Quy trình k thu t s n xu t cua gi ng loài scylla serrata phù h pỹ ậ ả ấ ố ợ
nh ng vùng có các đi u ki n sinh thái khác nhauở ữ ề ệ
Nguy n C Th ch và CTV ễ ơ ạ
Trung tâm nghiên c u Thu s n III ứ ỷ ả
I. M đ uở ầ
Cua xanh (Scylla serrata var. paramamosain Estampador, 1949) có kích th c l n, đ c coiướ ớ ượ
là lo i đ c s n b i hàm l ng m th p, prôtêin cao, d i dào v khoáng vi l ng và vitamin,ạ ặ ả ở ượ ỡ ấ ồ ề ượ
đ c bi t là nh ng con cua cái có bu ng tr ng giai đo n đang phát tri n t t. Cua xanhặ ệ ữ ồ ứ ở ạ ể ố
s ng vùng c a sông, r ng ng p m n, phân b bi n n Ð - Tây Thái Bình D ng, làố ở ử ừ ậ ặ ố ở ể ấ ộ ươ
đ i t ng nuôi thu s n có giá tr kinh t nhi u n c. ố ượ ỷ ả ị ế ở ề ướ
Vi t Nam có ngu n l i cua bi n phong phú, nh ng năm g n đây do nhu c u tiêu th trongệ ồ ợ ể ữ ầ ầ ụ
n c và xu t kh u tăng nên cùng v i ngh khai thác cua t nhiên, ngh nuôi cua đã phátướ ấ ẩ ớ ề ự ề
tri n nhi u đ a ph ng trong c n c, mô hình nuôi m t v cua và m t v tôm sú đ cể ở ề ị ươ ả ướ ộ ụ ộ ụ ượ
ng d ng r ng rãi, nó đã đem l i hi u qu kinh t cao và ph n nào h n ch đ c d chứ ụ ộ ạ ệ ả ế ầ ạ ế ượ ị
b nh tôm. ệ
Ð gi i quy t v n đ cua gi ng, t năm 1998, B Khoa h c Công ngh - Môi tr ng đãể ả ế ấ ề ố ừ ộ ọ ệ ườ
giao cho Trung Tâm Nghiên c u Thu s n III th c hi n đ tài Nghiên c u sinh s n nhân t oứ ỷ ả ự ệ ề ứ ả ạ
và xây d ng quy trình k thu t s n xu t gi ng cua xanh loài Scylla paramamosain. ự ỹ ậ ả ấ ố
Trong th i gian nghiên c u, các tác gi đã thu đ c k t qu r t kh quan. Công trìnhờ ứ ả ượ ế ả ấ ả
nghiên c u đã đ c hai gi i nh t INFOTECH c a Vi t Nam và gi i th ng WIPO c a Tứ ượ ả ấ ủ ệ ả ưở ủ ổ
ch c S h u trí tu Th gi i dành cho công trình khoa h c xu t s c nh t. Thông tin Khoaứ ở ữ ệ ế ớ ọ ấ ắ ấ
h c công ngh và Kinh t Thu s n xin gi i thi u tóm t t quy trình k thu t s n xu t cuaọ ệ ế ỷ ả ớ ệ ắ ỹ ậ ả ấ
gi ng nhân t o; M i thông tin chi ti t xin liên h t i tác gi . ố ạ ọ ế ệ ớ ả
II. N i dung và ph ng pháp nghiên c uộ ươ ứ
A. N i dung nghiên c uộ ứ
Ð có nh ng d n li u khoa h c làm c s xây d ng quy trình k thu t s n xu t cua gi ngể ữ ẫ ệ ọ ơ ở ự ỹ ậ ả ấ ố
nhân t o chúng tôi ti n hành nghiên c u các n i dung trình bày trong s đ nghiên c uạ ế ứ ộ ơ ồ ứ
sau :
1. Thi t k và xây d ng công trình tr i s n xu t cua gi ngế ế ự ạ ả ấ ố
1.1 Ch n công su t thi t kọ ấ ế ế
Tuỳ theo nhu c u c a t ng đ a ph ng mà đ ch n công su t thi t k phù h p. Nhìn chungầ ủ ừ ị ươ ể ọ ấ ế ế ợ

b ng 1). ả
2.1.2 V n chuy n cua mậ ể ẹ
- Ph ng pháp v n chuy n : Ch n cua m đ tiêu chu n, v n chuy n v c s s n xu tươ ậ ể ọ ẹ ủ ẩ ậ ể ề ơ ở ả ấ
b ng ph ng pháp v n chuy n h không có n c. ằ ươ ậ ể ở ướ
- Th i gian v n chuy n : t i đa 48 gi . ờ ậ ể ố ờ
- D ng c v n chuy n : cua m đ c v n chuy n trong các thùng x p cách nhi t và giụ ụ ậ ể ẹ ượ ậ ể ố ệ ữ
m. ẩ
- Ph ng ti n v n chuy n: Tuỳ theo kho ng cách, có th v n chuy n b ng máy bay, ô tô,ươ ệ ậ ể ả ể ậ ể ằ
tàu ho , xe đ p, xe máy. ả ạ
- M t đ v n chuy n : M t đ cua m khi v n chuy n tuỳ thu c vào kích th c d ng cậ ộ ậ ể ậ ộ ẹ ậ ể ộ ướ ụ ụ
v n chuy n, có th v n chuy n t 20 - 30 con (t ng đ ng 10 - 15 kg) cua m /1 thùngậ ể ể ậ ể ừ ươ ươ ẹ
x p có kích th c : 40 x 30 x 30 cm. ố ướ
- Ði u ki n môi tr ng trong khi v n chuy n cua m : Nhi t đ t 22oC đ n 25oC, gi cuaề ệ ườ ậ ể ẹ ệ ộ ừ ế ữ
m luôn m t trong su t quá trình v n chuy n. ẹ ẩ ướ ố ậ ể
2.1.3 K thu t nuôi vỹ ậ ỗ
a) H nuôi cua m :ồ ẹ
H nuôi cua m làm b ng xi măng, đáy h nghiêng v n i thoát n c đ thu n ti n trongồ ẹ ằ ồ ề ơ ướ ể ậ ệ
quá trình thay n c. Di n tích đáy m i h t 1 - 20m2, đ sâu m c n c trong h t 1,0 -ướ ệ ỗ ồ ừ ộ ứ ướ ồ ừ
1,2m. M t ph n ba đáy h có l p bùn cát ho c cát có đ dày t 15 - 20cm. ộ ầ ồ ớ ặ ộ ừ
b) M t đ nuôi :ậ ộ
M t đ cua m th nuôi t 2 - 3 con/m2 ậ ộ ẹ ả ừ
c) Cho ăn và chăm sóc qu n lý :ả
+ Th c ăn : thành ph n th c ăn t i s ng bao g m : ứ ầ ứ ươ ố ồ
- Cá li t (Gazza minuta) chi m 60 - 70% kh u ph n ăn. ệ ế ẩ ầ
- Tôm, m c, nhuy n th chi m 30 - 40% kh u ph n ăn. ự ễ ể ế ẩ ầ
- Th c ăn đ c làm giàu khoáng vi l ng và vitamin tr c khi cho cua m ăn. ứ ượ ượ ướ ẹ
+ Ph ng pháp cho ăn : H ng ngày cho cua ăn làm 2 l n, sáng t 5 - 7 gi và chi u cho ănươ ằ ầ ừ ờ ề
vào lúc 17 - 18 gi , tr c m i l n cho ăn ph i lo i b th c ăn d th a. Th ng xuyên thayờ ướ ỗ ầ ả ạ ỏ ứ ư ừ ườ
đ i các lo i th c ăn đ cua m s d ng đ c t i đa l ng th c ăn. ổ ạ ứ ể ẹ ử ụ ượ ố ượ ứ
+ Ch đ n c : H ng ngày thay 1/3 n c cũ, b sung n c m i; sau 3 - 5 ngày thay 100%ế ộ ướ ằ ướ ổ ướ ớ

toàn b s u trùng Zoae có ch t l ng t t s h ng quang và n i lên trên b m t n c, tộ ố ấ ấ ượ ố ẽ ướ ổ ề ặ ướ ụ
l i. S u trùng kém ch t l ng l ng t d i đáy. Dùng ng xi phông lo i b toàn b uạ ố ấ ấ ượ ắ ụ ướ ố ạ ỏ ộ ấ
trùng kém ch t l ng, thu u trùng đ t ch t l ng ra thùng nh a 100 lít, sau đó đ nh l ngấ ượ ấ ạ ấ ượ ự ị ượ
và chuy n vào h ng. Th i gian thu xong u trùng càng nhanh càng t t (kho ng 10 - 15ể ồ ươ ờ ấ ố ả
phút).
2.5 K thu t ng t Zoae 1 đ n cua b tỹ ậ ươ ừ ế ộ
2.5.1 K thu t ng t giai đo n Zoae 1 - Zoae 4, 5 ỹ ậ ươ ừ ạ
Quá trình ng giai đo n này đ c ti n hành tu n t theo các b c sau : ươ ạ ượ ế ầ ự ướ
- Chu n b h ng : Ch n h có th tích t 500 - 1000 lít dùng đ ng giai đo n u trùngẩ ị ồ ươ ọ ồ ể ừ ể ươ ạ ấ
Zoae. H hình tròn, đ ng kính t 1,2 - 2m, đáy h có d ng hình c u, m t bên trong tr nồ ườ ừ ồ ạ ầ ặ ơ
nh n, m i h s d ng m t viên đá s c khí. T t c h ng và d ng c liên quan đ c r aẵ ỗ ồ ử ụ ộ ụ ấ ả ồ ươ ụ ụ ượ ử
s ch b ng xà phòng, sau đó x lý b ng chlorin n ng đ 200 ppm trong th i gian 24 gi .ạ ằ ử ằ ồ ộ ờ ờ
Tr c khi c p n c đ ng u trùng, t t c các h ng ph i đ c r a l i b ng n cướ ấ ướ ể ươ ấ ấ ả ồ ươ ả ượ ử ạ ằ ướ
s ch, đ khô sau đó c p n c s n xu t. ạ ể ấ ướ ả ấ
- Ki m tra và v sinh l i t t c các h ng. ể ệ ạ ấ ả ồ ươ
- C p đ y n c đ t tiêu chu n s n xu t. ấ ầ ướ ạ ẩ ả ấ
- L p s c khí, m i h l p 1 viên đá b t. ắ ụ ỗ ồ ắ ọ
- Ði u khi n s c khí m c đ nh v a ph i. ề ể ụ ở ứ ộ ẹ ừ ả
- C p th c ăn vào h ng tr c khi th u trùng cua. ấ ứ ồ ươ ướ ả ấ
- Th u trùng Zoae 1 vào h ng. ả ấ ồ ươ
- M t đ u trùng ban đ u 200 - 250 con/lít. ậ ộ ấ ầ
- Th c ăn và qu n lý chăm sóc u trùng. ứ ả ấ
+ Th c ăn và ph ng pháp cho ăn : ứ ươ
Th c ăn và ph ng pháp cho ăn đ c th hi n trong b ng 5 :ứ ươ ượ ể ệ ả
Lo ith c ănạ ứ
Cácgiai đo n phát tri n c a u trùngạ ể ủ ấ
Zoae1 Zoae2 Zoae3 Zoae4 Zoae5
Luântrùng Brachionus
Artemiabung dù
Naupliusc a Artemiaủ

-C p th c ăn là Artemia sinh kh i và Nauplius c a Artemia. ấ ứ ố ủ
-Thu u trùng Zoae 4, 5 ấ
+Ph ng pháp thu : ươ
Xiphông s ch toàn b h ng tr c khi thu u trùng.ạ ộ ồ ươ ướ ấ
T ts c khí và đ nh v y t 3 - 5 phút. ắ ụ ể ư ậ ừ
Thub ng cách xi phông toàn b u trùng Zoae 5 và Megalope vào xô đ chuy n ra h ngằ ộ ấ ể ể ồ ươ
Zoae 5 và Megalope.
-Chuy n s u trùng v a thu vào h ng.ể ố ấ ừ ồ ươ
-Th u trùng vào h ng.ả ấ ồ ươ
-M t đ ng u trùng kho ng 50 cá th /1 lít.ậ ộ ươ ấ ả ể
-Th c ăn và qu n lý chăm sóc giai đo n u trùng Zoae 5 vàMegalope.ứ ả ạ ấ
+Th c ăn và ph ng pháp cho ăn : ứ ươ
B ng 8 : Th c ăn và ph ng pháp cho ănả ứ ươ
Lo ith c ănạ ứ
Cácgiai đo n phát tri n c a uạ ể ủ ấ
trùng
Zoae4, 5 Megalope Cua b tộ
Nauplius c a Artemia ủ
Artemia sinh kh iố
Th c ăn ch bi nứ ế ế
Nauplius c a Artemia cho ăn h t giai đo n Zoae và Megalope. Artemia sinh kh i cho uủ ế ạ ố ấ
trùng ăn 5 ngày đ u, h ng ngày cho ăn 3 l n : Sáng t 5 - 6 gi ; chi u t 17 - 18 gi và t iầ ằ ầ ừ ờ ề ừ ờ ố
t 24 - 1 gi . M t đ Artemia cho ăn duy trì t 20 - 25 cá th /lít. Kho ng 2 - 3 ngày cu i c aừ ờ ậ ộ ừ ể ả ố ủ
giai đo n u trùng Megalope, cho u trùng ăn thêm th c ăn ch bi n. Khi giai đo nạ ấ ấ ứ ế ế ạ
Megalope k t thúc, v n ti p t c cho ăn Artemia sinh kh i và th c ăn ch bi n cho đ n khiế ẫ ế ụ ố ứ ế ế ế
thu ho ch cua b t t 3 - 5 ngày tu i (C2C3). ạ ộ ừ ổ
+ Chăm sóc qu n lý : ả
Xi phông đáy b lo i b th c ăn d th a và nh ng cá th ch t do không chuy n giai đo nể ạ ỏ ứ ư ừ ữ ể ế ể ạ
t Zoae 5 sang Megalope và t Megalope sang cua b t. H ng ngày ki m tra các y u t môiừ ừ ộ ằ ể ế ố
tr ng đ k p th i x lý khi các y u t môi tr ng bi n đ ng nh h ng x u đ n đ i s ngườ ể ị ờ ử ế ố ườ ế ộ ả ưở ấ ế ờ ố

th p c n ph i bón vôi đ kh chua. ấ ầ ả ể ử
-Chu n b ao l i : Ao l i có 5 m t, m i m t có kích th c : 10m x 5 x 0,8 - 1m ho c 8m xẩ ị ướ ướ ặ ỗ ặ ướ ặ
5m x 0,8 - 1m, kích th c m t l i : a = 0,2mm. Ao l i đ c đ t trong ao đ t, m t đáy ph iướ ắ ướ ướ ượ ặ ấ ặ ả
đ c căng ph ng và ng p trong đáy bùn kho ng 1 cm. M i ao đ t có th th t 4 - 6 aoượ ẳ ậ ả ỗ ấ ể ả ừ
l i. ướ
-C p vào ao kho ng 70 - 80 cm n c có đ m n t 10 - 20 , pH 7,5 - 8,6; các y u t khácấ ả ướ ộ ặ ừ ế ố
phù h p v i đ i s ng c a thu sinh v t. ợ ớ ờ ố ủ ỷ ậ
b)Th c ăn và ph ng pháp cho ănứ ươ
-Chu n b th c ăn cho 3 đ n 5 ngày đ u : ẩ ị ứ ế ầ
Nguyênli u : ệ
Tr nggà30% ứ
Th ttôm, cua, hàu bócv 50% ị ỏ
N it ng m c5% ộ ạ ự
B tmì15% ộ
Khoángvi l ng vitamin0,01% ượ
T tc nguyên li u đ c tr n đ u và xay m n sau đó h p cách thu . Lo i th c ăn này choấ ả ệ ượ ộ ề ị ấ ỷ ạ ứ
cua b t ăn trong 3 - 5 ngày đ u sau đó không c n ph i cho ăn ti p. ộ ầ ầ ả ế
-Sau ngày th 4 tr đi, cho ăn th t cá t p, nhuy n th , giáp xác, t t c nguyên li u đem h pứ ở ị ạ ễ ể ấ ả ệ ấ
cách thu sau đó băm nh đ cho cua ăn. ỷ ỏ ể
-H ng ngày cho cua ăn 2 l n vào bu i sáng (8 - 9 gi ) và bu i chi u (17 - 18 gi ). ằ ầ ổ ờ ổ ề ờ
c)Chăm sóc qu n lý.ả
-Th gi ng v i m t đ 15 - 40 con/m2. ả ố ớ ậ ộ
- Th i gian ng t 10 - 20 ngày, kích th c cua gi ng khi thu ho ch t 1,2 - 2cm. ờ ươ ừ ướ ố ạ ừ
-T l s ng t 60 - 80 %. ỷ ệ ố ừ
-Qu n lý chăm sóc : ả
+Sau 5 ngày (tính t lúc th gi ng) ti n hành thay 1/3 l ng n c trong ao đ kích thích sừ ả ố ế ượ ướ ể ự
l t xác phát tri n. ộ ể
+T ngày th 10 tr đi : 5 ngày thay n c 1 l n, m i l n thay 1/2 n c cũ, b sung n cừ ứ ở ướ ầ ỗ ầ ướ ổ ướ
m i. ớ
-Thu ho ch : ạ