Phân tích sự thể hiện của phong cách Nguyễn Tuân
qua bút kí “Người lái đò Sông Đà” Bài làm

Nguyễn Tuân là nhà văn có phong cách nghệ thuật hết sức độc đáo. Bất cứ tác
phẩm nào của ông cũng in đậm dấu vết con người ông- con người như một pho tiểu
thuyết hấp dẫn kể mãi không hết. Mỗi khi gặp được đối tượng miêu tả phù hợp, ngòi
bút của ông như nở hoa. Lúc đó, ta được đọc những kiệt tác.

Nguyễn Tuân nổi tiếng trong đời và trên văn đàn trước hết như một con người
của chủ nghĩa “xê dịch” và ưa viết về những chuyện “xê dịch”. Những cái gì gây nên
cảm giác mạnh là nguồn sống của văn ông. Ông đến với sông Đà như đến với một
người bạn tương đắc. Sự dữ dội, mãnh liệt và thơ mộng tuyệt vời của nó thu hút ông
hết sức mạnh mẽ. Không phải ngẫu nhiên mà ông dốc toàn bộ tài hoa ngôn ngữ của
mình ra để tái hiện nó và làm truyền lan đến người đọc niềm thán phục, ngưỡng mộ
sâu sắc đối với sông Đà và người lái đò sông Đà (cũng là cảnh và người Việt Nam rất
đỗi đáng yêu, đáng quý).

Dưới ngòi bút của Nguyễn Tuân , hai đặc tính nổi bật của sông Đà là “hung
bạo “ và “trữ tình” hiện lên đầy ấn tượng. Sông Đà hung bạo với những con thác vô
cùng “độc dữ , nham hiểm”, với những “hút nước” chết người và vô vàn “thạch trận”
quyết không cho con người vượt qua.Qua tai nghe của tác giả, “Tiếng nước thác nghe
như là oán trách gì, rồi lại như van xin, rồi lại như khiêu khích , giọng gằn mà chế
nhạo. Thế rồi nó rống lên như tiếng một nhàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng
vầu rừng tre nứa nổ lửa, đang phá tuông rừng lửa, rừng lửa đang gầm thét với đàn trâu
da cháy bùng bùng”.

Tương xứng với con sông Đà là hình ảnh người lái đò sông Đà. Đối với
Nguyễn Tuân, đây cũng là hình ảnh gây cảm giác mãnh liệt phi thường. Người lái đò

Ông không chỉ nhìn sự vật bằng con mắt của nhà văn mà còn bằng con mắt của người
làm phim, người họa sĩ, nhạc sĩ, người am tường vũ đao, hay nghệ thuật sân khấu.
Đúng hơn, con mắt của nhà văn của ông là được hóa thân trong con mắt của nhiều
“nhà” khác. Để diễn tả sinh động những “hút nước” sông Đà, ông đã tưởng tượng ra
cảnh quay của một nghệ sĩ điện ảnh với thủ pháp quay ngược ống kính. Cũng có khi
ông đã nhìn sông Đà theo con mắt của một kĩ sư vẽ bản đồ để thấy nó giống như một
“ cái dây thừng ngoằn ngoèo” vắt trên cơ thể núi non đất nước. Còn với sự mô tả màu
nước sông Đà, ông đã chứng tỏ mình là một người rất có con mắt hội họa:”Mùa xuân
dòng xanh ngọc bích,chứ nước sông Đà không xanh màu xanh canh hến của sông
Gầm, sông Lô. Mùa thu nước sông Đà lừ lừ chín đỏ như mặt của một người bầm đi vì
rượu bữa…”. Đặc biệt hơn, trên trang viết của mình, ông đã điều động một cách hết
sức thoải mái những kiến thức quân sự, võ thuật nhằm tạo nên một”trận thắng” rất
ngoạn mục của nghệ thuật trong việc diễn tả cuộc giao tranh hào hùng giữa con người
và thác dữ.
Trong văn học Việt Nam hiện đại, Nguyễn Tuân là bậc thầy của thể văn tùy
bút. Tùy bút của ông phóng túng, miên man , giàu liên tưởng bất ngời , giàu ví von so
sánh táo bạo và ngôn ngữ thiên biến vạn hóa. “Người lái đò sông Đà” là một ví dụ
điển hình của nghệ thuật tùy bút này. Đọc nó, ta bị lôi cuốn không sao cưỡng nổi,
động thời cũng có cảm giác ngợp vì sự tuôn trào của nguồn văn tưởng chừng không
bao giờ cạn. Cách nói của Nguyễn Tuân đầy ấn tượng, hết sức khó quên: “Con hươu
thơ ngộ ngẩng đầu nhung khói ánh vào cỏ sương, chăm chăm nhìn tôi lự lự trôi trên
một mũi đò. Hươu vểnh tai, nhìn tôi không chớp mắt mà như hỏi mình bằng cái tiếng
nói riêng của con vật lành:” Hỡi ông khác sông Đà, có phải ông cũng vừa nghe thấy
tiếng còi sương?”. Dĩ nhiên, cũng có lúc ông “ mải miết kể lể” theo câu chuyện “khá
xôm” của mình( chữ dùng của Nguyễn Tuân khi nhận xét về truyện thiếu nhi của Võ
Quảng) mà quên đi sự sốt ruột của độc giả. Nhưng có một điều chắc chắn rằng nếu
chấp nhận được cái tạng văn ấy của Nguyễn Tuân, hẳn ta sẽ thấy không có một câu
văn nào ông viết ra lại không đưa đến cho độc giả một thông tin gì đầy bổ ích, thú vị.

“Người lái đò sông Đà” là một tác phẩm đặc sắc của Nguyễn Tuân . Nó thể