Tập tục sinh hoạt trong
những ngôi nhà truyền thống
của người Mông, Hà Giang

Văn hoá truyền thống người Mông, Hà Giang là một kho tàng hết sức phong phú
với những phong tục tập quán, lễ nghi, tín ngưỡng, lễ hội… Trong số đó, phải kể
đến Tập tục sinh hoạt trong những ngôi nhà truyền thống - nét văn hóa điển hình
của người Mông nơi đây.
Mỗi bản thường có từ vài ba nóc nhà trở lên
Ảnh internet)
Nếu có dịp lên Hà Giang du khách sẽ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của Cao nguyên
hùng vĩ và những ngôi nhà người Mông xinh xắn. Người Mông làm nhà dựa lưng
vào núi; mỗi bản thường có từ vài ba nóc nhà trở lên, có bản chỉ có một dòng họ
hoặc nhiều dòng họ chung sống quây quần bên nhau trên một sườn núi. Đặc biệt,
đối với người Mông, hầu như nhà nào cũng trồng một vài cây đào, cây mận, cây lê.
Trong văn hóa truyền thống của dân tộc Mông, các ngôi nhà không được dính sát
vào nhau, kể cả anh em ruột thịt. Quan niệm làm nhà của họ cũng rất khắt khe.
Trước khi chặt cây để dựng nhà, phải thắp 3 nén hương; tiếp đó, cắm 3 tờ giấy bản
vào gốc cây khấn thần rừng, thần cây cho xin cây gỗ về làm nhà. Họ quan niệm
rằng làm như thế thần cây, thần rừng không quở mắng và nhà cửa mới yên vui, mọi
người khỏe mạnh, ăn nên làm ra, gia đình hạnh phúc. Chọn được ngày chặt cây,
cây cột cái được gia chủ chặt xong đem thẳng từ rừng về, không được đặt xuống
đất mà phải đưa lên nóc ngay. Đối với 2 cây cột cái ở gian giữa và cây cái nóc (hay
còn gọi là đòn nóc), người Mông coi 2 cây cột cái là cột chủ đạo trong nhà thể hiện
sự ngay thẳng, cứng cáp, vững vàng của chủ nhà, nên cây cột phải là một cây rừng
không bị sâu, thối, cụt ngọn. Hai cây cột này còn có một vị trí rất quan trọng trong
đời sống tâm linh của người Mông.
Cửa chính ra vào nhà của người Mông cũng phải chọn gỗ tốt để làm. Cửa bao giờ

lâu đời, tạo nên một bức tranh văn hóa độc đáo trong cộng đồng các dân tộc Việt
Nam.