nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 5/2004
37

-
(1)
TS. Lu bình nhỡng *
1. An sinh xó hi l vn thng c
cp trong h thng cỏc chớnh sỏch xó hi
ca cỏc quc gia trờn th gii. Tuy nhiờn, do
nhiu nguyờn nhõn khỏc nhau, vic nhn thc
v thc hin nú trong thc t khụng phi l
iu d dng.
An sinh xó hi khụng ch l vn kinh t
- xó hi thụng thng liờn quan ti i sng
ca tng con ngi c th m ó c xem
xột v i x vi t cỏch l vn cú tớnh
chớnh tr cao, liờn quan ti mi tng lp ca
cng ng xó hi. Vit Nam, an sinh xó hi
thc ra ó c thc hin t nhiu nm. Thi
gian u, an sinh xó hi c thc hin vi t
cỏch l ch cu tr xó hi v thuc phm
vi qun lớ ca B xó hi.
(2)
Sau ny B xó hi
c sỏp nhp vo B lao ng, cụng tỏc cu

im ca ng ta l s dng ngun lc con
ngi v cỏc ngun lc khỏc nhm xõy dng
v phỏt trin t nc. Mun vy cn nõng
lờn ỏng k ch s phỏt trin con ngi (HDI)
ca nc ta.
(5)
Bờn cnh ú, mt trong
nhng thc t ang tn ti ũi hi an sinh xó
hi phi tp trung gii quyt l tỡnh trng úi
nghốo nc ta cũn khỏ cao mc dự ó gim
t 30% cỏc nm trc xung 16% vo nm
2001.
(6)
Tỡnh trng tht nghip, sc ộp ca
cụng n vic lm v c bit l i sng ca
cỏc tng lp dõn c, trong ú cú nhng ngi,
nhng gia ỡnh ó tng cú s hi sinh v ngi
v ca ci vt cht trong hai cuc khỏng chin
cũn rt thp. Bờn cnh ú, mt trong nhng
vn mang tớnh tiờn quyt l mun cú nn
kinh t - xó hi phỏt trin thc s v mang
tớnh bn vng thỡ iu cn thit trc tiờn l
* Ging viờn chớnh Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
38

Tạp chí luật học số 5/2004

tng hng chớnh sỏch xó hi vo danh mc
nh nc cha y . Nhiu ngi, trong
nhiu nm, nm trong din u ói b b quờn
lm thit hi c v mt vt cht v tinh thn
ca h v gia ỡnh h.
- Nguyờn tc i x cụng bng
Hot ng m bo cỏc ch phi da
trờn h thng cỏc quy tc, tiờu chun, c
nh tớnh, nh lng rừ rng, minh bch. V
mt nguyờn tc, cỏc i tng thuc cựng h
phi c i x ngang nhau. Trong mt s
trng hp, tớnh cụng bng biu hin vic
tớnh toỏn mc úng gúp, cng hin cho xó
hi m gii quyt cỏc ch m bo vt cht
hoc tinh thn c th nhm trỏnh gõy nờn s
thit thũi, thiu cõn i gia cỏc i tng
chớnh sỏch.
Tuy nhiờn, cng cn phi hiu rng trong
h thng cỏc ch an sinh xó hi khụng phi
ch no cng mỏy múc ỏp dng nguyờn
tc phõn phi theo lao ng, theo s cng
hin. Cú nhng i tng va sinh ra ó chu
s thit thũi do tõm sinh lớ bm sinh cú vn
khụng bỡnh thng, c bit l cỏc nn nhõn
cht c mu da cam. Hoc cú nhng ngi
va mi tham gia quỏ trỡnh lao ng, chin
u, hc tp, nghiờn cu thỡ ó phi chu
nhng ri ro lm mt kh nng tip tc lao
ng, cng hin. Do ú, nu ch ỏp dng
nguyờn tc phõn phi theo lao ng s

cn xó hi hoỏ cụng tỏc xó hi,
(7)
c trong quỏ
trỡnh xõy dng, to lp cỏc qu m bo xó
hi v trong quỏ trỡnh thc hin cỏc ch
m bo xó hi ú. Trong ú, cn kt hp ba
ngun lc: Nh nc, cng ng v cỏc i
tng chớnh sỏch t vn lờn.
(8)

- Nguyờn tc phõn lung
Vic quy nh v thc hin cỏc chớnh sỏch
xó hi phi c t vo tng kờnh c th
trờn c s phõn loi. S phõn bit rừ rt cỏc
i tng l vn cú tớnh nguyờn tc, bi l,
nhng c im cn bn ca cỏc i tng xó
hi s quyt nh tớnh cht ca chớnh sỏch ỏp
dng. Vớ d: i vi nhng ngi cú cụng
vi cỏch mng, c im ca h l cú s úng
gúp c bit, khụng th nh lng c c
v vt cht ln tinh thn cho cỏch mng, cn
phi cú hỡnh thc u ói c bit. i vi
nhng ngi gp khú khn trong i sng thỡ
chớnh sỏch ỏp dng li khụng phi l s u
ói m l s h tr vỡ ri ro trong i sng.
S phõn lung chớnh l mt trong nhng iu
kin to c hi cho vic thc hin nguyờn tc
cụng bng trong i x xó hi.
- Nguyờn tc nh mc m bo
Vic xõy dng v thc hin cỏc chớnh

hin cỏc mc tiờu xó hi. Vic thc hin cỏc
chớnh sỏch xó hi ca Nh nc nh l loi
trỏch nhim xó hi ln lao, va cú tớnh truyn
thng, va cú tớnh hin i. Núi nh vy
khụng cú ngha l Nh nc l duy nht hoc
l t chc c oỏn i vi cỏc vn xó hi.
Khụng da vo sc mnh cng ng, nh
nc khụng th thc hin c chc nng xó
hi ca nú. Do ú, vn quan trng l tỡm ra
ngi cm c cho cỏc chin dch nhm
to ra tớnh thng nht v cui cựng l t nghiên cứu - trao đổi
40

Tạp chí luật học số 5/2004

hiu qu cao nht.
Khụng ch vy, vic Nh nc qun lớ
cụng tỏc an sinh xó hi cũn cú lớ do khỏc, ú
l vn chớnh tr - xó hi. An sinh xó hi
khụng phi l lnh vc kinh doanh m l lnh
vc m bo xó hi. An sinh xó hi gn lin
vi vic duy trỡ cỏc chớnh sỏch xó hi, vi nn
dõn ch, vi ch xó hi. An sinh xó hi
nh l thc o v s cam kt ca Nh nc,
ca ng cm quyn i vi ngi dõn v
i vi xó hi. Do ú, Nh nc cú trỏch
nhim phi thc hin tt v ch cú th l tt

(11)

Xó hi cng phỏt trin thỡ vai trũ xó hi
ca Nh nc cng ln lao. V khụng phi
l cỏi gỡ xa xụi hoc l lm, ú chớnh l vai
trũ t chc iu hnh v thc thi cỏc chớnh
sỏch, ch an sinh xó hi. Mt trong
nhng biu hin ca nh nc hin i,
hỡnh nh p ca nh nc s thu hỳt s
chỳ ý ca mi ngi chớnh l s m bo
cỏc ch an sinh xó hi.
- Nguyờn tc phỏp ch
An sinh xó hi l hỡnh thc t chc mang
tớnh cng ng xó hi, xut phỏt t nhu cu
thit yu ca cỏc thnh viờn trong xó hi
nhng li do Nh nc ng ra t chc
nhm thc hin chc nng xó hi ca Nh
nc, vỡ th Nh nc khụng th buụng
lng qun lớ i vi lnh vc an sinh xó hi.
Trong cỏc bin phỏp qun lớ c s dng,
Nh nc c bit coi trng cụng c phỏp
lut v phỏp ch.
Cng ging nh cỏc lnh vc khỏc, nn
phỏp ch an sinh xó hi phi bt u t h
thng phỏp lut c xõy dng cú quy mụ t
thp n cao, c v chiu dc ln chiu
ngang, c v h nguyờn tc ln cỏc quy nh
c th, c v h thng cỏc ch v phng
cỏch t chc thc hin Phỏp ch an sinh xó
hi phi c th hin trc tiờn t quan

trin khai cỏc ch an sinh xó hi trong thi
gian ti./.

(1). Thut ng An sinh xó hi c s dng chớnh thc
trong Vn kin i hi i biu ton quc CSVN ln
th IX, Nxb. Chớnh tr quc gia, H. 2001- tr. 105; Ti
liu hi - ỏp v cỏc vn kin i hi IX ca ng,
Nxb. Chớnh tr quc gia, H. 2001, tr. 56. Ngoi ra
cũn c s dng trong cỏc bi vit, ti liu khoa
hc khỏc (xem: TS. Nguyn ỡnh Liờu, Vai trũ ca
tr cp u ói xó hi trong h thng an sinh xó hi
Vit Nam, Tp chớ L&XH s 193, tr. 17).
(2).Xem Sc lnh s 36/SL ngy 27/3/1946 v vic t
chc B xó hi.
(3). Theo thng kờ, trong cỏc cuc khỏng chin, Vit
Nam cú 1,1 triu ngi hi sinh trong chin u; 600
ngn thng binh; 300 ngn ngi mt tớch trong
chin u; 2 triu ngi b git hi; 2 triu ngi b
tn tt; 2 triu ngi b nhim cht c hoỏ hc; 500

ngn tr em d dng - xem: Chin tranh cỏch mng
Vit Nam - Ban ch o tng kt chin tranh, B
chớnh tr - Nxb. Chớnh tr quc gia, H.2000.
V mt phỏp lớ, nc ta ó cú quyt nh ngy
19/7/1946 ca Hi ng Chớnh ph v vic thnh lp
B thng binh - cu binh v Sc lnh s 20/SL ngy
16/2/1947 v vic t ra hu bng thng tt v
tin tut cho thõn nhõn t s.
(4). Vỡ cỏch hiu nh vy nờn ngi ta cũn gi An
sinh xó hi bng mt cm t khỏc m vn cú th

13/8/2004, tr .10.