nghiên cứu - trao đổi
64 tạp chí luật học số 10/2011

TS. Hoàng Văn Tú *
hut ng "hin phỏp" cú ngun gc La
tinh - "constitutio", c hiu l xỏc
nh, quy nh v trong nh nc c La Mó,
c dựng ch cỏc vn bn lut quan
trng ca nh nc. Hin phỏp ch c hiu
vi ý ngha nh ngy nay khi cỏc cuc cỏch
mng t sn din ra chõu u (t th k th
XIII, XIV n th k XVIII, XIX) v khi ú,
hin phỏp c xem l vn bn cú s mnh
xỏc lp ch mi thay th ch c, l bn
kh c xó hi ca mi ngi nhm hng
ti mc tiờu ghi nhn, cao cỏc quyn t
nhiờn ca con ngi, bói b ch chuyờn
ch ca vua chỳa phong kin, xỏc nh gii
hn ca quyn lc nh nc, hỡnh thnh
nhng nguyờn tc t chc quyn lc mi.
Nu tớnh t bn Hin phỏp M nm 1787
c coi l bn hin phỏp thnh vn u tiờn
trong lch s lp hin hin i n nay, lch s
hin phỏp th gii ó tri qua hng trm nm
v vi s phỏt trin ngy cng hon thin
ca cỏc t tng, hc thuyt lm hỡnh thnh

nm 1787 hay Italy nm 1947, B o
Nha nm 1976, Rumani nm 1991 v.v
Quc hi hay hi ngh lp hin cú th va l
c quan son tho va l c quan ban hnh
hin phỏp (ton quyn lp hin) hoc ch cú
chc nng son tho, cũn vic ban hnh s
do c quan khỏc hoc do kt qu trng cu ý
dõn quyt nh (thm quyn hn ch).
dng th hai, quc hi ng nhim lp hin
thng lp ra u ban son tho hin phỏp
gm cỏc thnh phn a dng, t i din ca
T
* Vin nghiờn cu lp phỏp
Vn phũng Quc hi
nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 10/2011 65
cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp cho
đến đại diện của tổ chức, đảng phái, các
chuyên gia có tên tuổi. Ủy ban này hoạt
động lâm thời, tự giải tán sau khi trình dự
thảo hiến pháp lên quốc hội để thảo luận và
thông qua. Thông thường, việc thảo luận bao
giờ cũng gồm hai vòng. Vòng thứ nhất, quốc
hội thảo luận về dự thảo của ban soạn thảo
và quyết định việc đưa dự thảo hiến pháp ra
thảo luận toàn dân. Vòng thứ hai, trên cơ sở
kết quả thảo luận toàn dân, quốc hội thông

pháp luật của công dân. Tính xã hội của hiến
pháp được thể hiện qua các quy định phản
ánh chính xác mối tương quan thực tế của các
lực lượng xã hội và hướng tới sự đồng thuận
xã hội; là sự ghi nhận và thể hiện những giá
trị xã hội được toàn xã hội chấp nhận và chia
sẻ như tự do, công bằng, bình đẳng, dân chủ,
nhân quyền, chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa tập
thể, chủ nghĩa dân tộc v.v
Thứ ba, Hiến pháp có đối tượng áp dụng
rộng, phạm vi điều chỉnh có thể rộng hoặc
hẹp nhưng luôn mang tính cơ bản, ổn định
và điển hình.
Đối tượng áp dụng của hiến pháp là trên
toàn bộ lãnh thổ và đối với nhà nước, mọi tổ
chức, cá nhân. Phạm vi điều chỉnh của hiến
pháp hiện có 2 trường phái là rộng và hẹp.
Hiến pháp có phạm vi điều chỉnh hẹp như
Hiến pháp Hoa Kỳ, Hiến pháp Na Uy
(thường chỉ điều chỉnh về tổ chức nhà nước
như hình thức chính thể, chế độ liên bang, tổ
chức, hoạt động, chức năng, thẩm quyền của
các cơ quan nhà nước và các quyền con người,
quyền công dân). Tuy nhiên, bên cạnh hiến
pháp còn có khá nhiều đạo luật mang tính cơ
bản khác điều chỉnh các vấn đề quan trọng
của đời sống xã hội, nhất là các vấn đề xã
hội và được coi là phần không thể tách rời
của hiến pháp. Hiến pháp có phạm vi điều
chỉnh rộng ra đời từ sau Chiến tranh thế giới

phỏp ch quy nh mang tớnh nguyờn tc i
vi nhúm quan h v kinh t-xó hi, cũn i
vi cỏc nhúm quan h v quyn con ngi,
quyn cụng dõn, t chc b mỏy nh nc
thỡ quy nh c th v cú hiu lc ngay.
Th t, hin phỏp mang tớnh ti cao (tớnh
tri), tc l do hin phỏp cú cỏc quy phm mang
tớnh c bn ca "quyn lp quyn" quyn n
nh v t chc cỏc quyn khỏc, cỏc quyn
khỏc i t quyn lp hin
(2)
nờn cú giỏ tr
phỏp lớ cao nht, tt c cỏc vn bn khỏc u
phi phự hp vi hin phỏp, nu khụng phự
hp s b coi l vi hin v khụng cú giỏ tr.
Hin ti, cỏc nh khoa hc phỏp lớ u cú
quan nim ging nhau v xu hng phỏt
trin ca hin phỏp v cho rng xu hng
th nht l hin phỏp luụn mang tớnh lch s
thi i, phn ỏnh hin thc xó hi; ghi nhn
nhng thnh qu, giỏ tr vn minh ca nhõn
loi cng nh ca quc gia trong giai on
lch s nht nh.
Cỏc nh nghiờn cu ó a ra 3 mụ hỡnh
hin phỏp qua cỏc giai on lch s chng
minh lun im ny. Theo ú, mụ hỡnh th
nht - mụ hỡnh hin phỏp t sn t do ra i
trong cỏch mng t sn. Trong iu kin
chng cng quyn v ginh chớnh quyn t
tay giai cp phong kin nờn: 1) T tng ch


nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 10/2011 67
Mụ hỡnh th ba - mụ hỡnh hin phỏp ca
ch ngha lp hin hin i ra i trong thi
kỡ hu cụng nghip, thi i thụng tin vi
nhng ũi hi v xó hi ci m, dõn ch tin
b, cụng bng hn, chng li xu th phõn hoỏ
giu nghốo, t quan liờu, nn tham nhng v
ti phm. Do ú, hin phỏp úng vai trũ
khng nh nhng giỏ tr bt bin v tin b
m cỏc th h con ngi ó khú khn lm mi
ginh v to c nh ch a s hu, t
do kinh doanh, dõn ch v quyn lc ca nhõn
dõn, cỏc quyn kinh t-xó hi, c bit l quyn
ca cỏc nhúm xó hi yu th v thiu s;
nguyờn tc phõn quyn v s kim soỏt i
vi quyn lc, kh nng tip cn thụng tin v
tip cn cụng lớ, s c lp v vai trũ ni tri
ca to ỏn; ch t qun v t tr a phng.
i vi quc gia cng vy, hin phỏp luụn
l vn bn phn ỏnh tng quan lc lng xó
hi v ghi nhn nhng giỏ tr thit yu nht
ca quc gia vo thi im lp hin. Vớ d,
Hin phỏp ca Vit Nam nm 1946, Hin
phỏp ca Cng ho Hn Quc nm 1948 cú
ni dung ch yu l tuyờn b s c lp v
bo v ch quyn quc gia, ghi nhn lũng yờu
nc sõu sc v chng ch ngha thc dõn -
hin phỏp c coi nh l phng tin

chớnh quyn hp hin cựng vi h thng phỏp
lut c tin hnh nh b phn tt yu ca
tin trỡnh hin i hoỏ;
(3)
nhng quan im
tin b ca ch ngha hin phỏp nh thuyt
tam quyn phõn lp (separation of power),
kỡm ch v i trng (check and balance),
nhõn quyn (human right), ti phỏn t
phỏp (judicial review), t phỏp c lp
(judicial independence) v phỏp quyn
(rule of law) ang c nhiu quc gia
quan tõm v th hin trong hin phỏp. Tuy
nhiờn, cỏc nh khoa hc cng nhn nh hin
phỏp luụn phn ỏnh v cú mi quan h cht
ch vi cỏc c trng vn hoỏ truyn thng
lch s quc gia. Bi l, trong bt c xó hi
no, lut phỏp l mt phn ca vn hoỏ v
phi vn hnh trong s tng tỏc vi cỏc b
phn khỏc ca vn hoỏ;
(4)
sc mnh ca lut
phỏp v c bit l hin phỏp bt ngun t s
gn kt ca nú vi vn hoỏ v s ng h
mnh m ca vn hoỏ i vi ch ngha hp nghiªn cøu - trao ®æi
68 t¹p chÝ luËt häc sè 10/2011
hiến là tiền đề quan trọng cho sự ổn định và

2009, www.law.nus.sg/asli/pub/wps.htm.
(4).Xem: Chaihark Hahm, “Constitutionalism, Confucian
Civic Culture, and Ritual Propriety” in Daniel A.Bell
and Hahm Chaibong (eds), Confucianism for the
Modern World (U.S.A. Cambridge University Press,
2003). p. 39.
(5).Xem: Daniel P. Franklin and Michael J. Baun
(eds), Political Culture and Constitutionalism: A
Comparative Approach (Armonk, New York;
London, England: M.E. Sharpe, Inc, 1995), p. 222
(6).Xem: Graham Hassall and Cheryl Saunders, Asia-
Pacific constitutional systems (Cambridge, New York,
Melbourne, Madrid, Cape Town, Singapore, São Paulo:
Cambridge University Press, 2002), p. 42, 43.
(7).Xem: H. Fefferson Powell, The Moral Tradition
of American Constitutionalism (Duke Univeristy
Press, 1993); Sanford Levinson, Constitutional Faith
(New Jersey: Princeton University Press, 1988).
THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ GIAO DỊCH
BẢO ĐẢM (tiếp theo trang 54)
“Trong trường hợp giao dịch bảo đảm được
giao kết hợp pháp và có giá trị pháp lí đối
với người thứ ba thì toà án, cơ quan nhà
nước có thẩm quyền khác không được kê
biên tài sản bảo đảm để thực hiện nghĩa vụ
khác của bên bảo đảm, trừ trường hợp pháp
luật có quy định khác”.
Theo quy định của Luật thi hành án,
“Trường hợp người phải thi hành án không
còn tài sản nào khác hoặc có tài sản nhưng