Pháp luật quốc tế và pháp luật nước ngoài về
năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình Phạm Gia Chương Khoa Luật
Luận văn ThS. ngành: Luật quốc tế; Mã số: 60 38 60
Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Bá Diến
Năm bảo vệ: 2010 Abstract. Tổng quan về pháp luật quốc tế và pháp luật nước ngoài về năng lượng
nguyên tử vì mục đích hòa bình. Trình bày và phân tích các quy định của pháp luật
quốc tế và pháp luật nước ngoài vi mục đích hòa bình. Rút ra một số bài học kinh
nghiệm đối với Việt Nam về hoàn thiện pháp luật năng lượng nguyên tử. Đề xuất
một số phương hướng nhằm hoàn thiện pháp luật Việt Nam và tham gia điều ước
quốc tế về năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình.

Keywords. Luật Quốc tế; Năng lượng nguyên tử; Hòa bình Content
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Trong vòng một thế kỷ qua, Khoa học và công nghệ hạt nhân trên thế giới đã có
những bước phát triển to lớn ngày càng được ứng dụng rộng rãi vào mục đích hoà bình và
mang lại nhiều lợi ích và hiệu quả to lớn cho sự phát triển và phồn vinh của xã hội loài người.
Tuy nhiên, trong bối cảnh quốc tế hiện nay, những nguy cơ và hậu quả nghiêm trọng của sử
dụng năng lượng nguyên tử vào các mục đích phi hoà bình, bao gồm việc phổ biến vũ khí hạt

1. Nghiên cứu pháp luật quốc tế về năng lượng nguyên tử
2. Nghiên cứu các văn bản pháp luật của một số nước trên thế giới và các điều ước
quốc tế về năng lượng nguyên tử mà Việt Nam đã tham gia
3. Nghiên cứu chính sách pháp luật năng lượng nguyên tử của Việt Nam trong quá
trình thực hiện các điều ước quốc tế về năng lượng nguyên tử và đưa ra một số kiến nghị, đề
xuất hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam về năng lượng nguyên tử và đề xuất tham gia các
điều ước quốc tế về năng lượng nguyên tử mà việt nam chưa gia nhập.
3. Cơ sở phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
Luận văn được thực hiện trên cơ sở vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác -
Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp quyền, các quan điểm về xây dựng và
thực thi pháp luật, về đường lối đổi mới và chính sách mở cửa, hội nhập quốc tế của Đảng và
Nhà nước được thể hiện trong các văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam và các văn bản
pháp luật của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Đồng thời, luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở các phương pháp chủ yếu trong
nghiên cứu khoa học nói chung, khoa học pháp lý nói riêng như: phương pháp phân tích;
phương pháp so sánh, đối chiếu; phương pháp thống kê; phương pháp tổng hợp và các
phương pháp khác, kết hợp lý luận và thực tiễn để giải quyết các vấn đề đặt ra.
4. Ý nghĩa thực tiễn và những đóng góp của đề tài
Khi nghiên cứu đề tài này, người viết không đặt ra quá nhiều tham vọng mà trước
hết là trang bị thêm kiến thức chuyên sâu cho bản thân; đồng thời, góp một phần nhỏ bé của
mình vào tiếng nói chung của giới luật học nhằm hoàn thiện pháp luật về năng lượng nguyên
tử của Việt Nam.
5. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của
luận văn gồm 3 chương:
Chương I. Trình bày tổng quan về pháp luật Quốc tế và pháp luật nước ngoài về năng
lượng nguyên tử vì mục đích hoà bình
Chương II. Các quy định của Pháp luật Quốc tế và pháp luật nước ngoài về năng
lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình
Chương III. Một số kiến nghị, đề xuất và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam về

- Nghị quyết số 1540 - Bộ Quy tắc ứng xử về an toàn và an ninh các nguồn phóng
xạ và các sáng kiến khác.
1.2.1.1.2. Các điều ước quốc tế về năng lượng nguyên tử
Bao gồm:
- Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân
- Hiệp định Bảo đảm
- Nghị định thư bổ sung cho Hiệp định Bảo đảm
- Hiệp định hợp tác và tài trợ kỹ thuật của IAEA đối với Việt Nam (RSA).
- Hiệp định Hợp tác hạt nhân vùng Châu á (RCA).
- Công ước thông báo sớm sự cố hạt nhân
- Công ước trợ giúp trong trường hợp sự cố hạt nhân hoặc
tai nạn phóng xạ
- Hiệp ước phi vũ khí hạt nhân khu vực Đông Nam Châu á - SEANWFZ (hay gọi là Hiệp
ước Băngkok
- Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện
- Công ước Bảo vệ thực thể vật liệu hạt nhân
- Công ước An toàn hạt nhân
- Công ước về trách nhiệm dân sự trong trường hợp tổn thất hạt nhân
- Công ước về trách nhiệm của phía thứ ba trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.
- Nghị định thư chung liên quan tới việc áp dụng Công ước Viên và Công ước Pari
- Công ước về sự đền bù bổ sung trong trường hợp tổn thất hạt nhân
- Công ước chung về Bảo đảm An toàn đối với Nhiên liệu thải và Quản lý Chất thải
Phóng xạ
- Công ước về triệt tiêu các hành động khủng bố hạt nhân.
- Hiệp ước Tlatelolco là Hiệp ước về cấm vũ khí hạt nhân trong khu vực Châu Mỹ
La Tinh ngày 14/2/1967 tại Tlatelolco, Mê-hi-cô
- Hiệp ước Rarotonga là Hiệp ước không hạt nhân ở Nam Thái bình dương
- Hiệp ước Pelindaba
- Thoả thuận giữa Achentina và Braxin.
1.2.1.2. Pháp luật nƣớc ngoài về năng lƣợng nguyên tử

2.1.1.11. Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện (CTBT)
2.1.2. Quy định của Cơ quan năng lƣợng nguyên tử quốc tế IAEA
2.1.2.1. Luật mẫu của IAEA về xây dựng luật năng lượng nguyên tử
2.1.2.2. Sách hướng dẫn của IAEA về xây dựng luật năng lượng nguyên tử
2.1.2.2.1. Giới thiệu chung
2.1.1.2.2. Nội dung chính của Sách hƣớng dẫn
2.1.1.3. Hệ thống tiêu chuẩn của IAEA
2.1.1.3.1. Khái quát chung
Theo thống kê tại tài liệu “Status of the IAEA safety standards” xuất bản tháng 3 năm
2007 thì hiện nay IAEA có khoảng 90 tiêu chuẩn đã ban hành (có Danh mục kèm theo).
Các tiêu chuẩn được chia thành 03 phần, trong đó mỗi phần được chia thành các
nhóm đối tượng khác nhau, cụ thể là:
- Phần I. Những nguyên tắc cơ bản về an toàn gồm 01 tiêu chuẩn
- Phần II. Tiêu chuẩn chung về an toàn. Chia thành:
+ Hệ thống chính quyền và luật pháp: gồm 06 tiêu chuẩn
+ Chuẩn bị sẵn sàng ứng phó trong tình trạng khẩn cấp: 03 tiêu chuẩn
+ Hệ thống quản lý: 03 tiêu chuẩn
+ Đánh giá và kiểm tra: 02 tiêu chuẩn
+ Lựa chọn địa điểm: 07 tiêu chuẩn
+ Bảo vệ chống bức xạ: 10 tiêu chuẩn
+ Quản lý chất thải phóng xạ: 01 tiêu chuẩn
+ Khôi phục các khu vực bị nhiễm xạ: 02 tiêu chuẩn
+ An toàn vận chuyển:: 04 tiêu chuẩn
- Phần III. Tiêu chuẩn an toàn cho hoạt động và cơ sở cụ thể. Chia thành:
+ Nhà máy điện nguyên tử “thiết kế”: 15 tiêu chuẩn
+ Nhà máy điện nguyên tử “vận hành”: 12 tiêu chuẩn
+ Lò phản ứng nghiên cứu: 05 tiêu chuẩn
+ Cơ sở tái chế nhiên liệu: 02 tiêu chuẩn
+ Cơ sở có liên quan đến phóng xạ: 02 tiêu chuẩn
+ Cơ sở xử lý và chôn cất chất thải phóng xạ: 05 tiêu chuẩn

c. Luật về các tiêu chun để đánh giá thảm họa:
d. Luật về châ
́
t tha
̉
i ha
̣
t nhân và nhiên liê
̣
u đa
̃
qua sƣ
̉
du
̣
ng:
đ. Luật về bồi thƣờng thiệt hại hạt nhân:
e. Luật về an ninh hạt nhân:
f. Luật về công nghiệp điện:
2.2.2.2. Luật Năng lƣợng nguyên tử của Hoa kỳ
2.2.2.2.1. Khái quát chung
2.2.2.2.2. Quy trình cấp phép theo hai bước (Phần 50 của 10 CFR)
2.2.2.2.3. Giấy phép kết hợp (Phần 52 của 10CFR)
2.2.2.2.4. Giấy phép địa điểm sớm
2.2.2.2.5. Chứng nhận thiết kế
2.2.2.3. Hệ thống pháp luật năng lƣợng nguyên tử của Pháp
2.2.2.3.1. Khái quát chung
2.2.2.3.2. Luật số 2006-686 về minh bạch và an ninh vật liệu hạt nhân (còn gọi là Luật
TSN).
2.2.2.4. Hệ thống pháp luật năng lƣợng nguyên tử của Nga

tử và an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân; xây dựng các tiêu chuẩn, quy định kỹ thuật và an toàn
cho nhà máy điện hạt nhân; ban hành đầy đủ các tiêu chuẩn, quy định kỹ thuật và an toàn về
sử dụng bức xạ; từng bước kiện toàn về tổ chức, cơ sở vật chất kỹ thuật và năng lực chuyên
môn của các cơ quan quản lý nhà nước về năng lượng nguyên tử và về an toàn bức xạ, hạt
nhân.
- Đến năm 2020: Hoàn thiện đầy đủ, đồng bộ hệ thống pháp luật về năng lượng
nguyên tử và an toàn bức xạ, hạt nhân phù hợp với Chương trình phát triển điện hạt nhân của
Việt Nam;
3.3.2 Kiến nghị, đề xuất tham gia điều ước quốc tế về năng lượng nguyên tử
- Công ước Bảo vệ thực thể vật liệu hạt nhân (Convention on the Physical Protection
of Nuclear Materials).
- Công ước về trách nhiệm dân sự trong trường hợp tổn thất hạt nhân (Vienna
Convention on Civil Liabilitiy for Nuclear Damage).
- Công ước về sự đền bù bổ sung trong trường hợp tổn thất hạt nhân (Convention on
Supplementary Compensation for Nuclear Damage).
- Công ước chung về Bảo đảm An toàn đối với Nhiên liệu thải và Quản lý Chất thải
Phóng xạ (Joint Convention on the Safety of Spent fuel Management and on the Safety of
Radioactive Waste Management).
- Công ước quốc tế về trừng trị các hành vi khủng bố hạt nhân (Convention for the
Suppression of Acts of Nuclear Terrorism).
- Nghị định thư chung liên quan tới việc áp dụng Công ước Viên và Công ước Pari.
Thường gọi là Nghị định thư Brussell,

KẾT LUẬN
Việc thực hiện Đề tài „Pháp luật quốc tế và pháp luật nước ngoài về năng lượng
nguyên tử vì mục đích hoà bình” đã hoàn thành các mục tiêu đề ra. Luận văn đã bao quát, thể
hiện được toàn bộ những nội dung nghiên cứu của đề tài, đó là các vấn đề chính liên quan
đến pháp luật quốc tế và pháp luật nước ngoài về năng lượng nguyên tử vì mục đích hoà
bình. Bao gồm các vấn đề về:
- Tổng quan pháp luật quốc tế và pháp luật nước ngoài về năng lượng nguyên tử vì

13. Công ước về trách nhiệm của phía thứ ba trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử;
14. Công ước về sự đền bù bổ sung trong trường hợp tổn thất hạt nhân;
15. Công ước chung về Bảo đảm an toàn đối với nhiên liệu thải và quản lý chất thải phóng
xạ;
16. Công ước quốc tế về trừng trị các hành động khủng bố hạt nhân;
17. Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân;
18. Hiệp định Thanh sát;
19. Hiệp định Hợp tác và tài trợ kỹ thuật của IAEA đối với Việt Nam
20. Hiệp định Hợp tác hạt nhân vùng Châu Á;
21. Công ước thông báo nhanh sự cố hạt nhân;
22. Công ước trợ giúp trong trường hợp sự cố hạt nhân hoặc tai nạn phóng xạ;
23. Hiệp ước không vũ khí hạt nhân khu vực Đông Nam châu Á;
24. Nghị định Thư chung liên quan tới việc áp dụng Công ước Viên và Công ước Paris;
25. GS.TS Đinh Ngọc Lân (2004), Năng lượng nguyên tử và đời sống, NXB văn hoá thông
tin, Hà Nội.
26. Tác giả IWAKOSHI YONESUKE (2004), Hỏi đáp về năng lượng nguyên tử, Công ty in
công đoàn Việt Nam, Hà Nội.

Tiếng Anh
27. Tài liệu: NPP Licensing Process, US.NRC Backgrounder, 7.2005
28. Theo tài liệu: Regulations on the nuclear safety of the People‟s Republic of China,
NNSA, Trung tâm thông tin hạt nhân, 1999.
29. Tài liệu: NPP Licensing Process, US.NRC Backgrounder, 7.2005
30. Considerations to launch a nuclear power programme, IAEA, 2007.
31. Basic infrastructure for a nuclear power project, TECDOC 1513, IAEA.
32. Basic infrastructure for a nuclear power project, TECDOC 1513, IAEA.
33. Defence in Depth in Nuclear Safety, INSAG-10, IAEA.
34. Basic Principle for Nuclear Power Plants, INSAG-12, IAEA.
35. Code of Federation Regulations (CFR) 10. Energy. Office of the Federal Register. 1/2008
36. Nuclear Power Plant Licensing Process. US.NRC Backgrounder. US.NRC Office of