Gửi du lịch Huế : Những điều
trông thấy …

Festival Huế 2008 đã khép lại. Huyền thọai sông Hương và những ngày xưa trên
Cố đô Huế hôm nay qua các chương trình lễ hội để lại nhiều kỷ niệm cho người
Huế và du khách. Một Huế trầm tư, dịu dàng. Một Huế yên bình, nên thơ. Một Huế
đang chuyển mình hội nhập và phát triển… Và một Huế đáng phải suy tư về ngành
du lịch, bộc lộ cũng chính qua Festival.
1. Huế h
ấp dẫn du khách không chỉ là miền đất đẹp theo hình thế địa lý, mà còn là
một trong những địa danh khám phá những nét đặc sắc tiềm ẩn về một nền văn hóa
Việt khá đa dạng vì những biến thiên lịch sử.
Chính sử, huyền sử và dân gian hòa quyện nhau cho Huế có một không gian huyền
hoặc, có sự bí ẩn của một truyền thuyết vùng đất cổ, có chất uy nghi của một kinh
đô, có nét duyên dáng của m
ột thành phố thấm đượm chất thơ, có cái dân dã còn
vương lại của cư dân… Những “tiềm ẩn” đó tạo cho Huế một tiềm năng du lịch rất
phong phú, đa dạng. Huế đã được UNESCO công nhận hai lần Di sản Văn hóa Thế
giới: Quần thể di tích cố đô, Nhã nhạc cung đình.
Thế nhưng nhìn vào các bản đồ tour du lịch của các công ty du lịch ở Huế, sản
phẩm thật nghèo nàn. Một “City tour” trong ngày, gần như các công ty đều giống
nhau: Sáng đi tham quan Đại nội, Chùa Thiên Mụ, nhà vườn Kim Long. Chiều đi
tham quan lăng Minh Mạng, Khải Định, Tự Đức, làng làm hương làm nón…
Còn bao nhiêu địa điểm khác trong quần thể của hơn 300 di tích kiến trúc của cố
đô Huế ( nằm trong di sản vật thể do UNESCO công nhận ), nếu thích tham quan
thì khách phải tự tìm hiểu và tự đi. Buổi tối thì gần như
đồng loạt là đi thuyền, đi
đò trên sông Hương nghe ca Huế ( nhưng không phải của nghệ sĩ, nghệ nhân mà
chỉ là những ca sĩ nghiệp dư không tên tuổi của nhà đò, nhà thuyền ).
Không tour nào có chương trình nghe hát Nhã nhạc cung đình. Còn muốn tham
quan phong cảnh, ngoài tour đi Bạch Mã trong ngày, hay Lăng Cô, cửa Thuận An (

ngoài, khi đi tham quan lăng Minh Mạng. Trong khi bên cạnh đó có một đoàn
khách là Việt Kiều ở Pháp về, do “học” kinh nghiệm, hay do “khôn” không biết,
nên khi được hỏi, họ mau chóng trả lời : Người Việt. Cô bán vé không thắc mắc
đòi hỏi xem giấy tờ gì, bán vé giá người Việt!
Tấm vé vào tham quan có giá cao ngất ngưởng tương đương 2USD với người Việt
Nam, nhưng nó chỉ là một miếng giấy bé, mỏng còn hơn tờ vé xổ số, in ấn sơ sài
vỏn vẹn vài chữ, vài con số. Trên tấm vé không có một thông tin gì về địa điểm
tham quan như vị trí, lịch sử, đặc điểm, giá trị di tích… Có lẽ thế mà ngay cửa ra
vào di tích, chỗ soát vé, sau khi trình cho người bảo vệ thì khách vứt ngay vé vào
thùng rác bên cạnh như
một miếng giấy bỏ vô dụng.
Không biết những người quản lý di tích ở Huế đã được đi tham quan các di tích ở
mấy nước thuộc khu vực ASEAN chưa, để thấy tấm vé vào cửa tham quan di tích
của họ như một tờ brochure in ấn rất đẹp, giới thiệu tóm tắt nhưng khá đầy đủ, có
hình ảnh minh họa di tích. Không khách nào bỏ đi vì tấm vé như một kỷ niệm và
h
ơn hết nó thể hiện cái văn hóa của “chủ” đối với “khách” cần được trân trọng.
Vào đến di tích, nếu không có người hướng dẫn chỉ bảo, khách như lọt vào “mê
cung” vì không biết bắt đầu đi từ đâu đến đâu, những nơi đến là chỗ nào trong
quần thể kiến trúc mênh mông, rối rắm phòng ốc. Chưa kể các đồ vật trưng bày
gần như không có một chú thích nào để khách có th
ể nắm được thông tin cụ thể,
vật gì, niên đại, xuất xứ… ngọai trừ những bảng chữ mang tính chất “lệnh”: Cấm
sờ vào hiện vật, cấm chụp ảnh!
3. Huế hiếu khách, Huế để thương để nhớ đến bao người từ chiếc nón bài thơ, màu
tím áo dài thiếu nữ, đến những con đò dọc ngang trên dòng Sông Hương, cả vạn đò
với mắt trẻ
thơ trong vắt… Nhưng có một góc khác của Huế làm du khách thất
vọng. Xe ôm, phương tiện di chuyển cơ động nhất, ngay tại cửa Chợ Đông Ba, một
đội xe ôm có quản lý điều hành, nhưng giá cả thì khó mà biết có đúng hay không.

café sữa ( kiểu Việt Nam ), cãi lại bảo khách là “không biết gì”? Mà khách ở đây là
một người Pháp, ông ta muốn uống café kiểu Việt Nam.
Nhà hàng ăn thì na ná nhau, cơm Huế chỗ nào cũng chỉ
có chừng ấy món, có mấy
nhà hàng kiểu nhà vườn lại ăn theo kiểu” menu set” - mặc định sẵn của nhà hàng,
nên khách muốn thay đổi rất khó. Giá cả thì có nhiều khi “không tưởng” chỉ cần
kèm theo hai chữ “Hoàng gia”, hay “Cung đình”, như giá một tô phở gà nhỏ
75.000 VND trong một nhà hàng có “đính” thêm hai chữ “Hoàng gia” ở Phú
Mộng, chất lượng thì cũng ngang bằng một tô phở bình dân.
Cung cách của nhân viên khu di tích càng làm cho khách cảm thấy bi hụt hẫng. Ít
nụ cười, không lời cảm
ơn khi khách mua vé vào tham quan. Người sóat vé thì mặt
lạnh tanh như bắt buộc phải làm công việc “giữ cửa”, chứ không phải là “chủ” mời
“khách” tham quan nhà mình, mang lại nguồn lợi cho mình.
Chưa kể, không biết lý do gì, nhưng du khách cảm thấy bị thiếu tôn trọng khi có
những di vật trong di tích bị xâm hại nghiêm trọng mà ban quản lý không hề có
biện pháp gì để bảo vệ và sửa chữa. Điển hình là bia “Khiêm cung ký” trong
Khiêm Lăng - Lăng Tự Đức, trên bia có hàng tră
m nét viết khắc vào đá bia, chen
vào giữa các hàng chữ của bia nhưng tên người, hình vẽ, lời lẽ nhăng nhít. Không
biết do ý thức quá tồi của người tới đây ( chắc chắn là người Việt, vì toàn chữ Việt
), hay do sự thiếu trách nhiệm của ban quản lý lăng ?
4. Tiếng là thành phố Festival, là một trung tâm của du lịch miền Trung, thế nhưng
việc xây dựng hạ tầng cơ sở về thông tin viễn thông
ở Huế có lẽ không được chú
trọng. Internet có, nhưng phần lớn là để chơi game, wifi chỉ có vài nơi có mà rải
rác không tập trung, không phải ai cũng biết (và cũng không biết phải hỏi ai vì nó
có vẻ còn xa lạ với Huế), và nếu ai biết thì chỉ, còn không thì khách tự mò mẫm đi
tìm.
Điều này khác xa với du lịch thành phố Hồ Chí Minh. Trên bản đồ du lịch TP,

Cuối tuần ở xứ Huế mộng mơ
Bỏ lại những ồn ào của phố xá thành thị, bạn có thể tìm được những phút thảnh
thơi khi đi trên những con đường xanh mướt bóng cây dọc đôi bờ sông Hương. Khi
chiều buông xuống, còn gì thú vị hơn khi chơi ở khu Hoàng Thành hoặc rẽ vào
mấy hàng quán nhỏ, thưởng thức những món ăn rất Huế.
Nằm trên dải đất miền Trung thời tiết khắc nghiệt nhưng Huế dường như mát mẻ
hơn nhờ dòng sông Hương vắt qua thành phố với rất nhiều cây xanh. Không như
những thành phố hay các điểm du lịch khác, cố đô luôn giữ cho mình sự bình yên,
ch
ẳng bao giờ thấy cảnh tắc đường, bụi bặm dù là giờ tan tầm hay những ngày
nghỉ lễ. Nếu bạn ra đường vào lúc 21h, thì chẳng còn thấy mấy người đi lại, những
con đường chỉ còn xao xác tiếng lá trong ánh đèn đường và một vài hàng quán mở
khuya.
Nhưng điều đó không nghĩa, bạn sẽ cảm thấy tẻ nhạt khi tới Huế. Lần đầu tiên tới
đây, không ít người ng
ỡ ngàng khi dường như tới đâu là chạm ngay những công
trình điêu khắc cổ. Dấu ấn của cố đô hiện ra qua những cổng thành hay qua các
công trình do các triều vua Nguyễn xây dựng ven sông. Chất nghệ thuật của thành
phố còn được thể hiện qua những bức tượng mới dọc bên bờ sông Hương.
Có những địa điểm mà ai cũng muốn tới thăm khi đến Huế. Đó là cầu Tràng Ti
ền
bắc qua sông Hương, duyên dáng vào ban ngày và lộng lẫy trong ánh đèn đổi màu
khi màn đêm bao phủ. Đó là Hoàng Thành với những công trình cổ kính dành cả
ngày cũng không đi hết. Hay một hệ thống các lăng mộ của các vua nhà Nguyễn
được xây công phu bởi bao mồ hôi, nước mắt của những nghệ nhân, người thợ
xưa.
Có nhiều thời gian hơn, bạn nên thuê một chiếc xe máy đi vòng quanh thành phố,
qua những cổng thành hay tới thăm nh
ững ngôi chùa danh tiếng nơi đây. Đó là
chùa Thiên Mụ với tháp cao nằm giữa những hàng thông xanh mướt nhìn ra một