MNG MÁY TÍNH (COMPUTER NETWORKS) 1
MC LC
Phân loi mng máy tính theo phm vi đa lý 3
H điu hành mng – NOS (Network Operating System) 16
MNG MÁY TÍNH (COMPUTER NETWORKS) 2
MNG MÁY TÍNH (COMPUTER NETWORKS)
V c bn, mt mng máy tính là mt s các máy tính đc ni kt vi nhau
theo mt cách nào đó. Khác vi các trm truyn hình ch gi thông tin đi,
các mng máy tính luôn hai chiu, sao cho khi máy tính A gi thông tin ti
máy tính B thì B có th tr li li cho A.
Nói mt cách khác, mt s máy tính đc kt ni vi nhau và có th trao đi
thông tin cho nhau gi là mng máy tính.
T nhiu máy tính riêng r, đc lp vi nhau, nu ta kt ni chúng li thành
mng máy tính thì chúng có thêm nhng u đim sau:
• Nhiu ngi có th dùng chung mt phn mm tin ích.
• Mt nhóm ngi cùng thc hin mt đ án nu ni mng h s dùng
chung d liu ca đ án, dùng chung tp tin chính (master file) ca đ
án, h trao đi thông tin vi nhau d dàng.
• D liu đc qun lý tp trung nên an toàn hn, trao đi gia nhng
ngi s dng thun li hn, nhanh chóng hn.
• Có th dùng chung thit b ngoi vi him, đt tin (máy in, máy v, ).
• Ngi s dng trao đi vi nhau th tín d dàng (E-Mail) và có th s
dng h mng nh là mt công c đ ph bin tin tc, thông báo v
mt chính sách mi, v ni dung bui hp, v các thông tin kinh t
khác nh giá c th trng, tin rao vt (mun bán hoc mun mua mt
cái gì đó), hoc sp xp thi khoá biu ca mình chen ln vi thi
khoá biu ca nhng ngi khác,
• Mt s ngi s dng không cn phi trang b máy tính đt tin (chi
phí thp mà chc nng li mnh).
• Mng máy tính cho phép ngi lp trình  mt trung tâm máy tính

Mng cc b - LAN
Mng cc b (LAN) là h truyn thông tc đ cao đc thit k đ kt ni
các máy tính và các thit b x lý d liu khác cùng hot đng vi nhau
trong mt khu vc đa lý nh nh  mt tng ca toà nhà, hoc trong mt toà
nhà Mt s mng LAN có th kt ni li vi nhau trong mt khu làm vic.
Các mng LAN tr nên thông dng vì nó cho phép nhng ngi s dng
(users) dùng chung nhng tài nguyên quan trng nh máy in mu,  đa CD-
ROM, các phn mm ng dng và nhng thông tin cn thit khác. Trc khi
phát trin công ngh LAN các máy tính là đc lp vi nhau, b hn ch bi
MNG MÁY TÍNH (COMPUTER NETWORKS) 4
s lng các chng trình tin ích, sau khi kt ni mng rõ ràng hiu qu
ca chúng tng lên gp bi.  tn dng ht nhng u đim ca mng LAN
ngi ta đã kt ni các LAN riêng bit vào mng chính yu din rng
(WAN).
Các thit b gn vi mng LAN đu dùng chung mt phng tin truyn tin
đó là dây cáp, cáp thng dùng hin nay là: Cáp đng trc (Coaxial cable),
Cáp dây xon (shielded twisted pair), cáp quang (Fiber optic),
Mi loi dây cáp đu có tính nng khác nhau.
Dây cáp đng trc đc ch to gm mt dây đng  gia cht cách đin,
chung quanh cht cách đin đc quán bng dây bn kim loi dùng làm dây
đt. Gia dây đng dn đin và dây đt có mt lp cách ly, ngoài cùng là
mt v bc bo v. Dây đng trc có hai loi, loi nh (Thin) và loi to
(Thick). Dây cáp đng trc đc thit k đ truyn tin cho bng tn c bn
(Base Band) hoc bng tn rng (broadband). Dây cáp loi to dùng cho
đng xa, dây cáp nh dùng cho đng gn, tc đ truyn tin qua cáp đng
trc có th đt ti 35 Mbit/s.
Dây cáp xon đc ch to bng hai si dây đng (có v bc) xon vào
nhau, ngoài cùng có hoc không có lp v bc bo v chng nhiu.
Dây cáp quang làm bng các si quang hc, truyn d liu xa, an toàn và
không b nhiu và chng đc han r. Tc đ truyn tin qua cáp quang có th


Trong mt trm mà các phng tin đã đc dùng chung, thì khi mt trm
mun gi thông đip cho trm khác, nó dùng mt phn mm trong trm làm
vic đt thông đip vào "phong bì", phong bì này gi là gói (packet), bao
gm d liu thông đip đc bao bc gia tín hiu đu và tín hiu cui (đó
là nhng thông tin đc bit) và s dng phn mm mng đ chuyn gói đn
trm đích.
NIC s chuyn gói tín hiu vào mng LAN, gói tín hiu đc truyn đi nh
mt dòng các bit d liu th hin bng các bin thiên tín hiu đin. Khi nó
chy trong cáp dùng chung, mi trm gn vi cáp đu nhn đc tín hiu
này, NIC  mi trm s kim tra đa ch đích trong tín hiu đu ca gói đ
xác đnh đúng đa ch đn, khi gói tín hiu đi ti trm có đa ch cn đn,
đích  trm đó s sao gói tín hiu ri ly d liu ra khi phong bì và đa vào
máy tính.
Các kiu (Topology) ca mng LAN
Topology ca mng là cu trúc hình hc không gian mà thc cht là cách b
trí phn t ca mng cng nh cách ni gia chúng vi nhau. Thông thng
mng có 3 dng cu trúc là: Mng dng hình sao (Star Topology), mng
MNG MÁY TÍNH (COMPUTER NETWORKS) 6
dng vòng (Ring Topology) và mng dng tuyn (Linear Bus Topology).
Ngoài 3 dng cu hình k trên còn có mt s dng khác bin tng t 3 dng
này nh mng dng cây, mng dng hình sao - vòng, mng hn hp,v.v
Mng dng hình sao (Star topology)
Mng dng hình sao bao gm mt trung tâm và các nút thông tin. Các nút
thông tin là các trm đu cui, các máy tính và các thit b khác ca mng.
Trung tâm ca mng điu phi mi hot đng trong mng vi các chc nng
c bn là:
• Xác đnh cp đa ch gi và nhn đc phép chim tuyn thông tin và
liên lc vi nhau.
• Cho phép theo dõi và s lý sai trong quá trình trao đi thông tin.

cáp đc bt bi mt thit b gi là terminator. Các tín hiu và gói d liu
(packet) khi di chuyn lên hoc xung trong dây cáp đu mang theo đi ch
ca ni đn.
Loi hình mng này dùng dây cáp ít nht, d lp đt. Tuy vy cng có nhng
bt li đó là s có s ùn tc giao thông khi di chuyn d liu vi lu lng
ln và khi có s hng hóc  đon nào đó thì rt khó phát hin, mt s ngng
trên đng dây đ sa cha s ngng toàn b h thng.
Mng dng vòng (Ring Topology)
Mng dng này, b trí theo dng xoay vòng, đng dây cáp đc thit k
làm thành mt vòng khép kín, tín hiu chy quanh theo mt chiu nào đó.
Các nút truyn tín hiu cho nhau mi thi đim ch đc mt nút mà thôi.
D liu truyn đi phi có kèm theo đa ch c th ca mi trm tip nhn.
Mng dng vòng có thun li là có th ni rng ra xa, tng đng dây cn
thit ít hn so vi hai kiu trên. Nhc đim là đng dây phi khép kín,
nu b ngt  mt ni nào đó thì toàn b h thng cng b ngng.
Mng dng kt hp
• Kt hp hình sao và tuyn (star/Bus Topology)

MNG MÁY TÍNH (COMPUTER NETWORKS) 8

Cu hình mng dng này có b phn tách tín hiu (spitter) gi vai trò thit b

Hawai vào khong nm 1970, gi là ALOHANET.
Vi phng pháp CSMA, thnh thong s có hn mt trm đng thi truyn
d liu và to ra s xung đt (collision) làm cho d liu thu đc  các trm
b sai lch.  tránh s tranh chp này mi trm đu phi phát hin đc s
xung đt d liu. Trm phát phi kim tra Bus trong khi gi d liu đ xác
nhn rng tín hiu trên Bus tht s đúng, nh vy mi có th phát hin đc
bt k xung đt nào có th xy ra. Khi phát hin có mt s xung đt, lp tc
trm phát s gi đi mt mu làm nhiu (Jamming) đã đnh trc đ báo cho
tt c các trm là có s xung đt xy ra và chúng s b qua gói d liu này.
Sau đó trm phát s trì hoãn mt khong thi gian ngu nhiên trc khi phát
li d liu. u đim ca CSMA/CD là đn gin, mm do, hiu qu truyn
thông tin cao khi lu lng thông tin ca mng thp và có tính đt bin.
Vic thêm vào hay dch chuyn các trm trên tuyn không nh hng đn
các th tc ca giao thc. im bt li ca CSMA/CD là hiu sut ca tuyn
gim xung nhanh chóng khi phi ti quá nhiu thông tin.
2. Giao thc truyn token (Token passing protocol)

ây là giao thc thông dng sau CSMA/CD đc dùng trong các LAN có
cu trúc vòng (Ring). Trong phng pháp này, khi điu khin mng hoc
token đc truyn ln lt t trm này đn trm khác. Token là mt khi d
liu đc bit. Khi mt trm đang chim token thì nó có th phát đi mt gói
d liu. Khi đã phát ht gói d liu cho phép hoc không còn gì đ phát na
thì trm đó li gi token sang trm k tip.
MNG MÁY TÍNH (COMPUTER NETWORKS) 10 Trong token có cha mt đa ch đích và đc luân chuyn ti các trm theo
mt trt t đã đnh trc. i vi cu hình mng dng xoay vòng thì trt t
ca s truyn token tng đng vi trt t vt lý ca các trm xung quanh
vòng.

đng truyn thc cho các chui bit thông tin.
• Mc 2: Mc móc ni d liu (Data Link Layer)
Nhim v ca mc này là tin hành chuyn đi thông tin di dng chui
các bit  mc mng thành tng đon thông tin gi là frame. Sau đó đm
bo truyn liên tip các frame ti mc vt lý, đng thi x lý các thông
báo t trm thu gi tr li.
Nói tóm li, nhim v chính ca mc 2 này là khi to và t chc các
frame cng nh x lý các thông tin liên quan ti nó.
• Mc 3: Mc mng (Network Layer)
Mc mng nhm bo đm trao đi thông tin gia các mng con trong
mt mng ln, mc này còn đc gi là mc thông tin gia các mng
con vi nhau. Trong mc mng các gói d liu có th truyn đi theo tng
đng khác nhau đ ti đích. Do vy,  mc này phi ch ra đc con
đng nào d liu có th đi và con đng nào b cm ti thi đim đó.
Thng mc mng đc s dng trong trng hp mng có nhiu mng
con hoc các mng ln và phân b trên mt không gian rng vi nhiu
nút thông tin khác nhau.
• Mc 4: Mc truyn (Transport Layer)
Nhim v ca mc này là x lý các thông tin đ chuyn tip các chc
nng t mc trên nó (mc tip xúc) đn mc di nó (mc mng) và
ngc li. Thc cht mc truyn là đ đm bo thông tin gia các máy
ch vi nhau. Mc này nhn các thông tin t mc tip xúc, phân chia
thành các đn v d liu nh hn và chuyn chúng ti mc mng.
• Mc 5: Mc tip xúc (Session Layer)
Mc này cho phép ngi s dng tip xúc vi nhau qua mng. Nh mc
tip xúc nhng ngi s dng lp đc các đng ni vi nhau, khi cuc
hi thoi đc thành lp thì mc này có th qun lý cuc hi thoi đó
theo yêu cu ca ngi s dng. Mt đng ni gia nhng ngi s
dng đc gi là mt cuc tip xúc. Cuc tip xúc cho phép ngi s
dng đc đng ký vào mt h thng phân chia thi gian t xa hoc

con MAC ch làm nhim v điu khin vic xâm nhp mng. Th tc mc
con LLC không b nh hng khi s dng các đng truyn dn khác nhau,
nh vy mà linh hot hn trong khai thác.
Chun 802.2  mc con LLC tng đng vi chun HDLC ca ISO hoc
X.25 ca CCITT.
Chun 802.3 xác đnh phng pháp thâm nhp mng tc thi có kh nng
phát hin li chng chéo thông tin CSMA/CD. Phng pháp CSMA/CD
đc đa ra t nm 1993 nhm mc đích nâng cao hiu qu mng. Theo
chun này các mc đc ghép ni vi nhau thông qua các b ghép ni.
Chun 802.4 thc cht là phng pháp thâm nhp mng theo kiu phát tín
hiu thm dò token qua các trm và đng truyn bus.
Chun 802.5 dùng cho mng dng xoay vòng và trên c s dùng tín hiu
thm dò token. Mi trm khi nhn đc tín hiu thm dò token thì tip nhn
token và bt đu quá trình truyn thông tin di dng các frame. Các frame
có cu trúc tng t nh ca chun 802.4. Phng pháp xâm nhp mng này
quy đnh nhiu mc u tiên khác nhau cho toàn mng và cho mi trm, vic
quy đnh này va cho ngi thit k va do ngi s dng t quy đnh.
Mng ETHERNET
Ethernet là mng cc b do các công ty Xerox, Intel và Digital equipment
xây dng và phát trin. Ethernet là mng thông dng nht đi vi các mng
nh hin nay. Ethernet LAN đc xây dng theo chun 7 lp trong cu trúc
mng ca ISO, mng truyn s liu Ethernet cho phép đa vào mng các
loi máy tính khác nhau k c máy tính mini. Ethernet có các đc tính k
thut ch yu sau đây:
• Có cu trúc dng tuyn phân đon, đng truyn dùng cáp đng trc,
tín hiu truyn trên mng đc mã hoá theo kiu đng b
(Manchester), tc đ truyn d liu là 10 Mb/s.
MNG MÁY TÍNH (COMPUTER NETWORKS) 14
• Chiu dài ti đa ca mt đon cáp tuyn là 500m, các đon tuyn này
có th đc kt ni li bng cách dùng các b chuyn tip và khong

• Hub modun (modular hub)
MNG MÁY TÍNH (COMPUTER NETWORKS) 15
Modular hub rt ph bin cho các h thng mng vì nó có th d dàng
m rng và luôn có chc nng qun lý, modular có t 4 đn 14 khe
cm, có th lp thêm các modun Ethernet 10BASET.
Stackable hub là lý tng cho nhng c quan mun đu t ti thiu ban
đu nhng li có k hoch phát trin LAN sau này.
Chú ý: U ban k thut đin t (IEEE) đ ngh dùng các tên sau đây đ
ch 3 loi dây cáp dùng vi mng Ethernet chun 802.3.
• Dây cáp đng trc si to (thick coax) thì gi là 10BASE5 (Tc đ 10
Mbps, tn s c s, khong cách ti đa 500m).
• Dây cáp đng trc si nh (thin coax) gi là 10BASE2 (Tc đ 10
Mbps, tn s c s, khong cách ti đa 200m).
• Dây cáp đôi xon không v bc (twisted pair) gi là 10BASET (Tc
đ 10 Mbps, tn s c s, s dng cáp si xon).
• Dây cáp quang (Fiber Optic Inter-Repeater Link) gi là FOIRL
Liên mng (internetworking)
Vic kt ni các LAN riêng l thành mt liên mng chung đc gi là
Internetworking. Internetworking s dng ba công c chính là: bridge,
router và switch.
Cu ni (bridge):
Là cu ni hai hoc nhiu đon (segment) ca mt mng. Theo mô hình
OSI thì bridge thuc mc 2. Bridge s lc nhng gói d liu đ gi đi
(hay không gi) cho đon ni, hoc gi tr li ni xut phát. Các bridge
cng thng đc dùng đ phân chia mt mng ln thành hai mng nh
nhm làm tng tc đ. Mc du ít chc nng hn router, nhng bridge
cng đc dùng ph bin.
B dn đng (router)
Chc nng c bn ca router là gi đi các gói d liu da trên đa ch
phân lp ca mng và cung cp các dch v nh bo mt, qun lý lu

server chy h điu hành OS/2, LAN server ca IBM (gn nh đng
nht vi LAN Manager), Vines ca Banyan Systems là h điu hành
mng dùng cho server chy h điu hành UNIX, Promise LAN ca
Mises Computer chy trên card điu hp mng đc quyn, Widows for
Workgroups ca Microsoft, LANtastic ca Artisoft, NetWare Lite ca
Novell,
MNG MÁY TÍNH (COMPUTER NETWORKS) 17
Mt trong nhng s la chn c bn mà ta phi quyt đnh trc là h
điu hành mng nào s làm nn tng cho mng ca ta, vic la chn tu
thuc vào kích c ca mng hin ti và s phát trin trong tng lai, còn
tu thuc vào nhng u đim và nhc đim ca tng h điu hành.
Mt s h điu hành mng ph bin hin nay:
• H điu hành mng UNIX: ây là h điu hành do các nhà khoa hc
xây dng và đc dùng rt ph bin trong gii khoa hc, giáo dc. H
điu hành mng UNIX là h điu hành đa nhim, đa ngi s dng,
phc v cho truyn thông tt. Nhc đim ca nó là hin nay có nhiu
Version khác nhau, không thng nht gây khó khn cho ngi s
dng. Ngoài ra h điu hành này khá phc tp li đòi hi cu hình
máy mnh (trc đây chy trên máy mini, gn đây có SCO UNIX
chy trên máy vi tính vi cu hình mnh).
• H điu hành mng Windows NT: ây là h điu hành ca hãng
Microsoft, cng là h điu hành đa nhim, đa ngi s dng. c
đim ca nó là tng đi d s dng, h tr mnh cho phn mm
WINDOWS. Do hãng Microsoft là hãng phn mm ln nht th gii
hin nay, h điu hành này có kh nng s đc ngày càng ph bin
rng rãi. Ngoài ra, Windows NT có th liên kt tt vi máy ch Novell
Netware. Tuy nhiên, đ chy có hiu qu, Windows NT cng đòi hi
cu hình máy tng đi mnh.
• H điu hành mng Windows for Worrkgroup: ây là h điu hành
mng ngang hàng nh, cho phép mt nhóm ngi làm vic (khong 3-

bn không phi dùng mt modem đ ni vi đng dây mà thay vào
đó bn phi dùng mt thit b gi là "codec" vi modem có kh nng
chy  14.4 kbit/s. ISDN thích hp cho c hai trng hp cá nhân và
t chc. Các t chc có th quan tâm hn đn ISDN có kh nng cao
hn ("primary" ISDN) vi tc đ tng cng bng tc đ 1.544 Mbit/s
ca đng T1. Cc phí khi s dng ISDN đc tính theo thi gian,
mt s trng hp tính theo lng d liu đc truyn đi và mt s
thì tính theo c hai.
• CATV link. Công ty dn cáp trong khu vc ca bn có th cho bn
thuê mt "ch" trên đng cáp ca h vi giá hp dn hn vi đng
đin thoi. Cn phi bit nhng thit b gì cn cho h thng ca mình
và đ rng ca di mà bn s đc cung cp là bao nhiêu. Cng nh
vic đóng góp chi phí vi nhng khách hàng khác cho kênh liên lc đó
là nh th nào. Mt dng k l hn đc đa ra vi tên gi là mng
"lai" ("hybrid" Network), vi mt kênh CATV đc s dng đ lu
thông theo mt hng và mt đng ISDN hoc gi s s dng cho
đng tr li. Nu mun cung cp thông tin trên Internet, bn phi
xác đnh chc chn rng "kênh ngc" ca bn đ kh nng phc v
cho nhu cu thông tin ca khách hàng ca bn.
MNG MÁY TÍNH (COMPUTER NETWORKS) 19
• Frame relay. Frame relay "uyn chuyn" hn đng thuê bao. Khách
hàng thuê đng Frame relay có th mua mt dch v có mc đ xác
đnh - mt "tc đ thông tin u thác" ("Committed Information Rale" -
CIR). Nu nh nhu cu ca bn trên mng là rt "bt phát" (burty),
hay ngi s dng ca bn có nhu cu cao trên đng liên lc trong
sut mt khong thi gian xác đnh trong ngày, và có ít hoc không có
nhu cu vào ban đêm - Frame relay có th s kinh t hn là thuê hoàn
toàn mt đng T1 (hoc T3). Nhà cung cp dch v ca bn có th
đa ra mt phng pháp tng t nh là phng pháp thay th đó là
Switched Multimegabit Data Service.