TS. Hà Văn Hồng
TS. Hà Văn Hồng
1
1
Tháng 02.2006
Tháng 02.2006
PHẦN III
PHẦN III
SỬ DỤNG VẬT LIỆU
SỬ DỤNG VẬT LIỆU
Tháng 02.2006
Tháng 02.2006
TS. Hà Văn Hồng
TS. Hà Văn Hồng
2
2
1-Yêu cầu về tính chất (tính năng) của vật liệu
1-Yêu cầu về tính chất (tính năng) của vật liệu
2-Yêu cầu về tính công nghệ của vật liệu
2-Yêu cầu về tính công nghệ của vật liệu
3-Yêu cầu về tính kinh tế của vật liệu
3-Yêu cầu về tính kinh tế của vật liệu
4-Yêu cầu về tính xã hội & bảo vệ môi trường
4-Yêu cầu về tính xã hội & bảo vệ môi trường
của vật liệu
của vật liệu
Bốn yêu cầu khi lựa chọn vật liệu
Bốn yêu cầu khi lựa chọn vật liệu
Tháng 02.2006
Tháng 02.2006
TS. Hà Văn Hồng

TS. Hà Văn Hồng
4
4

Khái niệm:
Khái niệm:
là khả năng của vật liệu cho phép gia
là khả năng của vật liệu cho phép gia
công dễ hay khó theo các phương pháp gia công
công dễ hay khó theo các phương pháp gia công
khác nhau
khác nhau

Các tính công nghệ phổ biến:
Các tính công nghệ phổ biến:
•
Tính đúc
Tính đúc
•
Tính hàn
Tính hàn
•
Tính gia công cắt gọt
Tính gia công cắt gọt
•
Tính gia công áp lực
Tính gia công áp lực
2.Yêu cầu về tính công nghệ
2.Yêu cầu về tính công nghệ
của vật liệu

Chi phí lao động
3.Yêu cầu về tính kinh tế
3.Yêu cầu về tính kinh tế
của vật liệu
của vật liệu
Tháng 02.2006
Tháng 02.2006
TS. Hà Văn Hồng
TS. Hà Văn Hồng
6
6

Tính xã hội
Tính xã hội
•
Tâm lý :
Tâm lý :
vật liệu an toàn cho người SX
vật liệu an toàn cho người SX
•
Đạo đức :
Đạo đức :
vật liệu không gây độc hại
vật liệu không gây độc hại
•
Pháp luật :
Pháp luật :
tuân theo các tiêu chuẩn an toàn
tuân theo các tiêu chuẩn an toàn


TS. Hà Văn Hồng
8
8
8.1.1.Sản xuất gang
8.1.1.Sản xuất gang
8.1.2.Gang xám
8.1.2.Gang xám
8.1.3.Gang cầu
8.1.3.Gang cầu
8.1.4.Gang dẻo
8.1.4.Gang dẻo
8.1 - Gang
8.1 - Gang
Tháng 02.2006
Tháng 02.2006
TS. Hà Văn Hồng
TS. Hà Văn Hồng
9
9
Nấu chảy : T = 1200-1300
Nấu chảy : T = 1200-1300
o
o
C
C
Gang
N.liệu : Quặng + Than +Đá vôi
N.liệu : Quặng + Than +Đá vôi
8.1.1.Sản xuất gang
8.1.1.Sản xuất gang



C-graphit
C-graphit


Vng
Vng
:
:
Fe
Fe
3
3
C
C


Fe + C
Fe + C
=>

Tháng 02.2006
Tháng 02.2006
TS. Hà Văn Hồng
TS. Hà Văn Hồng
12
12
8.1.2.1.Đặc điểm
8.1.2.1.Đặc điểm
•
Tổ chức :
Tổ chức :
Cacbon (C) tồn tại dưới dạng
Cacbon (C) tồn tại dưới dạng
graphit dạng tấm
graphit dạng tấm
Tháng 02.2006
Tháng 02.2006
TS. Hà Văn Hồng
TS. Hà Văn Hồng
13
13
8.1.2.1.Đặc điểm
8.1.2.1.Đặc điểm
•
Tính chất
Tính chất
:
:≈
≈
1/2
1/2
σ
σ
-thép
-thépδ
δ≈
≈0.5 %
0.5 %
=>
=>
Khử rung động
Khử rung động=>
=>

Tính đúc:
↓
↓
Tnc
Tnc
→
→
Dễ nấu chảy
Dễ nấu chảyTính cắt gọt:
Tính cắt gọt:Cgraphit : mềm
Cgraphit : mềm
→
→
Phoi dễ gẫy vụn
Phoi dễ gẫy vụn
8.1.2.1.Đặc điểm
8.1.2.1.Đặc điểm
Tháng 02.2006
Tháng 02.2006
TS. Hà Văn Hồng
TS. Hà Văn Hồng
15
15
8.1.2.2.Ký hiệu

:
:
Gang xám
Gang xám
σ
σ
k
k
≤
≤
18KG/mm
18KG/mm
2
2
;
;
σ
σ
u
u
≤
≤
36KG/mm
36KG/mm
2
2
GX21-40:
GX21-40:
Gang xám
Gang xám

•
Chế tạo các chi tiết máy :
Chế tạo các chi tiết máy :
Lực kéo : nhỏ
Lực kéo : nhỏ
Lực va đập : nhỏ
Lực va đập : nhỏ
Lực nén : lớn
Lực nén : lớn
•
Ví dụ :
Ví dụ :
B
B
ệ máy
ệ máy
Thân máy
Thân máy
Vỏ máy
Vỏ máy
Ống dẫn nước
Ống dẫn nước
Piton
Piton
Xilanh
Xilanh
Tháng 02.2006
Tháng 02.2006
TS. Hà Văn Hồng
TS. Hà Văn Hồng

TS. Hà Văn Hồng
19
19
•
Tính chất :
Tính chất :
Ứng xuất dàn đều lên diện tích mặt cầu ( > S
Ứng xuất dàn đều lên diện tích mặt cầu ( > S
gx
gx
)
)
σ
σ
k
k
= 40-80kG/mm
= 40-80kG/mm
2
2≈
≈σ
σ
-thép
-thép

TCVN 1659-75 : H
TCVN 1659-75 : H
ệ thống chữ và số
ệ thống chữ và số
•
Chữ :
Chữ :GC
GC
•
Số :
Số :
σ
σ
k
k
-
-
δ
δ
•
V
V
í dụ
í dụ
GC45-5
GC45-5
:

Nấu chảy : T
Tháng 02.2006
Tháng 02.2006
TS. Hà Văn Hồng
TS. Hà Văn Hồng
22
22
8.1.3.3.Ứng dụng
8.1.3.3.Ứng dụng
•
Chế tạo các chi tiết máy:
Chế tạo các chi tiết máy:
Lực kéo : lớn
Lực kéo : lớn
Lực va đập : lớn
Lực va đập : lớn
Hình dạng phức tạp
Hình dạng phức tạp
•
Ví dụ :
Ví dụ :
Trục khỷu của các động cơ ô tô, máy kéo
Trục khỷu của các động cơ ô tô, máy kéo
Đúc ống nước đường kính lớn
Đúc ống nước đường kính lớn
Đúc trục cán
Đúc trục cán
Đúc bánh răng
Đúc bánh răng
Bi nghiền

TS. Hà Văn Hồng
TS. Hà Văn Hồng
25
25
•
Tính chất :
Tính chất :
C
C
Graphit
Graphit
:
:
Dạng cụm bông +Khối lượng ít
Dạng cụm bông +Khối lượng ít

Diện tịch bề mặt tương đối thu gọn
Diện tịch bề mặt tương đối thu gọn
σ
σ
-x
-x
ám
ám
<
<
σ