Du lịch Việt Nam - vận hội và
thách thức

Đôi nét về du lịch thế giới những năm gần đây
Ngày nay trên thế giới, du lịch đã trở thành hiện tượng kinh tế - xã hội phổ biến, là
cầu nối hữu nghị, phương tiện gìn giữ hòa bình và hợp tác giữa các quốc gia, dân
tộc. Du lịch hiện được coi là một trong những ngành kinh tế hàng đầu, phát triển
với tốc độ cao, thu hút được nhiều quốc gia tham gia vì những lợi ích to lớ
n về
nhiều mặt mà nó đem lại. Tất cả các chuyên gia kinh tế toàn cầu đều công nhận du
lịch chính là một "con gà đẻ trứng vàng" cho mọi quốc gia, ngành công nghiệp
không khói này hàng năm đã mang lại nguồn lợi nhuận khổng lồ, tạo sức bật cho
nhiều quốc gia trên thế giới. Hãy thử nhìn vào một con số thống kê để thấy sức
tăng trưởng mạnh mẽ của ngành kinh tế đặc biệ
t này: chỉ tính từ năm 1995 trở lại
đây, con số khách du lịch nước ngoài trên toàn cầu tăng lên từng năm: 1995 là 545
triệu người, 2000: 636 triệu người, 2003: 691 triệu người và năm 2004 là 760 triệu
người, chiếm tỷ lệ 11% dân số thế giới. Ta hãy làm một phép tính đơn giản, nếu
mỗi vị khách du lịch nước ngoài chi phí tối thiểu khoảng 500 USD cho chuyến đi
của mình thì doanh thu của ngành du lịch toàn cầu năm 2004 đã là 380 tỷ USD,
quả là một con số ấn tượng!
Top 10 điểm đến thu hút nhiều du khách nhất thuộc về những quốc gia, vùng lãnh
thổ có nhiều danh lam thắng cảnh, nền văn hóa phong phú hay trung tâm thời
trang, thương mại, tài chính nổi tiếng thế giới. Năm 2004, Pháp với nhiều danh lam
thắng cảnh, nền văn hóa phong phú tiếp tục thu hút nhiều du khách nhất với 75,1
triệu người, tăng 0,1% so với năm 2003 (75 triệu). Tây Ban Nha xếp thứ hai v
ới
53,6 triệu du khách, tăng 5% so với năm 2003 (51,8 triệu). Sau sự kiện khủng bố
11.09.2001, du khách đến Mỹ giảm hẳn, nhưng đã thu hút được khách trở lại thời
gian gần đây. Năm 2004, số du khách đến Mỹ đạt 46,1 triệu, tăng 12% so với năm
2003, đây cũng là con số cao nhất trong 3 năm sau sự kiện khủng bố. Xếp sau Mỹ

điểm Dự án mô hình Xóa đói giảm nghèo qua du lịch, trị giá 1,6 tỷ USD bằng
nguồn vốn tài trợ của t
ổ chức này.
Những thành tích là kết quả của sự nỗ lực không mệt mỏi của ngành du lịch Việt
Nam. Từ năm 1990 đến nay, du lịch nước ta đã có bước phát triển vượt bậc. Khách
quốc tế tăng hơn 10 lần, từ 250 nghìn lượt năm 1990 lên 2,63 triệu lượt năm 2002
và 2,93 triệu lượt năm 2004, tăng 20,5% so với năm 2003. Khách nội địa tăng 13
lần, từ một triệ
u lượt năm 2000 lên 13 triệu lượt năm 2002 và 14,5 triệu lượt năm
2004, tăng 11,5% so với năm 2003. Thu nhập từ du lịch tăng trung bình
23,8%/năm (năm 1991 là 2.240 tỷ đồng, năm 2002 đạt 23.500 tỷ đồng, năm 2004
đạt 26.000 tỷ đồng). Đây là mức tăng trưởng cao so với du lịch các nước trong khu
vực và thế giới
Cả nước hiện có hơn 74.300 phòng khách sạn. Phương tiện vận chuyển du lịch dần
được hiện đại hóa. Một số khu du lịch, sân gôn, công viên và cơ sở vui chơi giải trí
được đưa vào hoạt động, đáp ứ
ng nhu cầu của khách và nhân dân. Với cơ sở vật
chất - kỹ thuật du lịch như vậy, nước ta đủ điều kiện đón hàng triệu khách quốc tế
và nội địa, phục vụ chu đáo các hội nghị quốc tế lớn. Cơ chế, chính sách phát triển
du lịch, văn bản quy phạm pháp luật về du lịch từng bước được hình thành và hoàn
thiện, tạo môi trường cho du lịch phát tri
ển, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về
du lịch. Chiến lược và Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch đến năm 2010 được
phê duyệt và đang triển khai thực hiện. Hiệu quả kinh tế - xã hội của hoạt động du
lịch ngày càng rõ nét. Du lịch phát triển đã góp phần tăng tỷ trọng GDP của ngành
dịch vụ trong tổng thu nhập quốc dân.
Hoạt động du lịch thu hút sự tham gia củ
a các thành phần kinh tế với 329 doanh
nghiệp lữ hành quốc tế (trong đó có 123 doanh nghiệp nhà nước, 206 doanh nghiệp
thuộc các thành phần kinh tế khác) và 2.462 doanh nghiệp lữ hành nội địa (trong

cầu .
Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, nạn khủng bố, dịch bệnh, thiên tai
gây nhiều lo ngại cho khách du lịch tại nhiều quốc gia trên thế giới, kể cả những
nước phát triển, thì Việt Nam đang nổi lên như
một điểm đến an toàn, mới lạ,
không kém phần hấp dẫn Thế nhưng tại sao du khách vẫn ít tìm đến Việt Nam
hơn các nước lân cận hoặc có đến thì cũng ít khi trở lại lần thứ 2, thứ 3 còn người
trong nước thì lại thích ra nước ngoài du lịch hơn. Vì sao vậy?
Phải chăng, đó là vì ta còn thiếu một tầm nhìn chiến lược, thiếu "cái riêng", cái
khiến chúng ta hấp dẫn hơn du lịch các n
ước khác? Ông bà ta thường nói, "biết
người biết ta, trăm trận trăm thắng", trong thế trận du lịch này, ta đã thực sự biết rõ
mình và hiểu người hay chưa? Thế mạnh của ta là gì, là du lịch sinh thái, nghỉ
dưỡng với cảnh đẹp thiên nhiên, là du lịch thể thao, lịch sử, văn hoá hay mua sắm
hay học tập
Phải chăng, là do sự đầu tư cho ngành du lịch còn quá dàn trải, thiếu tập trung,
khoanh vùng trọng đi
ểm, dẫn đến tình trạng ngành ngành làm du lịch, thậm chí nhà
nhà làm du lịch, thiếu tính chuyên nghiệp, các sản phẩm du lịch của các địa
phương vì thế mà na ná giống nhau, thiếu tính sáng tạo? Người ta đang nói đến
những "cơn sốt" lễ hội trải dài từ Nam chí Bắc với những hoạt động giống hệt
nhau: cũng là những show ca nhạc lớn, diễu hành, múa hát trên đường phố, là chợ
đêm, là ẩm thực, là trình diễn thờ
i trang, là sân khấu hoá lịch sử địa phương tất
cả, từ năm này sang năm khác, từ nơi này đến nơi khác cũng chỉ có bấy nhiêu thôi,
ai đã tham dự một lần hẳn cũng chẳng còn hứng thú quay lại lần thứ hai
Phải chăng, ta đang thiếu một chiến lược tiếp thị, quảng bá du lịch một cách thông
minh và hiệu quả, những cách thức đã tiến hành vừa qua vừ
a nghèo nàn vừa thiếu
tính sáng tạo và chủ động. Quảng bá du lịch không thể chỉ dừng lại ở việc tham dự