1
Dự phòng nhiễm HIV
dành cho nhân viên y tế
VCHAP
Ch¬ng tr×nh hîp t¸c vÒ AIDS
gi÷a ViÖt Nam – CDC – trêng §H Y
Harvard
2
Nội dung trình bày
•
Mục tiêu bài giảng
•
Các cơ sở để cho nhân viên y tế phải quan tâm đến dự
phòng lây nhiễm HIV
•
Các đường lây truyền HIV & các đặc tính
•
Lây nhiễm HIV trong giới NCMT & dự phòng
•
Tình hình lây truyền HIV qua đường tình dục tại Châu Á
& Việt Nam
•
Các yếu tố chính tác động lên đường lây truyền HIV qua
tình dục tại Việt Nam và các phương cách thích hợp để
khuyến khích hành vi an tòan tình dục & khuyến khích sử
dụng bao cao su.
•
Phơi nhiễm nghề nghiệp, phòng lây nhiễm và dự phòng
phổ quát
3
Mục tiêu bài giảng

Các bệnh nhân và gia đình họ tin tưởng các bác sỹ và
lắng nghe lời khuyên của bạn
5
Ba đường lây truyền HIV
1. Đường máu
•
Tiêm chích ma túy
•
Truyền máu
•
Phơi nhiễm với máu hoặc dịch cơ thể
•
Phơi nhiễm nghề nghiệp
2. Quan hệ tình dục
•
Khác giới
•
Đồng giới
3. Mẹ sang con
6
Lây truyền HIV có đặc điểm gì?
•
HIV KHÓ nhiễm.
–
Lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với các dịch của
cơ thể, máu, tinh dịch, dịch tiết âm đạo và sữa
mẹ.
•
HIV KHÔNG lây qua
–

Chích MT chung kim tiêm 0.6%
Kim đâm do nghề nghiệp 0.3%
Tình dục hậu môn có nhận 0.1 – 0.3%
Tình dục âm đạo có nhận 0.08 – 0.2%
Tình dục âm đạo xâm nhập 0.03 – 0.09%
Tình dục hậu môn xâm nhập 0.03%
Tình dục miệng ?
(Bamberger, AJM, 1999; Royce, NEJM, 1997)
9
HIV lây truyền như thế nào ở Việt Nam?
(Viet Nam MOH, 2001)
10
Tình hình lây truyền HIV qua
đường tình dục ở châu Á
Low rish females
MSW
Low risk
males
FSW
•
Dịch TCMT ảnh hưởng đến dịch tình dục đồng giới
•
Mại dâm nam & nữ và khách hàng của họ đóng vai trò như
“cầu nối” đưa HIV vào cộng đồng
•
Trùng lặp giữa quần thể tình dục đồng giới và khác giới
MSM
IDUs
Clients
11

•
Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nam đồng tính luyến
ái (MSM) ở tp. Hồ Chí Minh là 8%.
13
Lây truyền HIV qua đường máu
Các yếu tố làm lây truyền HIV qua TCMT:
•
Sử dụng các bơm kim tiêm đã dùng rồi để tiêm chích
ma túy
•
Thiếu tiếp cận với các bơm/kim tiêm sạch
•
Thiếu tiếp cận với các dịch vụ điều trị lạm dụng ma
túy hiệu quả
•
Thiếu thông tin về các đường lây truyền
14
Các bác sỹ có thể giúp làm giảm lây
truyền HIV như thế nào?
Phát hiện ra việc sử dụng ma túy :
•
Hỏi tất cả bệnh nhân về việc sử dụng ma túy
•
Khuyến cáo xét nghiệm HIV cho những người TCMT
Giúp những người TCMT giảm nguy cơ lây
truyền HIV:
•
Giáo dục bệnh nhân về lây truyền HIV
•
Sử dụng các bơm hoặc kim tiêm

–
Nguy cơ lớn nhất với tổn thương kim đâm dưới da
–
Tăng nguy cơ với: kim rỗng nòng, kim tiêm đọng máu,
kim đâm sâu.
•
Nguy cơ lây truyền HIV ít hơn 100 lần so với
viêm gan B – chỉ khoảng 1/300-400 từ nguồn
nhiễm HIV
17
Dự phòng Phơi nhiễm
Những khái niệm chính
#1 Xem tất cả các sản phẩm máu đều có
khả năng lây nhiễm
Theo Dự phòng Phổ quát
#2 Dự phòng bị kim
đâm phải
Quản lý an toàn các vật sắc nhọn
18
Dự phòng Phổ quát
•
Mục đích: Giảm phơi nhiễm với máu
–
Sử dụng nhữung lớp chắn bảo vệ
–
Vệ sinh tay
–
Kiểm soát môi trường
–
Quản lý các vật sắc nhọn

–
Sử dụng thuốc sát trùng cho tay
•
50-95% chất cồn ethyl hoặc isopropyl
/> 21
Kiểm soát Môi trường
Lau sạch máu/dịch cơ thể chảy ra
•
Các khu vực chăm sóc bệnh
–
Dùng khăn lau sạch những chỗ thấy máu/dịch cơ thể và
bỏ khăn sau dùng
•
Khử trùng khu vực
•
Các thuốc khử trùng nồng độ trung bình
•
Dung dịch hypochlorite được pha loãng 1:100 (500 phần tử
cho mỗi triệu)
•
Khu vực phòng xét nghiệms
–
Ngâm khăn và máu/dịch thể bị chảy ra ngoài trong
thuốc khử trùng trước khi hủy bỏ
–
Dùng thuốc khử trùng có nồng độ mạnh hơn
•
Dung dịch hypochlorite được pha loãng 1:10 (5000 phần tử
cho mỗi triệu)
22

24
Làm gì sau khi phơi nhiễm
•
Ngay lập tức rửa vết thương với xà phòng và
nước
•
Để cho vết thương chảy máu 1 lúc nếu vết
thương đang chảy máu
•
Bạn có thể sát trùng vết thương bằng chất sát
trùng không hủy họai mô
•
Rửa niêm mạc sau khi bị phơi nhiễm ở niêm
mạc
•
Đánh giá các dấu hiệu chỉ điểm cho PEP
25
Chuyển đảo huyết thanh
sau phơi nhiễm nghề nghiệp
•
Trung bình 25 ngày sau phơi nhiễm, 81% có biểu
hiện một hội chứng tương ứng với nhiễm HIV tiên
phát
•
Thời gian trung bình từ lúc phơi nhiễm đến lúc
chuyển đảo huyết thanh là 46 ngày
•
95% chuyển đảo huyết thanh trong vòng 6 tháng
•
Chuyển đảo chậm cũng đã được thông báo