A- Phần mở đầu
Nớc ta là một nớc có nền kinh tế nông công nghiệp thủ công lạc hậu,
không những thế còn trải qua nhiều cuộc chiến tranh chống giặc ngoại xâm
nên nền kinh tế kém phát triển, bị tàn phá nặng nề bởi chiến tranh. Do vậy
để thoát khỏi tình trạng đói nghèo tụt hậu Đảng và Nhà nớc ta thấy đợc tính
cấp thiết, tất yếu là tiến hành công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc. Tại
Đại hội của ban chấp hành Đảng khoá VIII đã đề ra đờng lối phát triển nền
kinh tế nớc ta "đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá, xây dựng nền
kinh tế độc lập tự chủ đa nớc ta trở thành nớc công nghiệp hoá, u tiên phát
triển lực lợng sản xuất đồng thời xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp theo
nguồn lực bên ngoài chủ động hội nhập nền kinh tế quốc tế để phát triển
nhanh có hiệu quả bềnvững tăng trởng kinh tế đi liền việc phát triển văn
hoá. Thực hiện tiến độ công bằng xã hội". Mặc dù trong quá trình phát triển
nền kinh tế đất nớc gặp nhiều khó khăn nhng cùng với sự cố gắng của Đảng
và Nhà nớc đã dần đa nền kinh tế nớc ta thoát khỏi tình trạng khủng hoảng
và đa nền kinh tế nớc ta bớc qua thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội.
Bằng những kiến thức thực tiễn của mình em xin trình bày về quá trình:
"Công nghiệp hoá - hiện đại hoá trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa
xã hội ở nớc ta". Em thấy vấn đề này đang là vấn đề cấp thiết của các cấp
lãnh đạo, của Đảng Nhà nớc và toàn dân đang đợc đề cập đến và là vấn đề
bức xúc nhằm đa nền kinh tế nớc ta thoát khỏi tình trạng đói nghèo để sánh
vai với các nớc trên thế giới.
1
B- Phần nội dung
I- Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hoá - hiện
đại hoá
1. Khái quát về quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá ở nớc ta.
Nớc ta là một nớc có nền kinh tế kém phát triển do trong quá trình phát
triển kinh tế gặp nhiều khó khăn đó là bị chiến tranh tàn phá nặng nề, sau
khi hoà bình bắt đầu xây dựng kinh tế theo định hớng của chủ nghĩa xã hội
thì rơi vào tình trạng bao cấp một thời gian dài do sự bảo thủ của một số

3. Tất yếu khách quan của công nghiệp hoá - hiện đại hoá.
2
Nớc ta lựa chọn con đờng lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ t bản chủ
nghĩa, từ nền kinh tế nông công nghiệp thủ công lạc hậu. cho nền việc phát
triển công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc là một vấn đề khó khăn, bên
cạnh những thành công trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất
nớc có nhiều những thất bại nên vấn đề đặt ra cho nớc ta là:
Một là: Liệu công nghiệp hoá - hiện đại hoá có là tất yếu nữa không?
Hai là: Có thể thực hiện thành công công nghiệp hoá - hiện đại hoá đ-
ợc không?
Ba là: Con đờng mục tiêu nội dung bớc đi công nghiệp hoá ở nớc ta
còn phải thế nào?
Ta thấy để thực hiện đợc quá trình phát triển kinh tế theo hớng công
nghiệp hoá - hiện đại hoá. Ta thấy trớc tiên phải trả lời cho 3 câu hỏi trên.
Một là: công nghiệp hoá - hiện đại hoá có còn tất yếu nữa không? Nớc
ta là một nớc có nền kinh tế phát triển thì công nghiệp hoá - hiện đại hoá là
con đờng tất yéu tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật của nền sản xuất hiện đại của
chủ nghĩa xã hội. Quá trình này đợc thực hiện một cách có kế hoạch trong
thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội ở nớc ta. Thực hiện quá trình công
nghiệp hoá - hiện đại hoá là tất yếu bởi vì:
- Bằng con đờng thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc nớc
ta sẽ xây dựng đợc cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội. Phát triển
lực lợng sản xuất, tăng năng suất lao động xã hội đảm bảo sự thắng lợi hoàn
toàn của chủ nghĩa xã hội.
- Công nghiệp hoá - hiện đại hoá tạo điều kiện vật chất để củng cố
khôi phục liên minh công - nông - trí thức của xã hội chủ nghĩa.
- Công nghiệp hoá - hiện đại hoá là điều kiện vật chất để nâng cao
trình độ dân trí và sự phát triển toàn diện của con ngời.
- Công nghiệp hoá - hiện đại hoá tạo điều kiện vật chất cho sự củng cố
và tăng cờng vai trò kinh tế của Nhà nớc, giải quyết những vấn đề phát triển

những thuận lợi, tận dụng những khả năng để đạt đợc công nghiệp hoá -
hiện đại hoá đất nớc.
Do vậy công nghiệp hoá - hiện đại hoá là tất yếu khách quan để đa nền
kinh tế đất nớc phát triển thoát khỏi sự lạc hậu để sánh vai cùng với các c-
ờng quốc trên thế giới.
II- công nghiệp hoá - hiện đại hoá và đặc điểm của nó.
1. Khái niệm công nghiệp hoá - hiện đại hoá.
Công nghiệp hoá - hiện đại hoá là quá trình chuyển đổi căn bản toàn
diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, quản lý sử dụng lao động thủ công
chuyển sang sử dụng lao động một cách phổ biến. Dựa trên sự phát triển
của công nghiệp hoá và tiến bộ khoa học. Nh vậy công nghiệp hoá - hiện
đại hoá ở nớc ta thực chất là quá trình phát triển lực lợng sản xuất, từng bớc
hiện đại hoá nền kinh tế cho phù hợp với trình độ phát triển của các nớc
trên thế giới.
2. Đặc điểm công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc.
4
a. Đặc điểm thứ nhất.
Công nghiệp hoá - hiện đại hoá ở nớc ta tiến hành trong điều kiện là
một nớc công nghiệp lạc hậu, bên cạnh đó chịu hiệu quả của chiến tranh
nặng nền, bình quân ruộng đất thấp 0,1ha một ngời, dân số đông. Do đó
công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc là một nhiệm vụ trọng tâm, của thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Đồng thời phát triển nông nghiệp nông
thôn là vấn đề quan trọng công nghiệp hoá - hiện đại hoá.
b. Đặc điểm thứ hai:
Công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc diễn ra trong thời kỳ công
nghiệp hoá hiện đại một cách nhanh chóng. Do vậy trong bối cảnh đó công
nghiệp hoá - hiện đại hoá phải gắn liền với khoa học kỹ thuật công nghệ,
giáo dục, đào tạo nền tảng của công nghiệp hoá - hiện đại hoá.
c. Đặc điểm thứ ba:
Công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc tiến hành gắn với quá trình

với cải thiện đời sống và phát triển văn hoá, thực hiện tiến bộ và công bằng
xã hội, bảo vệ môi trờng.
Bốn là: Khoa học công nghệ là nền tảng công nghiệp hoá - hiện đại
hoá. Kết hợp với truyền thống công nghệ hiện đại tranh thủ đi nhanh vào
hiện đại ở những khâu quyết định.
Chú trọng phát triển khoa học công nghệ phục vụ nông nghiệp phát
triển toàn diện toàn, phát triển nguồn nhân lực khoa học công nghệ. Ưu tiên
các hớng nghiên cứu ứng dụng, đồng thời chú trọng đúng mức về khoa học
và nhân văn.
Năm là: Lấy hiệu quả kinh tế xã hội làm chuẩn cơ bản để xác định
phơng án phát triển, lựa chọn dự án, đầu t và công nghệ. Đầu t chiến lợc sâu
khai thác tối đa sản xuất, u tiên phát triển công nghệ tiên tiến, tạo nhiều
việc làm thu hồi nguồn vốn nhanh.
Sáu là: Kết hợp kinh tế - quốc phòng - an ninh coi chính sách đầu t
vào vùng cao, vùng sâu, vùng xa, áp dụng kịp thời khoa học kỹ thuật bên
cạnh đó kết hợp hài hoà giữa phát triển công nghiệp dân dụng và phát triển
công nghiệp quốc phòng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng.
4. Mục tiêu của công nghiệp hoá - hiện đại hoá.
Xuất phát từ nền kinh tế của đất nớc và căn cứ vào cơng lĩnh của Đảng
cần tiếp tục nắm vững hai nhiệm vụ chiến lợc xây dựng chủ nghĩa xã hội và
bảo vệ tổ quốc. Đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc.
Mục tiêu của công nghiệp hoá - hiện đại hoá là xây dựng đất nớc thành
một bớc công nghiệp cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại. Cơ cấu kinh tế hợp lý,
quan hệ sản xuất hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với trình độ phát
triển của lực lợng sản xuất, đời sống vật chất, tinh thần cao, quốc phòng an
ninh vững chắc dân giàu nớc mạnh, xã hội chủ nghĩa văn minh. Đảng và
Nhà nớc đã đa ra mục tiêu từ nay đến năm 2020 ra sức đa nớc ta cơ bản trở
thành nớc công nghiệp.
III- Nội dung chủ yếu của công nghiệp hoá - hiện đại hoá.
6

phát triển theo trình độ tiên tiến của khoa học công nghệ thế giới theo các
hớng cơ bản.
Xuất phát từ tầm quan trọng của việc công nghiệp hoá - hiện đại hoá
Đảng đã xác định rằng cách mạng khoa học kỹ thuật là theo chốt thúc đẩy
công nghiệp hoá - hiện đại hoá.
2. Xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý.
Cơ cấu kinh tế là tổng thể các mối quan hệ về lợng và chất giữa các
yếu tố các bộ phận hợp thành nền kinh tế.
7
Cơ cấu kinh tế của nền sản xuất xã hội chủ nghĩa là cơ cấu tiến bộ đó
là sản phẩm của quá trình phát triển phân công lao động xã hội và hợp tác
theo ngành, vùng.
Xây dựng cơ cấu công nghiệp hoá - hiện đại hoá là một trong hai
nhiệm vụ quan trọng của quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá, cơ cấu
kinh tế hợp lý đảm bảo các yếu tố sau:
- Quán triệt đờng lối phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nớc.
- Phản ánh đúng đắn yêu cầu của các qui luật khách quan đặc biệt là
qui luật kinh tế.
- Phù hợp với xu hớng phát triển của khoa học - kỹ thuật và công nghệ
hiện đại thế giới.
- Cho phép tối u hoá các lợi thế để phát triển kinh tế về tài nguyên, lao
động. Điều kiện của một nớc công nghiệp hoá - hiện đại hoá nhằm khai
thác tối đa tiềm năng của đất nớc.
Để từng bớc đổi mới cơ cấu kinh tế, quá trình chuyển dịch cơ cấu từng
bớc. Phải đảm bảo thực hiện sự kiết hợp tối u các loại trình độ kỹ thuật
công nghệ. Tranh thủ đầu t các ngành mũi nhọn, chú trọng các qui mô vừa
và nhỏ, vốn đầu t ít, thu hồi nhanh. Quá trình xây dựng cơ cấu kinh tế hợp
lý không chỉ đơn giản là tăng tốc độ và tỷ trọng sản xuất trong nền kinh tế
mà còn là quá trình thực hiện kết hợp mức tiến chuyển dịch cơ cấu kinh tế
gắn với đổi mới về căn bản khoa học và công nghệ theo các nguyên tắc.

tiên đề và điều kiện chủ yếu sau:
1. Đảm bảo sự ổn định chính trị xã hội.
Sự ổn định chính trị xã hội giữ vị trí quan trọng hàng đầu để thực hiện
thắng lợi công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc mà còn tạo điều kiện ổn định,
tăng cờng và phát triển nền kinh tế quốc dân. Đối với nớc ta để tạo sự ổn định
chính trị xã hội cần phải không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng.
2. Tạo nguồn vốn tích luỹ.
Công nghiệp hoá - hiện đại hoá đòi hỏi nhiều vốn đây làđiều kiện quan
trọng mang tính chất quyết định đến tốc độ kết quả của quá trình công
nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc.
Có hai nguồn vốn tích luỹ vốn chính là:
Một là: Từ nội bộ kinh tế quốc dân.
Hai là: Vốn bên ngoài qua con đờng nhận viện trợ vay vốn đầu t. Xét
về lâu dài thì nguồn vốn nội bộ là yếu tố quyết định nhất song vốn bên
ngoài cũng rất quan trọng đặc biệt là chặng đờng đầu của thời kỳ quá độ.
Cùng với vốn để tạo ra vốn quan trọng phải có phơng thức sử dụng
quản lý tốt u tiên mọi nguồn vốn để sử dụng có hiệu quả trong quá trình
công nghiệp hoá - hiện đại hoá.
3. Làm tốt công tác điều tra cơ bản, xác định đúng tình hình kinh tế
xã hội của đất nớc.
9
Điều này có ảnh hờng trực tiếp đến hiệu quả khai thác và sử dụng
nguồn lực của đất nớc. Xây dựng kế hoạch bớc đi, mục tiêu của từng giai
đoạn trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá. Do vậy công tác điều
tra cơ bản, nắm vững nguồn tài nguyên và tình hình kinh tế xã hội của đất
nớc. Cần phải tiến hành trớc và đảm bảo chính xác, cụ thể, kịp thời.
4. Đào tạo cán bộ khoa học kỹ thuật cán bộ quản lý.
Thắng lợi của sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá trong thời đại
này đợc giải quyết bởi quá trình nâng cao dân trí đẩy mạnh công tác giáo
dục và đào tạo của đất nớc chỉ có những ngời lao động có trí tuệ mới thực

hoá còn hạn chế bởi vì nớc ta vừa thoát khỏi cuộc chiến tranh tàn khốc
chống đế quốc Mỹ và đế quốc Pháp. Đội ngũ cán bộ của chúng ta không có
điều kiện nâng cao nhận thức về vấn đề công nghiệp hoá - hiện đại hoá, cơ
sở hạ tầng còn thiếu thốn gây cản trở rất mạnh công nghiệp hoá - hiện đại
hoá đất nớc. Trong lúc đó có những hạn chế nh vậy chúng ta đã nóng vội
tiến hành công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc mà không theo những tuần
tự của nó.
b. Nền kinh tế đất nớc đang xếp vào hạng chậm phát triển.
Lạm phát cha đợc kiềm chế nguồn vốn còn hạn hẹp lại đơng đầu với
cuộc cạnh tranh thị trờng gay gắt, tình hình an ninh quốc phòng còn nhiều
phức tạp, đội ngũ trí thức còn hạn chế. Bộ máy Nhà nớc còn kém hiệu lực,
tình trạng tham nhũng quan liêu, lãng phí vẫn còn là một vấn đề nhức nhối.
Tích luỹ vốn nội bộ nền kinh tế còn quá thấp Nhà nớc thiếu chính sách
huy động, vận động trong dân. Năm 1995 đầu t xây dựng cơ bản vốn trong
nớc chiếm 16,7% GDP trong đó phần vốn chính sách chiếm 4,2% GDP.
Đây còn là con số khiêm tốn so với yêu cầu phát triển kinh tế để tiếp thu
hiệu quả nguồn vốn bên ngoài.
Trong phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần việc lãnh đạo
quan hệ sản xuất mới vừa lúng túng vừa có tình trạng buông lỏng cha phát
huy tối đa tiềm năng. Trong khi nền kinh tế của ta phát triển chậm thì nền
kinh tế thế giới phát triển một cách mạnh mẽ. Cơ sở khoa học công nghệ
càng đòi hỏi nớc ta phải công nghiệp hoá để theo kịp các nớc trên thế giới.
2. Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình công nghiệp hoá -
hiện đại hoá.
Trong quá trình công nghiệp hoá nớc ta trong thời kỳ quá độ đi lên chủ
nghĩa xã hội. Đất nớc ta đã hoà bình chính trị ổn định đó là những thuận lợi
cơ bản để đẩy mạnh quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá. Mặt khác nớc
ta là một nớc tiến hành công nghiệp hoá sau nên đã thu đợc những kinh
nghiệm quí báu của quá trình công nghiệp hoá ở nhiều nớc và thừa hởng
những thuận lợi của các cuộc cách mạng khoa học để công nghiệp hoá.

Tài liệu tham khảo
1. Triết học Mác - Lênin - PGS. Vũ Ngọc Pha.
2. Nghiên cứu kinh tế - Viện kinh tế khoa học - Trung tâm khoa học xã hội
nhân văn quốc gian - Tổng biên tập Ch Văn Lâm.
3. Những vấn đề kinh tế học chính trị trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã
hội ở Việt Nam - Tập thể tác giả:
TS. Phạm Thị Cần (chủ biên)
TS. Đỗ Quang Vinh
Th.sỹ. Lê Minh Bảo
Th.sỹ. Tạ Thị Đoàn
Th.sỹ. Nguyễn Thị Thâm
Th.sỹ. Vũ Thanh Sơn
Th.sỹ. Phạm Thị Xiêm
GVC. Phạm Ngọc Châu
GVC. Bùi Nhng
CN. Đỗ Đức Quân
CN. Nguyễn Thị Thanh Lân
CN. Đặng Tố Tâm
14
Mục lục
Trang
A- Phần mở đầu

1
B- Phần nội dung

2
I- Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hoá - hiện đại hoá

2