nghiên cứu - trao đổi
60
Tạp chí luật học số 6/2003

Ths. CaoThị oanh *
1. Trong lut hỡnh s, ng phm c
coi l ch nh c bit. Khỏc vi phm ti
n l, phm ti di hỡnh thc ng phm
bao gi cng cú nhiu ngi (hai ngi tr
lờn) thc hin ti phm do c ý. Chớnh s
khỏc bit v s lng ngi tham gia thc
hin ti phm ó hm cha nhng lớ do ũi
hi phi cú chớnh sỏch phõn hoỏ trỏch nhim
hỡnh s (TNHS) phự hp. Nhng lớ do ú l:
a) Tớnh cht hnh vi ca nhng ngi tham
gia cú th khỏc nhau; b) Mc úng gúp
ca h i vi vic thc hin ti phm chung
cú th khỏc nhau. Nhng lớ do ny t
nguyờn tc phõn húa TNHS trc yờu cu
xỏc nh ng li x lớ i vi nhng ngi
ng phm theo tớnh cht v mc thc
hin hnh vi ca h. Bờn cnh ú, phi khng
nh rng trong nhng trng hp khỏc nhau,
tu thuc vo loi hnh vi nguy him cho xó
hi c cựng thc hin, tu thuc vo s
lng ngi tham gia v mc liờn kt gia

l: Ngi thc hnh, ngi t chc, ngi
xỳi gic v ngi giỳp sc.
(4)
nc ta,
BLHS quy nh nhng loi ngi ng phm
gm ngi thc hnh, ngi t chc, ngi
xỳi gic v ngi giỳp sc, trong ú ngi
thc hnh l ngi trc tip thc hin ti
phm; ngi t chc l ngi ch mu, cm
u, ch huy vic thc hin ti phm; ngi
xỳi gic l ngi kớch ng, d d, thỳc y
ngi khỏc thc hin ti phm v ngi giỳp
sc l ngi to nhng iu kin tinh thn
hoc vt cht cho vic thc hin ti phm
(khon 2 iu 20 BLHS 1999). Chỳng tụi
cho rng vic phõn hoỏ nhng ngi ng
phm thnh bn loi nh quy nh hin hnh
* Ging viờn Khoa lut hỡnh s
Trng i hc lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 6/2003

61

ca phỏp lut hỡnh s nc ta l hp lớ vỡ bn
loi ngi ny gi nhng vai trũ khỏc bit
cn bn trong vic thc hin mt ti phm,
c bit ngi t chc l khỏi nim khụng

hn, ngi giỳp sc chu hỡnh pht nh
hn so vi chớnh phm. B lut hỡnh s ca
B quy nh rừ: Hỡnh pht c tuyờn i
vi ngi tũng phm khụng c vt quỏ
2/3 mc hỡnh pht c tuyờn i vi ngi
thc hnh (iu 69).
(5)
Nh vy, cỏc nc
núi trờn phỏp lut hỡnh s xỏc nh nguyờn
tc x lớ da vo tớnh cht hnh vi v mc
tham gia thc hin ti phm ca nhng ngi
ng phm, theo ú ngi chớnh phm b x
lớ nng hn ngi tũng phm, ngi giỳp sc
b x lớ nh hn ngi thc hnh. Bờn cnh
cỏch quy nh c th ú, hin nay cũn tn ti
cỏch quy nh v nguyờn tc x lớ chung i
vi nhng ngi ng phm. B lut hỡnh s
ca Liờn bang Nga ch quy nh trỏch nhim
ca nhng ngi ng phm c xỏc nh
bi tớnh cht v mc tham gia phm ti
ca tng ngi ng phm; trỏch nhim ca
ngi thc hnh c xỏc nh theo iu lut
phn riờng quy nh ti m h ó phm
khụng dn chiu iu lut quy nh v ng
phm; ngi t chc, ngi xỳi gic v
ngi giỳp sc chu trỏch nhim theo iu
lut quy nh hỡnh pht i vi ti ó phm
v cú dn chiu iu lut quy nh v ng
phm tr trng hp h ng thi l nhng
ngi cựng thc hin ti phm Cỏch quy

xỳi gic, ngi hot ng c lc b x lớ
theo khung hỡnh pht l tự t 12 nm n 20
nm, tự chung thõn hoc t hỡnh trong khi
nhng ngi ng phm khỏc b pht tự t 5
nm n 15 nm. Ngoi ra, vic phõn hoỏ
TNHS i vi nhng ngi ng phm cũn
c c th hoỏ ti mt s iu lut thuc
phn cỏc ti phm da vo tớnh cht hnh vi
m mi ngi thc hin. õy chớnh l vic
phõn nh ti danh (vi ch ti tng ng
khỏc nhau) i vi nhng hnh vi mang bn
cht l ng phm nh tỏch riờng hnh vi t
chc ua xe trỏi phộp v hnh vi ua xe trỏi
phộp x lớ hai iu lut khỏc nhau; tỏch
hnh vi t chc ỏnh bc v hnh vi gỏ bc
x lớ theo iu lut riờng khỏc vi iu
lut dựng x lớ hnh vi ỏnh bc Tuy
nhiờn, nhng quy nh ny ch th hin c
quan im phõn hoỏ trong vic x lớ nhng
ngi ng phm i vi mt s ti nht
nh, nguyờn tc x lớ ti iu 53 BLHS nm
1999 cng ch gii hn trong phm vi quy
nh v ngi t chc. Vỡ vy, chỳng tụi cho
rng cn phi b sung vo ch nh ng
phm nhng quy nh th hin rừ ng li
x lớ phõn hoỏ i vi cỏc loi ngi ng
phm. Da vo tớnh nguy him thụng dng
ca tng loi ngi ny trong thc tin v
tham kho kinh nghim lp phỏp ca cỏc
nc núi trờn, chỳng tụi cho rng ngoi

trng hp b x pht nghiờm khc hn theo
nhng cn c v trong gii hn do B lut
ny quy nh. T ú tỡnh tit phm ti
trong thnh phn mt nhúm ngi, mt nhúm
ngi cú d mu, cú t chc hoc trong t
chc phm ti c quy nh ti iu 64
BLHS ca Liờn bang Nga l tỡnh tit tng
nng hỡnh pht. Ngoi ra, ti iu 207 BLHS
Liờng bang Nga, ch ti i vi cỏc hnh vi
liờn quan n t chc phm ti c quy nh nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 6/2003

63

rừ, theo ú cỏc hnh vi thnh lp t chc
thc hin cỏc ti phm rt nghiờm trng hoc
c bit nghiờm trng cng nh hnh vi ch
huy t chc hoc t chc thnh viờn ca t
chc ú b pht tự t 7 nm n 15 nm v cú
th kốm theo tch thu ti sn; hnh vi tham gia
vo t chc phm ti b pht tự t 3 nm n
10 nm v cú th kốm theo hỡnh pht tch thu
ti sn. Nh vy, theo quy nh ca phỏp lut
hỡnh s Liờn bang Nga, ngoi vic quy nh
ng li x lớ nhng trng hp ng phm
thụng thng cũn cú quy nh x lớ riờng i
vi trng hp t chc phm ti.

cha ỏp ng yờu cu u tranh vi cỏc t
chc phm ti v ngn chn cỏc ti phm do
cỏc t chc phm ti thc hin.
(7)
ỏp ng
yờu cu u tranh phũng chng ti phm
cng nh thc hin trit vic phõn húa
TNHS trong ng phm chỳng tụi cho rng
BLHS nc ta cn cú cỏc quy nh v cỏc
hnh vi liờn quan n t chc phm ti trong
iu lut quy nh v ng phm nh mt
trng hp c bit ca ng phm (cú tớnh
nguy him cao nht trong cỏc trng hp
ng phm). Cựng quan im vi TS. Lờ Th
Sn, chỳng tụi kin ngh phn cỏc ti phm,
ngoi quy nh ti iu 79 (ti hot ng
nhm lt chớnh quyn nhõn dõn) nh hin
nay cn cú thờm quy phm xỏc nh l ti
phm nhng hnh vi thnh lp hoc tham gia
t chc cú mc ớch thc hin ti phm cú
c s phỏp lớ phc v cho vic ngn chn cú
(Xem tip trang 75)

(1).Xem: "B lut hỡnh s ca nc Cng ho nhõn
dõn Trung Hoa nm 1979", Nxb. Chớnh tr Quc gia,
H Ni nm 1994, cỏc iu 23 v 24.
(2), (5).Xem: Trn Quang Tip - "Ch nh ng
phm trong phỏp lut hỡnh s mt s nc trờn th
gii", Tp chớ dõn ch v phỏp lut, s chuyờn v
lut hỡnh s ca mt s nc trờn th gii, tr. 50 - 52.