nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học - 13

Một số vấn đề xung quanh việc
thành lập hiệp hội quyền tác giả
(1)Phan Việt Dũng *
1. Quyền tác giả và hiệp hội quyền tác
giả
a. Quyền tài sản và nhu cầu x hội
Tác giả
(2)
có những quyền lợi nhất định
đối với tác phẩm của mình, những quyền lợi
đợc pháp luật công nhận với mục đích đảm
bảo cho tác giả có thể thu nhận đợc những
lợi ích vật chất nhất định từ việc sử dụng và
khai thác tác phẩm. Có thể khẳng định rằng,
độc quyền sử dụng tác phẩm là khởi điểm
của mọi quyền tài sản khác của tác giả. Điều
này không chỉ đúng đối với quyền tác giả mà
còn đúng với cả các quyền kề cận (quyền lợi
của ngời biểu diễn, các nhà sản xuất băng
đĩa ghi âm, ghi hình hoặc các tổ chức phát
thanh, truyền hình).
Những quyền tài sản của tác giả cần
đợc quan tâm đến là quyền biểu diễn,

đảm quyền tài sản
Nh vậy, việc đảm bảo quyền tài sản cho
tác giả trên thực tế không hoàn toàn đơn
giản, đặc biệt là trong hoàn cảnh kinh tế phát
triển, nhu cầu x hội về các sản phẩm văn
hóa tăng mạnh, thúc đẩy các nhà sản xuất
* Văn phòng luật sở hữu trí tuệ
TRAN H. N & ASSOCIATES nghiên cứu - trao đổi
14 - Tạp chí luật học

nhanh chóng đa ra thị trờng các sản phẩm
mới (về văn hóa, nghệ thuật), tức là phải có
sự cân đối về lợi ích giữa tác giả và x hội
cũng nh giữa tác giả và nhà sản xuất (ngời
sử dụng tác phẩm). Đây là yêu cầu cho bất kì
giải pháp nào đợc đặt ra để bảo đảm quyền
lợi kinh tế cho tác giả.
ở nhiều nớc trên thế giới, hiệp hội
quyền tác giả đ đợc thành lập
(3)
vì mục
đích này. Hiệp hội quyền tác giả là đại diện
tập thể cho các tác giả về quyền lợi kinh tế
của họ. Hiệp hội quyền tác giả trớc hết bảo
đảm quyền lợi của tác giả qua việc theo dõi
và giám sát việc sử dụng tác phẩm trên thị
trờng cũng nh trong việc thu nhận nhuận

tác giả trớc hết trong phạm trù các quyền
tài sản. Hiệp hội còn có nghĩa vụ đàm phán
và thỏa thuận với các nhà sản xuất hoặc hiệp
hội của các nhà sản xuất về mức phí khung
cho các tác phẩm, vì đây là độc quyền của
hiệp hội do các tác giả là hội viên trao cho.
Qua đó các tác giả sẽ từ bỏ quyền trực tiếp
cho phép nhà sản xuất sử dụng tác phẩm.
Hiệp hội quyền tác giả là đầu mối tập
trung thu các khoản nhuận bút, thù lao hoặc
lợi ích vật chất khác cho các tác giả là hội
viên hoặc trong một số trờng hợp cho cả
các tác giả không phải là hội viên. Hiệp hội
phân chia các thu nhập nh trên tới các tác
giả theo những quy tắc nhất định quy định
trong điều lệ hiệp hội.
Hiệp hội không có chức năng kinh
doanh, vì việc kinh doanh ảnh hởng trực
tiếp tới lợi ích vật chất của các hội viên.
b. Thành lập và hoạt động của hiệp hội
quyền tác giả
Hiệp hội quyền tác giả không phải là tổ
chức chính trị x hội, vì mục đích chính của
nó là chỉ bảo vệ lợi ích vật chất của một
nhóm ngời nhất định. Vì vậy, hiệp hội có
thể đợc thành lập nh công ti và hoạt động
theo Luật doanh nghiệp. Mặt khác, do không
đợc kinh doanh, hiệp hội cũng có thể đợc
thành lập nh một tổ chức x hội nghề
nghiệp.

quyền hợp lệ.
Dù đợc thành lập theo hệ thống luật nào
(công hay t), quan hệ giữa hiệp hội quyền
tác giả và các thành viên vẫn sẽ phải là quan
hệ dân sự với những đặc tính riêng của pháp
luật về quyền tác giả mà cơ sở của quan hệ
đó là sự ủy quyền của tác giả cho hiệp hội để
thi hành các quyền tài sản nhất định của
mình. Sự ủy quyền này có tính chất chuyển
giao quyền, vì với việc ủy quyền cho hiệp
hội, tác giả đồng thời sẽ chấp thuận không
trực tiếp thực hiện những quyền đ ủy thác
nữa mà dành trọn quyền thực hiện chúng cho
hiệp hội. Bởi vậy, quan hệ giữa hiệp hội
quyền tác giả và các tác giả trớc hết nên là
quan hệ tự nguyện tức là trên cơ sở thỏa
thuận với mỗi tác giả là thành viên hiệp hội.
Bên cạnh đó, pháp luật cũng có thể quy
định riêng về việc đại diện quyền lợi cho các
tác giả không phải là hội viên hiệp hội.
Những quy định nh vậy không trực tiếp
nhằm mục đích hỗ trợ ngời sử dụng mà
trớc hết là để bảo vệ quyền lợi của các tác
giả này, khi mà việc liên hệ giữa ngời sử
dụng với họ gặp khó khăn và việc sử dụng
tác phẩm có thể đợc biện minh bởi lợi ích
công chúng, lợi ích x hội.
Theo mục đích và sự ủy quyền của các
tác giả, hiệp hội quyền tác giả chỉ đợc phép
hoạt động vì lợi ích của tác giả và không

nớc có thẩm quyền từ khi thành lập và
trong suốt quá trình hoạt động.
Quản lí nhà nớc về hiệp hội quyền tác
giả trớc hết đợc thực hiện khi thành lập
hiệp hội. Hiệp hội chỉ có thể đợc thành lập
theo các quy định pháp luật về dân sự và về
các tổ chức x hội. Hiệp hội chỉ có t cách
pháp nhân khi đợc pháp luật hoặc cơ quan
nhà nớc có thẩm quyền công nhận bằng
cách chấp thuận điều lệ hoặc cấp giấy phép
hoạt động.
Hoạt động của hiệp hội có thể đợc giới
hạn trong phạm vi các quy định riêng của
pháp luật về hiệp hội quyền tác giả. Đặc biệt,
pháp luật cần có quy định về thành lập và tổ
chức hiệp hội cũng nh về nghĩa vụ giao kết
hợp đồng cho hiệp hội đối với các tác giả
cũng nh với các nhà sản xuất và quy định
về nghĩa vụ công bố nguyên tắc phân chia
thu nhập các khoản thuế (nếu có), kế toán tài
chính Ngoài ra, cũng cần có quy định pháp
luật về cơ chế giám sát hoạt động của hiệp
hội do cơ quan nhà nớc thực hiện.
Sau khi nghiên cứu những vấn đề trên
đây, có thể kết luận rằng, hiệp hội quyền tác
giả không tự bản thân nó là sự bảo đảm
quyền lợi cho các tác giả, nó cần có cơ chế
pháp lí phù hợp, phơng thức hoạt động có
hiệu quả và trên hết là sự chấp thuận của
chính các tác giả để có thể trở thành phơng

giả và đặt các hiệp hội này dới sự giám sát của Cục
sáng chế liên bang. Các quy định này bổ sung và thay
thế cho các quy định pháp luật dân sự về công ti trách
nhiệm hữu hạn hoặc hiệp hội dân sự, các hình thức
mà theo đó hiệp hội quyền tác giả đợc thành lập.