tốt nghiệp.
23 Vũ Thị Bích Vân, Trường ĐH Kinh tế quốc dân (2005), Một số giải pháp nhằm đẩy mạnh xuất
khẩu hàng thủ công mỹ nghệ của Việt Nam 2006-2015, luận văn tốt nghiệp.
24 Viện kinh tế học - Trung tâm khoa học xã hội và nhân văn quốc gia (2008), Nghiên cứu kinh tế,
tập 48, Số phát hành 1-6.
Website
25 , Bùi Văn Hùng (2007), “Thủ công mỹ nghệ Việt Nam - một tiềm

41 , International trade centre
42 , Hiệp hội xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam
43 , Tổng cục Hải quan