TIỂU LUẬN:

Dùng cặp phạm trù bản chất -
hiện tượng phân tích lối sống của
SVVN hiện nay Mở đầu

Hiện nay, Việt Nam chúng ta đã và đang tiến hành xây dựng đất nước theo
công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Đây là một quá trình khó khăn,
đầy thử thách mặc dù trong những năm vừa qua chúng ta đã đạt được một số thành
tựu khả quan: Tỷ lệ tăng trưởng GDP năm 2003 đạt mức cao nhất so với các năm
trước - 7,24%, nạn thất nghiệp giảm bớt, đời sống của nhân dân ngày càng được
nâng cao cả về mặt chất cũng như mặt lượng. Và trong giai đoạn phát triển này thì
không thể không kể đến vai trò của lớp trẻ mà cụ thể là Sinh Viên (SV) - thế hệ sẽ

bên trong gọi là bản chất. Trong cuộc sống, sự vật và quá trình nào cũng có cả hai
mặt ấy, chúng luôn luôn vận động và phát triển cùng nhau. Vì vậy, khi xem xét sự
vật và quá trình trong tự nhiên và xã hội, ta cần phân biệt rõ đâu là bản chất và đâu
là hiện tượng.
Bản chất là tổng hợp tất cả những mặt, mối liên hệ tất nhiên tương đối ổn
định trong sự vật, quy định sự vận động phát triển của sự vật đó.
Hiện tượng là cái biểu hiện ra bên ngoài của bản chất.
b. Mối quan hệ biện chứng giữa bản chất - hiện tượng.
* Bản chất và hiện tượng có tính khách quan và gắn bó chặt chẽ, thống nhất
với nhau:
Bản chất và hiện tượng luôn luôn tồn tại song song với nhau. Bản chất bao
giờ cũng bộc lộ ra qua hiện tượng và ngược lại hiện tượng bao giờ cũng là sự biểu
hiện của một bản chất nào đó.
Thực vậy, không có bản chất nào thuần tuý nằm ở một nơi nào đó bên ngoài
các sự vật, bản chất cũng không phải là cái gì thần bí bên trong sự vật. Bản chất
nhất thiết phải bộc lộ qua hiện tượng. Hiện tượng có tính bản chất, nghĩa là bất cứ
hiện tượng nào cũng là biểu hiện của bản chất, hoặc biểu hiện một mặt nào đó của
bản chất. Bản chất như thế nào thì hiện tượng cũng như thế ấy. Khi bản chất bị tiêu
diệt thì sớm hay muộn hiện tượng do nó sinh ra cũng biến mất theo. Bản chất mới ra
đời thì các hiện tượng mới phù hợp với nó cũng dần xuất hiện.
Chính vì có sự thống nhất giữa bản chất và hiện tượng mà con người mới có
thể thông qua những hiện tượng để nhận thức bản chất, phát hiện ra những quy luật
phát triển của sự vật.
* Bản chất và hiện tượng là quan hệ có tính mâu thuẫn:
- Mâu thuẫn giữa bản chất và hiện tượng là mâu thuẫn giữa cái bên trong và
cái bên ngoài.
Bản chất phản ánh cái chung sâu xa, cái bên trong của sự vật. Hiện tưọng

cấp 1 đến bản chất cấp 2… để nhận thức ngày càng sâu hơn, chính xác hơn.
- Con người muốn làm chủ được sự vật phải nắm được bản chất của nó
nhưng không thể nắm bản chất trực tiếp đựơc mà phải thông qua hiện tượng. Nhưng
trong hiện tượng có những loại khác nhau, vì thế phải biết thu thập phân tích nhiều
hiện tượng để rút ra bản chất, và từ bản chất soi sáng, kiểm tra lại hiện tượng và tiếp
tục nắm sâu hơn bản chất.
2. Vận dụng cặp phạm trù bản chất - hiện tượng để phân tích lối sống của
SVVN hiện nay.
Trước hết, chúng ta có thể khẳng định một điều rằng SV hiện nay rất năng
động, sáng tạo và nhạy bén với cuộc sống. Nếu như trước đây, khi cuộc sống đang
còn khó khăn, chúng ta chỉ thấy một lớp SV học hành chăm chỉ cốt sao cho sau này
ra trường sẽ xin được một công việc vào biên chế trong Nhà nước, từ đó cuộc sống
cứ thế tiếp diễn. Nhưng ngày nay cơ chế thị trường mở của, SV đã có điều kiện để
phát triển khả năng sáng tạo do có đầy đủ thông tin, một cuộc sống chất lượng tốt
hơn và chủ động hơn trong việc lựa chọn nghề nghiệp. Tất cả những yếu tố đó làm
cho SV năng động hơn, ngày càng chiếm lĩnh những lĩnh vực mới lạ. Vì thế mà bốn
bạn trẻ: Trịnh Xuân Hảo, Phạm Thị Hoàng lam, Trịnh Minh Khôi và Lê Nguyễn Vũ
Bình ( SV ĐH GTVTTPHCM) đã có sự khởi đầu khá ngoạn mục: Khi đang là SV
năm thứ 3, họ đã hoàn thành công trình nghiên cứu "thiết kế bảng đèn thông tin điện
tử" - đã đoạt giải nhất SV nghiên cứu khoa học cấp trường và đoạt giải ba Eureka
2002 do Sở Khoa học Công nghệ và Môi trường cùngTtrung tâm Khoa học Công
nghệ trẻ Thành đoàn TPHCM tổ chức.
Hẳn nhiên, chúng ta chẳng thể nào quên được một chương trình "Người
đương thời" trên sóng VTV3 khi có sự xuất hiện của Bạch Đình Vinh (SV ĐH Bách
Khoa HN) trên chiếc xe lăn điện tử giữa cả gia đình anh - người đã bị một tai nạn
bất ngờ ập đến làm cho anh bị liệt toàn thân, không cử động và cũng không nói
được nhưng bằng chính nghị lực vượt khó phi thường của mình anh đã tập bập bẹ

thiết đó thì không ít SV hiện nay cũng tiếp thu luôn cả những thói hư tật xấu trong
cơ chế mở cửa này.
Có thể kể ra nạn tiêu cực hiện nay đang nổi cộm trong giới SV đó là cờ bạc,
ma tuý.Cờ bạc đã là một tệ nạn lâu đời và SV hiện nay vẫn có một số lượng không
nhỏ tham gia nhất là những SV từ nông thôn ra thành phố trọ học mà không có sự
bảo ban của gia đình và do sự rủ rê, cám dỗ của người khác đã dại dột sa lầy vào
con đường này.Có những SV do mải mê cờ bạc nên sinh ra học hành chểnh mảng
và hậu quả là đã bị đuổi học trong khi đó bố mẹ ở quê lại cứ nghĩ rằng giờ này ở
thành phố con mình đang học hành chăm chỉ. Nghiêm trọng hơn, trong những năm
gần đây, tệ nạn hút ma tuý trong trường học đã trở nên thịnh hành và để lại những
hậu quả đau xót: tiền mất, tật mang, học hành giở dang…Một nguyên nhân của tệ
nạn này là: nhiều SV không có đủ tiền ăn học, không tìm được việc làm, hay những
SV trong các gia đình khá giả do không được quan tâm đầy đủ, mải chơi dẫn đến
học hành sa sút, những SV bất mãn Xã hội, tất cả đều tìm đến ma tuý để "quên sự
đời". Thậm chí, nhiều SV có bản chất rất hiền lành, từ trước tới giờ chỉ biết có việc
học nhưng chỉ do trí tò mò thúc đẩy và thêm vài lời rủ rê của bạn bè mà cũng muốn
thử xem thế nào và hậu quả là không thể dứt ra được. Những quan niệm bồng bột,
khờ dại ấy đã dẫn đến những kết quả không cách nào cứu vãn nổi. Đó cũng là cách
hiểu sai lệch về bản chất người lớn, cho rằng hiện tượng và bản chất là một. Còn dư
luận Xã hội thì luôn lên án những con người như thế nhưng thực tế họ đã không
hiểu rằng đó không hẳn là bản chất của tất cả những SV đó mà đấy chẳng qua chỉ là
một hiện tượng nhỏ nhoi trong vô vàn hiện tượng có thể lý giải bản chất con người,
từ đó xa lánh không có sự giúp đỡ kịp thời cứu vớt họ. Như vậy và với tình trạng
như thế sẽ có hàng nghìn hàng vạn người mắc phải vòng nghiệt ngã của ma tuý và
cờ bạc mà không thoát ra được.
Trong những tệ nạn của giới SV thì không thể không kể đến vấn nạn nữa là
nạn đua xe máy. Nhiều SV cho rằng đua xe mới tỏ rõ bản chất anh hùng của mình

học hành nhưng lại bị điểm kém hơn họ không? Còn về phía Xã hội, các bậc cha
mẹ, nhà trường phần lớn cũng lên án tệ nạn này nhưng cũng không ít người tỏ thái
độ thờ ơ, bàng quan, thậm chí có người cũng chẳng biết là có tồn tại tệ nạn
này.Chúng ta cần biết rằng, đây chỉ là một hiện tượng tức thời, không nên từ đó mà
cho rằng bản chất SV là dối trá, lười biếng bởi hiện tượng thường xuyên biến đổi,
phụ thuộc vào môi trường, các điều kiện khách quan và hơn nữa hiện tượng chỉ biểu
hiện bản chất hời hợt, phiến diện, không sâu sắc. Điều cần thiết là không nên để
hiện tượng này lan tràn, dễ tạo ra tâm lý không thoải mái trong làm bài đối với
những SV chăm học. Như thế, nhà trường không nên thờ ơ với hiện tượng này mà
cần phải có biện pháp ngăn chặn, giáo dục kịp thời để cung cấp cho đất nước những
cử nhân đúng như bản chất của nó. Hiện nay trong trường chúng ta đã áp dụng hình
thức thi trắc nghiệm trên máy tính, đó cũng là một giải pháp tốt nhưng dù sao thì
vẫn đang còn những hạn chế nhất định như: học vẹt, không chuyên sâu…Vì vậy,
nhà trường phải luôn tìm ra những ưu điểm và nhược điểm của các hình thức thi để
có phương hướng điều chỉnh cho phù hợp.


TàI LIệU THAM KHảO

1.Giáo trình triết học Mac - Lenin (Trường ĐH QL & KD)
2. Báo Tài Hoa Trẻ (Số 28 ngày 17.9.2003)
(Số 237 ngày 20.11.2003).