nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 8/2006 19

TS. Nguyễn Kiều Giang *
rong nn kinh t th trng, s luõn
chuyn vn gia cỏc gia cỏc ch th,
cỏc ngnh, cỏc lnh vc nhm t c hiu
qu cao nht ca ng vn ó tr thnh mt
nhu cu tt yu. Mt khi vn ó c
chuyn húa thnh chng khoỏn thỡ vic
chuyn nhng chỳng tr nờn d dng hn
nhiu thụng qua cỏc giao dch trờn th
trng th cp. Ngh nh ca Chớnh ph
s 144/2003/N-CP v chng khoỏn v th
trng chng khoỏn ó cú nhng quy nh
cn thit m bo cho th trng ny
hot ng an ton v hiu qu Vit Nam.
Mc dự vy, Ngh nh ó khụng trỏnh
khi s lc hu ng nhiờn so vi s phỏt
trin khụng ngng ca th trng chng
khoỏn (TTCK) Vit Nam. Lut chng
khoỏn nm 2006 ra i ỏnh du mt bc
tin quan trng trong quỏ trỡnh hon thin
phỏp lut v chng khoỏn v TTCK. Mt
trong nhng tin b quan trng ca Lut
ny l ó to c s phỏp lớ cho vic hỡnh

kinh doanh chng khoỏn. Cỏc giao dch loi
ny chu s iu chnh ca phỏp lut chuyờn
ngnh l phỏp lut chng khoỏn. Cỏc nh
lm lut Vit Nam quan nim giao dch
chng khoỏn theo ngha hp, tc l ch gii
hn trong vic mua, bỏn chng khoỏn ó
phỏt hnh phự hp vi quy nh ca phỏp
lut chng khoỏn. V nh vy, ni hm ca
T

*
Gi
ng vi
ờn Khoa phỏp lu
t
kinh t


Trng i hc Lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
20 tạp chí luật học số 8/2006

khỏi nim th trng giao dch chng khoỏn
cng hp hn rt nhiu.
Mt trong nhng im mi quan trng
ca Lut chng khoỏn 2006 l ó m rng
hỡnh thc ca th trng giao dch chng
khoỏn cho phự hp vi s phỏt trin tt yu

Th nht, phỏp lut ó phõn bit khỏi
nim th trng giao dch chng khoỏn vi
cỏc khỏi nim SGDCK v TTGDCK.
Theo quan nim thụng thng thỡ SGDCK
v TTGDCK u l nhng ni din ra cỏc
giao dch chng khoỏn, tc cng chớnh l
th trng giao dch chng khoỏn mc dự
c biu hin di hỡnh thỏi phỏp lớ khỏc
nhau. Tuy nhiờn, xột v bn cht, bn thõn
SGDCK v TTGDCK khụng phi l th
trng giao dch chng khoỏn m ch l
nhng ngi úng vai trũ t chc th
trng giao dch chng khoỏn, giỏm sỏt v
qun lớ th trng m bo th trng
hot ng hiu qu v ỳng phỏp lut.
Chớnh vỡ vy, cỏc nc, hot ng t
chc th trng giao dch chng khoỏn
c coi l hot ng chuyờn nghip trờn
th trng chng khoỏn v phi c c
quan cú thm quyn cp phộp tng t cỏc
hot ng chuyờn nghip khỏc nh mụi
gii, t doanh, bo lónh phỏt hnh
(2)

Th hai, phỏp lut ó phõn chia rt rừ
rng th trng giao dch chng khoỏn theo
tng cp khỏc nhau mt cỏch hp lớ cn
c vo mụ hỡnh th trng v loi chng
khoỏn - hng húa ca th trng. cp
cao nht l th trng giao dch tp trung

Th ba, phỏp lut ó loi cỏc giao dch
trao tay c thc hin trờn th trng
ch en ra khi phm vi iu chnh ca
phỏp lut chng khoỏn. Th trng ch
en khụng c coi l thnh t ca th
trng giao dch chng khoỏn. Hin nay,
trờn thc t cỏc hot ng mua, bỏn chng
khoỏn bờn ngoi th trng giao dch
chng khoỏn din ra thng xuyờn v khỏ
phỏt trin. Nu hiu theo ngha rng v
giao dch chng khoỏn nh ó phõn tớch
trờn thỡ nhng hot ng ny cng c
coi l giao dch chng khoỏn. Tuy nhiờn,
theo phỏp lut hin hnh, cỏc hot ng
mua, bỏn ny khụng chu s iu chnh
ca phỏp lut chng khoỏn m chu s
iu chnh ca phỏp lut dõn s. Do vy,
khi phỏt sinh tranh chp, cỏc ch th tin
hnh cỏc hot ng mua, bỏn ny cng
khụng c bo v bi cỏc thit ch phỏp
lut v theo c ch vn l c trng ca
th trng chng khoỏn.
Cỏc giao dch chng khoỏn trờn
TTGDCK do cỏc thnh viờn ca th trng
thc hin. iu kin tr thnh thnh viờn
ca SGDCK hoc TTGDCK rt kht khe.
Trc ht, thnh viờn ca SGDCK hoc
TTGDCK phi l cụng ti chng khoỏn c
U ban chng khoỏn nh nc cp giy
phộp thnh lp v hot ng vi nghip v

trung. Cho n thi im gn õy,
TTGDCK thnh ph H Chớ Minh úng vai
trũ l ngi t chc th trng giao dch tp
trung. Thc t thi gian qua cho thy Trung
tõm ny ó hon thnh s mng lch s ca
nú l to bc m cho s hỡnh thnh ca
th trng chng khoỏn chớnh thc Vit
Nam trong thi kỡ u. Vi hỡnh thc t
chc l mt n v s nghip cú thu, trc
thuc U ban chng khoỏn nh nc, Trung
tõm ny cú nhng hn ch nht nh nh:
Tớnh c lp ca trung tõm giao dch chng
khoỏn khụng cao, cụng tỏc qun tr, iu
hnh cũn mang tớnh hnh chớnh; thm
quyn v giỏm sỏt cỏc hot ng ti trung
tõm cũn hn ch. Vic thay i mụ hỡnh t
chc Trung tõm ny l nhu cu tt yu
m bo s phỏt trin ca th trng chng
khoỏn trong tng lai phự hp vi thụng l
th gii. Chớnh vỡ vy, trong chin lc
phỏt trin th trng chng khoỏn Vit Nam
n nm 2010, Trung tõm ny s phi c
nõng cp thnh s giao dch chng khoỏn.
Vn la chn hỡnh thc phỏp lớ cho
SGDCK tng lai ó tr thnh ni dung ca
nhiu cuc trao i, bn lun trong gii
chuyờn mụn. Theo thụng l v phỏp lut ca
nhiu nc trờn th gii, SGDCK thng
c t chc theo mụ hỡnh hip hi thnh
viờn hoc cụng ti c phn. Vớ d: SGDCK

thnh viờn ca S tham gia gúp vn. T
nm 2010 tr i, S s chuyn sang mụ
hỡnh cụng ti c phn bng cỏch bỏn bt
phn vn ca Nh nc v phỏt hnh c
phiu ra cụng chỳng.
(6)
Vic phi cú bc
m l cụng ti TNHH mt thnh viờn xut
phỏt t thc t l TTCK Vit Nam cũn ang
non tr, cha th chuyn i ngay sang hỡnh
thc cụng ti c phn vi s c lp v ti
sn, c s h tng, nhõn lc m vn cn
phi cú s tr giỳp ca Nh nc. Vic
thnh lp, gii th, chuyn i c cu t nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 8/2006 23

chc v hỡnh thc s hu ca SGDCK do
Th tng chớnh ph quyt nh trờn c s
ngh ca b trng B ti chớnh.
TTGDCK l phỏp nhõn c lp, cú vn
v iu l riờng, cú chc nng cung cp
dch v giao dch chng khoỏn trờn th
trng giao dch phi tp trung. Mụ hỡnh t
chc hot ng ca TTGDCK cng tng
t nh SGDCK, ú l mụ hỡnh thnh viờn
hoc c phn. Thm quyn quyt nh vic
thnh lp, gii th, chuyn i c cu v

l ch s hu duy nht v cú th quyt nh
tt c vn nhõn s quan trong trong cụng
ti. Giai on tip theo Nh nc cho phộp
cỏc thnh viờn gúp vn vo SGDCK tuy
nhiờn phn vn gúp ca Nh nc vn phi
m bo cho Nh nc cú ting núi quyt
nh thc hin quyn b nhim nhõn s
ca mỡnh. Giai on cui khi SGDCK c
t chc thnh cụng ti c phn thỡ Nh nc
vn phi nm c phn chi phi m bo
c quyn nng ca mỡnh. Nh vy, cú th
núi quy nh v c cu qun tr v iu
hnh SGDCK v TTGDCK trong Lut
chng khoỏn hon ton khụng trỏi vi cỏc
quy nh hin hnh trong Lut doanh
nghip, theo ú vn nhõn s cp cao
trong cụng ti c quyt nh bi s vn
gúp hoc s c phn trong cụng ti.
Mt trong nhng yờu cu i vi
SGDCK v TTGDCK l tớnh c lp, t
ch ca cỏc nh ch ny phi c th
hin rừ nột. iu ny ch cú th thc hin
c nu chỳng ta tỏch bch c chc
nng qun lớ nh nc v TTCK khi chc
nng qun lớ v iu hnh c th hot ng
giao dch chng khoỏn ca SGDCK hoc
TTGDCK. Mun vy thỡ thm quyn ca nghiên cứu - trao đổi

nh trong cỏc vn bn (quy ch) ca mỡnh
phự hp vi c im ca SGDCK hay
TTGDCK ú. Tt nhiờn cỏc quy ch ny
phi c U ban chng khoỏn nh nc
phờ chun trc khi thc hin m bo
khụng c trỏi vi phỏp lut hin hnh.
Th hai, thm quyn trong vic ton
quyn thc thi cỏc quy ch ó ban hnh.
SGDCK v TTGDCK c quyn chp
thun hoc hy b niờm yt; quyt nh
vic tm ngng, ỡnh ch, hoc hy b giao
dch chng khoỏn; chp thun, hy b t
cỏch thnh viờn, qun lớ, giỏm sỏt hot ng
giao dch ca cỏc thnh viờn; giỏm sỏt hot
ng cụng b thụng tin ca t chc niờm
yt, ca thnh viờn. SGDCK v TTGDCK
c thc thi cỏc quyn ny trờn c s cỏc
quy ch ca mỡnh.
TTCK núi chung v th trng giao dch
chng khoỏn núi riờng Vit Nam ang
dn i vo qu o vn cú ca chỳng v
phỏt trin theo xu hng hi nhp. Trong
tin trỡnh ny, khung phỏp lut iu chnh
ó v ang c hon thin. Vic tuõn th
cỏc quy nh phỏp lut ca tt c cỏc ch
th liờn quan v thc hin tt l trỡnh ó t
ra l iu kin tiờn quyt cho vic hỡnh
thnh mt th trng giao dch chng khoỏn
hin i Vit Nam./.