ĐỀ BÀI: "Phân tích hình tượng Cây xà nu trong
truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành.
Nhận xét ngắn gọn về nghệ thuật miêu tả cây xà nu
của nhà văn. "
BÀI LÀM

Nguyễn Trung Thành là nhà văn có duyên nợ gắn bó với mảnh đất Tây Nguyên.
Qua hai cuộc kháng chiến cùng vào sinh ra tử với những người dân nơi đây đã
cung cấp cho Nguyễn Trung Thành một vốn hiểu biết vô cùng sâu rộng về mảnh
đất âm vang rộn tiếng cồng chiêng trong mùa lễ hội, nơi có những người con trung
dũng, kiên cường. Nếu trong kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Trung Thành - bút
danh Nguyên Ngọc nổi tiếng cùng “Đất nước đứng lên”; thì trong những năm
kháng chiến chống Mỹ, đặc biệt là những năm 1965 khi cuộc kháng chiến của
nhân dân miền Nam đang diễn ra gay go ác liệt thì Nguyễn Trung Thành cho ra
mắt người đọc truyện ngắn “Rừng xà nu”. Tác phẩm này đã là một bản hùng ca, ca
ngợi cuộc sống và con người Tây Nguyên trong cuộc chiến tranh vĩ đại. Và nổi bật
hơn cả trong tác phẩm chính là hình tượng cây xà nu.

Cây xà nu là một hình tượng nhân vật trung tâm trong truyện ngắn “Rừng xà nu”
của Nguyễn Trung Thành. Xuyên suốt trong tác phẩm ta bắt gặp những cánh rừng
xà nu nối tiếp nhau chạy đến chân trời. Cây xà nu là một loài cây quen thuộc, có
mặt trong cuộc sống hàng ngày của người dân Tây Nguyên. “Củi xà nu cháy trong
mỗi bếp lửa gia đình, khói xà nu nhuộm bảng đen cho con trẻ học chữ, đuốc xà nu
rọi sáng sân nhà Ưng trong những đêm lễ hội ”. Tất cả mọi hoạt động dù lớn dù
nhỏ của người dân Tây Nguyên đều có sự góp mặt của cây xà nu. Sự sống của dân
làng Xô Man đều gắn liền với những cánh rừng xà nu. Khi Nguyễn Trung Thành
viết : “Làng ở trong tầm đại bác của đồn giặc, chúng nó bắn đã thành lệ, ngày hai
lần, hoặc buổi sáng sớm và xế chiều, hoặc đứng bóng và xẩm tối, hoặc nửa đêm và

phải chịu bao đau thương mất mát do chính kẻ thù gây ra. Bao nhiêu người bị giặc
giết chết như những cây xà nu bị chặt đứt ngang nửa thân mình, bao nhiêu người
còn sống mà phải mang trong mình bao nỗi thương đau. Bằng cách miêu tả hình
ảnh cây và người trong quan hệ sóng đôi như thế, Nguyễn Trung Thành đã khắc
sâu tội ác dã man của kẻ thù để qua đó tác giả giúp ta hình dung rõ hơn những
thảm cảnh dân ta phải chịu do bọn giặc gây ra.

Cũng giống như những cánh rừng quê hương, như những con người Việt Nam vẫn
ý thức được rằng:

“Gươm nào chia được dòng Bến Hải
Lửa nào thiêu được dãy Trường Sơn
Căm hờn lại giục căm hờn
Máu kêu trả máu đầu van trả đầu”

Các thế hệ nhân dân Tây Nguyên đã thay nhau tiếp nối đứng lên. Ánh sáng của
niềm tin “Đảng còn thì núi nước này còn” đã soi đường chỉ lối cho những bước
chân đến với cách mạng. Thế hệ này ngã xuống, thế hệ sau tiếp nối đứng lên; anh
Sút bà Nhan bị giặc giết, đi thay họ tiếp tế nuôi quân đã có T'Nú và Mai. Cứ như
thế, các thế hệ người Tây Nguyên đã thay nhau giữ vững ngọn lửa truyền thống,
thay nhau giữ vững ý chí đánh giặc kiên cường, để giữ làng, giữ nước của dân làng
Xô man nói riêng và của người Tây Nguyên nói chung.

Dưới ngòi bút miêu tả của Nguyễn Trung Thành, cây xà nu hiện lên sừng sững,
đồng hành với những bước đi, cuộc sống của dân làng Xô man. Gắn bó với cánh
rừng anh dũng, kiêu hùng, những người dân Tây Nguyên như được tiếp thêm sức
mạnh để đứng lên chiến đấu. Và gắn bó với con người Tây Nguyên ân tình, thuỷ
chung, trung dũng như thế. Cây xà nu cũng luôn luôn sánh bước cùng họ để họ có
cuộc sống bình yên hơn; để “hầu hết đạn đại bác của đồn giặc đều rơi vào những
ngọn đồi xà nu, cạnh con nước lớn” chứ không nhằm vào những người dân vô tội