Độc đáo chùa Nhẫm Dương và các
hang động ở Duy Tân
Chùa Nhẫm Dương có tên tự là Thánh Quang . Những di cốt hóa thạch chùa Nhẫm
Dương và các hang động không chỉ có ý nghĩa về lịch sử và văn hóa quốc gia mà còn
mang ý nghĩa quốc tế.
Khu hang động khảo cổ học chùa Nhẫm Dương và một số hang động, nằm ở thôn Nhẫm
Dương, xã Duy Tân, huyện Kinh Môn (Hải Dương). Vào đầu thế kỷ XIX, thôn Nhẫm
Dương thuộc xã Duyên Linh, tổng Thượng Chiểu, huyện Đông Triều, phủ Kinh Môn.
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, các thôn Kim Bào, Trại Xanh, xã Châu Xá, xã
Duyên Linh hợp nhất, lấy tên là xã Duy Tân cho đến nay.
Khu hang động khảo cổ học chùa Nhẫm Dương và các hang động tại khu vực núi đá vôi
xã Duy Tân được hình thành do sự biến đổi của tự nhiên từ hàng triệu năm trước. Hệ
thống núi đá vôi, các hang động và cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ là những kiệt tác đẹp
hiếm có của Hải Dương và cả nước. Khu di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia theo
Quyết định số 15/QĐ- BVHTT ngày 14/4/2003 của Bộ Văn hóa- Thông tin.

Đây là ngôi chùa lớn, được xây dựng từ thời Trần, thờ phật, đến thế kỷ XVII, chùa là nơi
tu hành của thủy tổ thiền phái Tào Động do sư Thủy Nguyệt trụ trì. Chùa còn mang tên
thôn Nhẫm Dương, nhân dân gọi tắt là chùa Nhẫm.
Di tích khảo cổ học chùa Nhẫm Dương có hai hang quan trọng: hang Thánh Hóa nằm về
phía Tây của chùa và hang Tối nằm tại sườn núi phía Tây Bắc, cách chùa chừng 250 m.
Hệ thống hang động trên núi thuộc địa bàn xã Duy Tân gồm 26 hang lớn nhỏ, chủ yếu
nằm về phía Tây Bắc, phía Tây Nam và phía Đông Bắc của chùa.
Duy Tân là một xã thuộc vùng bán sơn địa, nơi có địa hình đa dạng, ngoài ruộng canh
tác, ao, sông, hồ, Duy Tân còn có một số dãy núi đá vôi, đồi đất nằm tập trung ở thôn
Nhẫm Dương. Với địa hình đa dạng như vậy, người dân nơi đây có khá nhiều ngành nghề
khác nhau nhưng nhìn chung vẫn lấy nghề nông là nghề chính của mình. Trước đây, khi
rừng chưa cạn kiệt, nơi đây còn có nghề săn bắn, gần đây do nhu cầu của thị trường mà
nghề khai thác đá làm vật liệu xây dựng khá phát triển, do đó đã nâng cao đời sống của
nhân dân địa phương.
Là một xã có khá nhiều di tích lịch sử – văn hóa, trước đây, các thôn đều có đình, chùa,

những hóa thạch và di vật đó cách ngày nay từ 3 vạn đến 5 vạn năm. Hiện nay, động
Thánh Hóa có tầng văn hóa dầy 4m, chắc chắn sẽ có nhiều di vật quý mà chúng ta chưa
phát hiện được, nếu tiếp tục khai quật sẽ mang lại nhiều kết luận quan trọng về sự phát
triển của loài người.

Hang Tối: Hang được gọi theo tên gọi của nhân dân địa phương vì hang có nhiều ngách
và rất tối. Hang nằm bên sườn núi phía Tây Bắc chùa Nhẫm Dương. Trong kháng chiến
chống Pháp, hang Tối là nơi ẩn náu của cán bộ cách mạng. Những chiến sĩ đã phát hiện
ra một số hiện vật lạ như rìu và giáo đồng. Nhưng đã rất nhiều năm, không ai báo cáo tới
các cơ quan chuyên môn về những hiện vật đó. Đến năm 2001, Bảo tàng Hải Dương đã
quyết định thám sát hang Tối để nghiên cứu, càng vào sâu, lòng hang càng rộng và tối,
đặc biệt tại đỉnh hang có nhiều thạch nhũ đẹp. Tại đây, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một
số hiện vật như rìu đồng có vai, thạp đồng, lưỡi xéo đồng, các hiện vật trên thuộc nền văn
hóa Đông Sơn. Hang Tối có khả năng là di chỉ có niên đại thuộc hậu kỳ đá cũ. Trong
tương lai, nếu khai quật lớn sẽ có nhiều tài liệu khảo cổ học quan trọng. Ngoài ra, tại khu
vực núi Nhẫm Dương, nhân dân đã tìm thấy rìu đá, các công cụ bằng đá cuội, lõi khoan,
hòn mài, đá mài và rìu thuộc thời đại đồ đá mới.
Các công trình nghiên cứu khảo cổ học thông qua các cuộc thám sát, điền dã và hệ thống
các hiện vật khảo cổ đã khẳng định hang Thánh Hóa và hang Tối là các di chỉ khảo cổ
học quan trọng, cần được bảo vệ và khai quật để nghiên cứu. Cho đến nay chúng ta đã
thu được hàng vạn hiện vật tại hai hang này, chủ yếu là hóa thạch của các loài động vật
có niên đại từ hàng vạn năm trước. Đây là các tài liệu quan trọng trong việc xác định địa
chất và diện mạo khu vực núi đá Nhẫm Dương trong lịch sử.
Hệ thống hang động ở xã Duy Tân khá dầy đặc, nhân dân địa phương đã phát hiện được
26 hang động lớn nhỏ, nằm trên dãy núi đá vôi. Đến nay, nhiều hang động không còn do
khai thác đá. Tuy nhiên, trong ký ức của cán bộ và nhân dân địa phương, những hang
động đó đã từng chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử quan trọng không thể phai mờ.
Từ những năm 1948 – 1949 – 1951, tại hang Thánh Hóa đã có nhiều đơn vị về đóng
quân, đồng chí Lê Thanh Nghị và đồng chí Hoàng Quốc Việt đã dùng hang làm trụ sở chỉ
huy của Đệ tứ chiến khu Đông Triều. Cũng tại đây, huyện ủy Kinh Môn tổ chức hai cuộc

vật của văn hóa Đông Sơn tìm được trong hang Tối không chỉ có ý nghĩa về lịch sử và
văn hóa quốc gia, mà nó còn mang ý nghĩa quốc tế.
Khu vực núi Nhẫm Dương là dãy núi hình thành do biến đổi của tự nhiên từ hàng triệu
năm trước, tạo thành cảnh quan thiên nhiên kỳ thú, có nhiều hang động và môi trường
sinh thái hấp dẫn. Khu vực núi Nhẫm Dương đã được người xưa ca ngợi là “danh lam cổ
tích”, ngày nay có thể phát triển ngành du lịch Việt Nam.
Căn cứ vào giá trị của di tích, UBND tỉnh đã quyết định khoanh vùng 34,23ha diện tích
núi có nhiều hang động và chùa Nhẫm Dương.
Từ sau khi được xếp hạng, Ban quản lý di tích của xã được thành lập, việc bảo vệ và phát
huy tác dụng của di tích được tăng cường. Đặc biệt, vai trò của nhà sư trụ trì có ảnh
hưởng lớn đến việc khôi phục, tôn tạo và bảo vệ di tích. Trong những năm tới, di tích
từng bước được qui hoạch, bảo tồn và phát huy tác dụng, góp phần tích cực giữ gìn bản
sắc dân tộc Việt Nam trong thời kỳ mới.