Soạn bài thơ Sóng - XUân Quỳnh SÓNG (Xuân Quỳnh) MỤC TIÊU BÀI HỌC:

- Cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn và niềm khao khát mãnh liệt về hạnh phúc của
người phụ nữ trong tình yêu.

- Nắm được nghệ thuật kết cấu, xây dựng hình ảnh, ngôn từ và nhịp điệu của bài thơ

I. Tìm hiểu chung

1. Tiểu dẫn

- Xuân Quỳnh sinh năm 1942 và mất năm 1988, tên khai sinh là Nguyễn Thị Xuân
Quỳnh. Quê làng La Khê, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây. Xuất thân trong một gia đình
công chức. Mẹ mất sớm, Xuân Quỳnh ở với bà nội.

- 13 tuổi, Xuân Quỳnh từng là diễn viên múa đoàn văn công Trung ương, Biên tập báo
Văn nghệ, biên tập viên NXB Tác phẩm mới, Uỷ viên BCH Hội nhà văn Việt Nam
khoá III. Xuân Quỳnh mất đột ngột cùng chồng là nhà viết kịch nổi tiếng Lưu Quang
Vũ vì tai nạn giao thông tại Hải Dương (chiều 29/4/1988).

- Tác phẩm gồm có:


- Thơ Xuân Quỳnh nổi bật ở vẻ đẹp nữ tính. Đó là thiên chức làm vợ, làm mẹ với tâm
hồn tinh tế, chăm lo, tạo dựng đời sống bình yên. Thơ Xuân Quỳnh cũng là thơ tự bộc
bạch giãi bày, mong được nương tựa, chở che, gắn bó.

2. Bài thơ Sóng

a. Hoàn cảnh và mục đích sáng tác

- Bài thơ viết năm 1967. Lúc này Xuân Quỳnh đang ở độ tuổi 25. Người phụ nữ ở độ
tuổi này có suy nghĩ rất chín về tình yêu. Mặt khác cũng thấy được ý thức của cái tôi
bên cạnh cái ta chung.

- Tác giả cũng không đặt tình yêu trong quan hệ cảm tính một chiều mà thể hiện khát
vọng tình yêu như một nhu cầu tự nhận thức, khám phá. Cảm xúc thơ do vậy vừa sôi
nổi mãnh liệt, vừa gợi tới chiều sâu của sự triết lí.

b. Chủ đề

Sóng và em là hai hình tượng sóng đôi, để từ đó những khám phá về sóng, em thấy
mình. Tình yêu trong em là sự vươn lên cái cao cả, lớn lao, là nỗi nhớ thương, thuỷ
chung son sắt. Đồng thời là khát vọng mãnh liệt của tình yêu, nỗi lo âu giữa cái hữu
hạn của đời người với cái vô cùng, vô hạn của thời gian.

II. Đọc hiểu văn bản

1. Cấu trúc bài thơ

- Bài thơ có cấu trúc song hành giữa sóng và em. Sóng cũng là em mà em cũng là
sóng.


cười, nói, hát suốt ngày. Nhưng cũng có lúc lặng lẽ trong suy tư. Điều đáng nhớ là
khát vọng tình yêu, nhất là tình yêu đôi lứa bao giờ cũng thường trực trong trái tim
tuổi trẻ:

Ôi con sóng ngày xưa

Bồi hồi trong ngực trẻ

Điều đáng nói nhất ở hai khổ thơ này là sự chủ động của người con gái khi yêu:

Sóng không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể
Chủ động không phải là ngỏ lời mà vươn tới cái cao cả, cái lớn lao.

- Khổ 3 và 4

Trước muôn trùng sóng bể

Khi nào ta yêu nhau

“Em nghĩ” hai tiếng ấy lặp lại như là sự khám phá, tìm tòi. Em nhận thức được “Sóng
bắt đầu từ gió”. Nhưng gió từ đâu? Nào ai biết. Người ta có thể chứng minh nguồn
gốc của gió qua ngành khoa học. Nhưng không thể giải thích được nguồn gốc của tình
yêu. Có nhà thơ tự bộc bạch:

Anh yêu em vì sao không biểt rõ
Chỉ biết yêu em, anh thấy yêu đời
Như chim bay tỏa hút khí trời
Như ruộng lúa uống dòng nước ngọt
Và cũng có người:

vào tâm hồn em để trở nên có linh hồn thao thức. Hai câu thơ đọng lại điều sâu sắc
nhất: “Lòng em nhớ đến anh/ Cả trong mơ còn thức”.Nhớ cả lúc tỉnh, cả trong vô
thức.

Khổ 6, 7 mượn hình ảnh sóng vỗ vào bờ “Con nào chẳng tới bờ” để khẳng định tấm
lòng son sắt thuỷ chung. Dù đi đâu vào Nam ra Bắc, em đều nghĩ tới anh, hướng về
anh.

- Hai khổ 8, 9:

Cuộc đời tuy dài thế

Để ngàn năm còn vỗ

Khổ thơ thứ tám là khổ khắc khoải tự nhận thức về mình, về tình yêu và hạnh phúc
trong cái qui luật muôn thuở của con người.

- Biển vẫn rộng, gió thổi, mây vẫn bay. Những hình ảnh này là biểu hiện sự nhạy cảm
với cái vô hạn của vũ trụ. So với cái vô cùng, vô tận ấy, cuộc sống con người thật
ngắn ngủi. Một tiếng thở dài nuối tiếc. Nhịp thơ lúc này như lắng xuống, hình ảnh thơ
mở ra qua các từ (đi qua, biển dẫu rộng, bay về xa). Nhận thức, khám phá, thơ Xuân
Quỳnh mang đến những dự cảm. Đó là nỗi lo âu, sự trăn trở bởi hạnh phúc hữu hạn
của đời người giữa cái vô cùng, vô tận của thời gian.

- Suy nghĩ như thể, thơ Xuân Quỳnh không dẫn người ta đến bế tắc, buồn chán mà
thành khát vọng:

“Làm sao được tan ra
còn vỗ”