1 |
P a g e B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC NGOI THNG
o0o

Công trình tham d Cuc thi

1.2. Mô hình Grameen Bank 14
1.2.1. Lch s phát trin ca Grameen Bank 14
1.2.2. Mô hình hot đng Tài chính vi mô ca ngân hàng Grameen 15
1.2.3. Hiu qu ca các chng trình tín dng t ngân hàng Grameen 19
1.3. Kinh nghim cho s phát trin Tài chính vi mô  Vit Nam qua thành công
ca mô hình Ngân hàng Grameen và mt s nc 20
1.3.1. Chính sách lưi sut linh hot 20
1.3.2. Chính sách thu hp lý 21
1.3.3. C ch vay hot đng theo nhóm 22
1.3.4. a dng hóa ngun vn 23
1.3.5. Chú ý phát trin c s h tng Tài chính vi mô 23
Chng 2. Thc trng Tài chính vi mô  Vit Nam hin nay 25
2.1. Tng quan v dân s nông thôn  Vit Nam và chng trình xóa đói gim
nghèo 25
2.2. Các đn v cung cp Tài chính vi mô  Vit Nam 27
2.3. Hot đng Tài chính vi mô  Vit Nam 34
2.2.1. Tình hình ngun vn ca Tài chính vi mô  Vit Nam 34
2.2.2. Phân chia khách hàng Tài chính vi mô  Vit Nam 40

3 |
P a g e

2.2.3. Các hot đng Tài chính vi mô  Vit Nam 47
2.3.4. Chính sách lưi sut ca h thng Tài chính vi mô Vit Nam 53
Chng 3: Gii pháp phát trin Tài chính vi mô  Vit Nam 60
3.1. Môi trng pháp lý ca Vit Nam đi vi Tài chính vi mô 60
3.1.1. Tng quan môi trng pháp lý 60
3.1.2. Chuyn đi và chính thc hóa hot đng Tài chính vi mô di s qun lý
ca Ngân hàng Nhà nc 64
3.2. Quan đim v phát trin hot đng Tài chính vi mô  Vit Nam 68

Chí Minh
M7
T chc Tài chính vi mô Trách nhim hu hn M7
NGO
T chc phi chính ph
NHCSXH
Ngân hàng Chính sách Xư hi Vit Nam
QTDND
Qu tín dng nhân dân
TCTCVM
T chc Tài chính vi mô
TCVM
Tài chính vi mô
Tk
n v tin t taka ca Bangladesh
TNTG
T chc Tm Nhìn Th gii
TYM
T chc Tài chính Quy mô nh Trách nhim hu hn
Mt thành viên Tình Thng
WU
Qu h tr ph n phát trin kinh t
P a g e

Danh mc hp
Hp 1. Quy đnh vn ca T chc Tài chính vi mô theo Thông t Hng dn ch đ tài
chính đi vi T chc Tài chính vi mô s : 06/2013/TT-BTC 39
Hp 2. Thông tin cho vay nông thôn theo quyt đnh s 67/1998/Q-TTg 53
Hp 3. Phn ánh ca mt lưnh đo t chc tài chính vi mô v tính pháp lý ca hot
đng Tài chính vi mô 61
Hp 4. Mt s ni dung trong đ án xây dng và phát trin h thng tài chính vi mô
Vit Nam đên 2020 63
Hp 5. TYM sau chính thc hóa hot đng: c hi và thách thc 65
Hp 6. Các quy đnh c th ca Thông T : Hng dn c th hn v Ch đ tài chính
đi vi các t chc Tài chính vi mô sô 06/2013/TT-BTC 67
7 |
P a g e

Li m đu
1. Tính cp thit ca đ tài

hot đng Tài chính vi mô” làm đ tài nghiên cu khoa hc ca mình.
2. Mc tiêu nghiên cu
(i) C s lý lun v Tài chính vi mô và mô hình Ngân hàng Grameen, kinh
nghim thành công Tài chính vi mô trên th gii và t mô hình Ngân hàng Grameen.
(ii) Phân tích và đánh giá thc trng Tài chính vi mô  Vit Nam hin nay
(iii)  xut gii pháp phát trin Tài chính vi mô  Vit Nam trong thi gian
ti.
3. i tng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu
i tng đ tài tp trung nghiên cu là các t chc tài chính vi mô: hot đng, t
chc, h thng, quy mô.
Phm vi nghiên cu
- Nghiên cu s phá trin ca các hot đng Tài chính vi  Vit Nam trong thi
gian t 2001 đn 2012.
- Các T chc Tài chính vi mô đc đ cp nghiên cu là : Ngân hàng Nông
nghip và Phát trin Nông thôn Vit Nam, Ngân hàng Chính sách Xã hi, Qu tín dng
nhân dân, T chc Tài chính Quy mô nh Trách nhim hu hn Mt thành viên Tình
Thng, T chc Tài chính vi mô Trách nhim hu hn M7 và các t chc Tài chính
vi mô phi chính thc khác.
4. Phng pháp nghiên cu
Bài nghiên cu đư s dng các phng pháp nghiên cu bao gm:
- Phân tích tng hp, kt hp phân tích đnh lng và đnh tính đ gii thích s
liu, liên h vi các nguyên nhân t thc tin.
- Thng kê so sánh
- iu tra kho sát
5. Kt qu nghiên cu
Kt qu nghiên cu ca đ tài bao gm:

9 |
P a g e

lên theo nhp phát trin ca nn kinh t. Cng ging nh các cá nhân khác, ngi
nghèo cng có nhu cu s dng các dch v tài chính đ có mt cuc sng thoi mái và
tin nghi hn.Tuy nhiên, các nhà cung cp dch v tài chính e ngi ri ro và chi phí khi
đu t phát trin các dch v và sn phm hng đn đi tng khách hàng là ngi
nghèo. Vì ngi nghèo, vi ngun thu nhp thp eo hp, không th tr thành khách
hàng tim nng ca các t chc tài chính. Do đó, các đn v cung cp dch v tài chính
cho đi tng khách hàng này thng tính lưi sut cao, cho vay ngn hn, yêu cu th
chp, s lng hn ch đ đm bo khon đu t ca mình.
Jonathan Smith là ngi đu tiên đa ra khái nim tài chính vi mô vào đu th k
17. Sau đó, F.W.Raiffeisen đư thit k và áp dng các hình thc cung cp dch tài chính
vi mô di dng bán chính thc trong lnh vc nông nghip t nhng nm 1860. Theo
F.W. Raiffeisen, ông hình thành các nhóm tit kim và vay vn da trên nguyên tc
giúp đ ln nhau t nhng ngun lc tài chính và k thut ca chính các thành viên
trong nhóm. Các thành viên ch yu là nông dân và nhà sn xut nh trong nông
nghip. Thông qua hình thc h tr theo nhóm, các thành viên giúp đ ln nhau đi
phó vi các ngun lc bên ngoài nh các khon vay chu lưi sut cao và phi th chp
tài sn. C th là các thành viên tham gia góp vn cho nhóm, các thành viên khác đc
vay, đc đu t vào sn xut và cho các chi tiêu khác. Vì th,bn thân nhng ngi
góp vn cng có thu nhp.
Gn đây, tài chính vi mô ph bin rng hn nh s phát trin ca mô hình Ngân
hàng Grameen. Giáo s Muhammad Yunus, ngi Bangladesh, đư thit k và ng

11 |
P a g e

dng rng khp mô hình Ngân hàng Grameen. Mô hình đư có nhng tác đng tích cc
trong công cuc xóa đói gim nghèo  nc này và trên th gii.
Hin nay, có rt nhiu quan đim v tài chính vi mô. Theo J.Ledgerwood thì tài
chính vi mô “là mt phng pháp phát trin kinh t nhm mang li li ích cho dân c
có thu nhp thp ”. Theo Nhóm t vn h tr nhng ngi nghèo nht (CGAP) thì tài

hiu qu và thun li  mc lưi sut sinh li. H có th là nông dân, lao đng tht
nghip hoc bán tht nghip và các h kinh doanh không chính thc nh bán rong, các
h chn nuôi gia súc, gia cm quy mô va và nh… H tp trung thành các nhóm
khách hàng trong mt khu vc đa lý, hay cùng nhóm xư hi nh hi ph n, hi nông
dân… Nhng khách hàng này thng thiu thông tin và hiu bit v các dch v tài
chính, và h cng e ngi nhng khon vay ln vì không th hoàn tr li khon vay.
Chính vì th, tài chính vi mô rt linh hot trong vic cung cp sn phm và dch v vi
khách hàng. Tài chính vi mô cung cp các phng tin bn vng giúp ngi nghèo
tng thu nhp, gây dng vn ling, gim bt nhng tn thng do nhng tác đng
ngoi cnh. Ví d, trong tín dng vi mô, các khon vay thng có các đc đim nh:
giá tr nh, thi hn ngn và không th chp tài sn. Tuy nhiên, chu k tr n ca
khon vay li thng xuyên hn vi mc lưi sut áp dng thng cao hn so vi các
khon vay thông thng. Có th gii thích điu này là do các t chc tài chính vi mô
phi bù đp chi phí điu hành và hot đng, đc bit là chi phí dành cho ngun nhân
lc hot đng trong lnh vc này nên các khon vay thng chu lưi sut cao hn.Vi
nhng khon vay nh này, ngi nghèo có đng lc tích ly cho tng lai, ci thin
điu kin sng, chm sóc sc khe và giáo dc cho tr em. Nói cách khác, hot đng
tài chính vi mô là xây dng h thng tài chính phc v ngi nghèo và có tác đng
mnh chng đói nghèo.
Th hai, chi phí giao dch ca các hot đng TCVM cao hn đi vi các t chc
cung cp dch v, sn phm và khách hàng. Khách hàng ca tài chính vi mô ch yu 
khu vc nông thôn vi mt đ dân s phân tán, c s h tng cng (đng sá, dch v
vin thông) và c s h tng mm (giáo dc, y t) có cht lng kém. Do đó, khách
hàng rt khó tip cn thông tin, dch v giáo dc và đào to. Thêm na, khách hàng là

13 |
P a g e

nhng ngi nghèo thng tip cn nhng khon vay nh l và các khon tit kim
không đáng k, nên chi phí giao dch cao vì cán b tín dng phi thng xuyên thm

cách ràng buc ngi đi vay phi tr n, hn là s đc s dng đ bù đp các khon
n xu.
Th nm, TCVM là vay theo nhóm, hình thành các nhóm khách hàng nh - các cá
nhân trong nhóm cam kt cùng đm bo thanh toán cho nhau. Phng thc này đc
xây dng da trên gi thit áp lc nhóm s nâng mc đm bo tr n, vì mt cá nhân
tr n chm s nh hng đn kh nng nhn tín dng ca nhóm.Thc t cho thy áp
lc nhóm đư mang li t l tr n cao hn rt nhiu. Tuy nhiên , hiu ng Domino cng
gây nên nhng bt li nh nhng tin đn không tt v t chc có th nh hng đn c
nhóm, khi h t chi thanh toán khon vay khi bit rng t chc đang ri vào tình trng
gia tng n quá hn và có kh nng không th cung cp khon vay tip cho h. Trong
thi gian qua, hình thc vay theo nhóm đư đc chng minh làm tng hiu qu các
khon vay và tng t l thanh toán thành công các khon n ca ngi vay, t đy to
đng lc đ tin rng TCVM là cn câu giúp ngi nghèo thoát khi đói nghèo.
Th sáu, cách tính lãi sut ca tín dng vi mô là cách tính lãi sut đn,
còn lãi sut ca các khon vay truyn thng thng là lưi kép tính theo quý và do đó
lãi sut tính bi các t chc tài chính truyn thng có th là bi s ca khon vay gc,
và ph thuc vào đ dài ca khon vay. Vi các t chc TCVM không th có trng
hp tng tin lãi trên khon vay li vt quá tng s tin vay, cho dù các khon vay đó
cha đc hoàn tr trong thi gian bao lâu đi chng na; và s không tính lãi na sau
khi tin lãi bng vi tin vay gc.
1.2. Mô hình Grameen Bank
1.2.1. Lch s phát trin ca Grameen Bank
Ngân hàng Grameen (ting Bengali: ) là mt t chc tài chính vi mô
xut hin đu tiên ti Bangladesh vi mc đích cho vay vn nh cho ngi nghèo mà
không cn điu kin bo đm. H thng đc phát trin da trên ý tng ngi nghèo
có các k nng mà không đc tn dng vì h thiu nhng ngun vn h tr. Ngân

15 |
P a g e


P a g e

Th nht, khách hàng mc tiêu ca Ngân hàng Grameen là nhng ngi
nghèo.Theo quan nim ngân hàng truyn thng thì ngi nghèo không có nn tng thu
nhp n đnh và hn ch kin thc nên h không cn nhng dch v tài chính, dch v
tín dng. u t các dch v và sn phm cho ngi nghèo không sinh li và mang tính
t thin nên h không quan tâm đn nhóm khách hàng ngi nghèo.
Ngân hàng Grameen đư làm cuc cách mng thay đi hoàn toàn quan nim tín
dng cho ngi nghèo. H quan nim có quá nhiu ngi nghèo, ngi nghèo va là
vn đ phi gii quyt và cng là phng tin đ gii quyt. H tin các tín dng vi mô
là nhng cn câu giúp ngi nghèo thoát nghèo trong thi gian dài, không mang nhng
con cá tm thi cho ngi nghèo. Tit kim và bo him vi mô s đm bo cuc sng
ca ngi nghèo. Theo quan đim mi, các hot đng tài chính cho ngi nghèo sinh
li và phát trin bn vng, đt tin tng vào ngi nghèo.
Ngân hàng Grameen tin tng rng tín dng vi mô nên đc chp nhn nh mt
quyn con ngi, và xây dng mt h thng tp hp nhng con ngi bt hnh y u
tiên tip cn tín dng, đng viên bn thân h t tìm cách gii quyt cho vn đ ca
mình. Các chi nhánh ca ngân hàng Grameen có mt  các khu vc đa phng, tip
cn trc tip vi ngi nghèo đ h tr và t vn h trong vic tip cn đn các dch v
tài chính vi mô hiu qu.
iu này đư đc chng minh qua nhng thành công ca ngân hàng Grameen:
 Ngân hàng Grameen thit lp mt cách rõ ràng các tiêu chun cho vic la chn
nhóm khách hàng muc tiêu nhm hng ti quy trình thc hin các dch v ngày càng
đn gin và hiu qu. H cng sàng lc ra nhng khách hàng không đt tiêu chun đ
tránh nh hng đn các khách hàng khác.
 Hin nay, th t u tiên dành cho khách hàng n ngày càng đc khng đnh
vi khong 96% khách hàng vay vn ca Grameen là n gii. Ngi ph n là ngi
có trách nhim và khao khát cháy bng đa gia đình thoát khi đói nghèo và đm bo
giáo dc cho con cái.


Grameen đư đa ra các điu kin khon vay phù hp đc bit vi ngi nghèo nh:

18 |
P a g e

 Các khon vay rt nh không cn th chp
 Phng thc thanh toán có th theo tun, theo tháng và tri rng ra c nm
 Kh nng đc vay các khon vay tip theo hoàn toàn ph thuc vào vic hoàn
tr khon vay đu tiên.
 S giám sát cht ch tín dng ca nhóm và nhân viên tín dng.
 Ngân hàng Grameen nhn mnh tính k lut đáng tin cy và trách nhim ca
các thành viên trong nhóm vay vn tín dng vi mô.
 Các nhóm vay vn yêu cu các thành viên thc hin tit kim bt buc và t
nguyn đ ti thiu hóa các ri ro
Th t, ngân hàng Grameen đa ra các chng trình phát trin xã hi gn lin
vi nhng nhu cu c bn ca nhóm khách hàng. Ngân hàng Grameen khuyn khích
ngi vay theo đui các mc tiêu trong các lnh vc xư hi, giáo dc và sc khe.
Nhng mc tiêu này phn ánh trong " Mi sáu quyt đnh" (The 16 decision)

nh
khuyn khích con cái đn trng, v sinh nc sch, phn đi vic to hôn
Mt trong nhng chng trình đin hình ca ngân hàng Grameen là chng trình
các thành viên xóa đói gim nghèo tp trung phân b vn nh cho ngi n xin. Các
quy đnh hin hành ca ngân hàng không đc áp dng  đây nh:
 Vn vay hoàn toàn không có lưi sut
 K hoàn vn có th kéo dài, ví d, mt ngi n xin có th nhn mt khon vay
nh khong 100 taka (tng đng US $1.50) có th tr ch 2.00 taka (tng đng
3.4 US cents) mt tun
 Ngi vay đc hng bo him tính mnh hoàn toàn min phí.
Ngân hàng Grameen không yêu cu ngi vay phi ngng n xin, thay vì đó ngân

trong s h là ph n đư bin nó tr thành mt “Ngân hàng ca ngi nghèo” đích
thc. Hin nay, trong tng s c phiu ca ngân hàng, ngi vay s hu 90% và 10%
còn li thuc s hu ca Chính Ph Bangladesh. Vào tháng 10 nm 2011:
+ Tng s ngi vay là 8.35 triu và 97% trong s này là ph n (6.61 triu thành
viên vào nm 2006 )

20 |
P a g e

+ Ngân hàng có 2,565 chi nhánh, bao ph 81,279 đa phng, vi tng s nhân
viên là 22,124. (71,371 thôn bn vào nm 2006)
+ T l hoàn vn là 96,67%
+ Tính t khi bt đu tng s vn đc phân b cho vay là taka 684,13 t (tng
đng US$ 11,35 t). Trong s này, taka 610,81 t (tng đng US$ 10,11 t) đư
đc hoàn tr.

1.3. Kinh nghim cho s phát trin TƠi chính vi mô  Vit Nam qua thành
công ca mô hình Ngơn hƠng Grameen vƠ mt s nc
1.3.1. Chính sách lƣi sut linh hot
Mt trong nhng chính sách v mô đu tiên quyt đnh đn thành công hot đng
Tài chính vi mô là chính sách lưi sut, lưi sut phi bù đp đc chi phí hot đng, tình
trng mt vn, tình trng lm phát. Vì các khon tín dng cho ngi nghèo có giá tr
nh, nhng mang ri ro ln, các TCTCVM vn cn mt ngun nhân lc nht đnh đ
giám sát và thc hin các khon vay, nên bên cnh các chi phí duy trì hot đng, h
cng phi quan tâm đn các chi phí bù đp nhng khon n xu do ngi nghèo không
có kh nng hoàn tr. Hin nay, lưi sut cho vay đi vi các khon tín dng vi mô  các
nc đu hng mt s u đưi nht đnh, mc dù mc đ u đưi luôn cn có s linh
hot đ phn ng hiu qu vi mc lưi sut th trng. Lưi sut phi đm bo đm bo
tính bn vng và tránh nhng tác đng bt li t cho vay vi lưi sut quá u đưi to ra.
Ví d, các Hp tác xư Tín dng ca Cng hoà liên bang c có quyn t do đt mc

vi các doanh nghip khác. c bit, trong giai đon mi hình thành và phát trin tài
chính vi mô thì các t chc cng cn s h tr ca Nhà nc, đc bit là u đưi v
chính sách thu cho các t chc tài chính vi mô. Cho dù các đn v đang n lc xóa b
quan nim ” Tài chính vi mô là làm t thin cho ngi nghèo”, thì nhng bc ban
đu, h cn nhng chính sách u đưi ca nhà nc v thu và lưi sut đ n đnh xây
dng và qun lý các hot đng tài chính vi mô.

22 |
P a g e

Ví d ti Argentina, hot đng ca các TCTCVM không thành công nh nhng
khu vc khác trên th gii là do chính sách thu giá tr gia tng ca nc này quá cao,
lên ti 21% đư làm tng chi phí các khon vn vay, ngi nghèo khó có kh nng tip
cn. Trong khi  nhng nc khác, mc thu giá tr gia tng thng thp hn rt nhiu,
thm chí còn đc min thêm các khon thu nh thu nhp, đi vi các t chc TCVM
theo đui mc tiêu xư hi, hoc đa ra thêm các dch v không tính lưi hay mc lưi sut
s đc mt s Chính ph xem xét min thu giá tr gia tng và thu thu nhp doanh
nghip.
1.3.3. C ch vay hot đng theo nhóm
Hu ht  các nc trên th gii, nht là các nc đang phát trin  Châu Á, vic
cung cp tín dng cho ngi nghèo đu đc thc hin theo nhóm, hay hình thành các
Nhóm t giúp (the self-hep). Có hai nhóm vay gm: nhóm đu t ri ro cao và nhóm
đu t an toàn. Di góc nhìn ca các t chc thì không bit ai thuc nhóm nào, nhng
đi t phía ngi đi vay thì h bit ai ging mình và ai khác mình, nên nhng ngi đi
vay s t lp nhóm, t tìm kim nhng ngi có nét tng đng vi mình đ tr thành
nhóm vay vn vi mô.
Nhóm t giúp (SHG) là mt nhóm t qun gm t 10 đn 20 thành viên, trong đó
đa phn là ph n. Ban đu, nhóm hot đng da trên các khon tit kim ca nhóm,
ngoài ra còn các khon nh doanh thu, lưi, phí ca hi viên. SHG còn tìm kim t các
ngun tài tr t các ngân hàng thng mi, các t chc quc t, tài tr ca chính ph.

thin ; hay thông qua mô hình Ngân hàng làng xã (Grameen Bank) ; Ngun cho TCVM
cng có th đc to thông qua các Ngân hàng nông nghip nh  Trung Quc, n
 ; hoc các Liên minh tín dng nh  Australia.
1.3.5. Chú ý phát trin c s h tng Tài chính vi mô
Các nc đu chú ý tp trung h tr nâng cp c s h tng TCVM – bao gm h
thng thông tin, các điu kin v đào to, h thng lut pháp. Bi c s h tng tài

24 |
P a g e

chính là nhân t quan trng có tính quyt đnh s phát trin ca mt t chc. Nu c s
h tng tài chính đc nâng cp s góp phn phát trin toàn b tín dng vi mô, ch
không phi ch riêng mt t chc.
1,17
2,97
0,58
2003
1,17
4,29
0,13
2004
1,20
4,23
0,16
2005
1,17
3,38
0,38
2006
1,12
3,20
0,34
2007
1,09
3,04
0,34
2008
1,07
3,90
-0,04