ứng dụng kỹ thuật PCR tìm gen DYZ1 để xác định NST Y
cho các bệnh nhân cha rõ giới tính
Nguyễn Thanh Thuý
1
, Vũ Triệu An
1
, Văn Đình Hoa
1
Nguyễn Thị Phợng
2
, Vũ Chí Dũng
2
1
Bộ môn Miễn dịch - Sinh lý bệnh, trờng Đại học Y Hà Nội
2
Khoa Nội tiết - Chuyển hoá - Di truyền, Viện Bảo vệ sức khoẻ trẻ em

Sau khi tiến hành PCR tìm gen TDF để chẩn đoán giới tính và đối chiếu với kết quả nuôi cấy
NST cho 40 bệnh nhân thì thấy 95% phù hợp tức là có mặt song hành TDF và NST Y và ngợc lại,
còn lại 5 % (2 bệnh nhân) không phù hợp: 46XX nhng TDF (+) và 46XY/46Xr (X) nhng TDF (-).
Để khẳng định cho hai trờng hợp này chúng tôi tiến hành PCR tìm gen DYZ là gen trên nhánh dài
để phát hiện NST Y kết quả cho thấy không tìm thấy gen DYZ trên cả hai bệnh nhân này, do đó
kết luận là không có mặt NST Y.

I. Đặt vấn đề
ở ngời và động vật có vú thì nhiễm sắc thể
Y là một trong những nhiễm sắc thể ngắn nhất.
Ngời ta đã tiến hành nghiên cứu trên một số
cá thể có bộ nhiễm sắc thể: 46,XY; 47,XXY và
47,XYY đều có tinh hoàn và là nam. Trong khi
đó 46,XX, 47,XXX và 45,XO có kiểu hình là nữ.

nghị ở Pari thống nhất gọi tên các loại băng, từ
đó đến nay nó là kỹ thuật chính để xác định
NST Y [5] trong mọi trờng hợp. Phơng pháp
này nhiều khi phải làm đi làm lại nhiều lần do
kết quả nghi ngờ trong các trờng hợp khó:
bệnh nhân kiểu hình là nam, có bất thờng bộ
phận sinh dục, 46,XX TDF (+) do TDF nằm
trên NST X, hay có một mẩu NST X hoặc
NST mất đoạn thì dễ nhầm với NST Y.
Vì vậy năm 1992 Kaoru Suzumori và cs đã
ứng dụng kỹ thuật sinh học phân tử tìm gen
DYZ trong máu mẹ để chẩn đoán giới tính cho
thai nhi. [3]. Đây là gen đợc tạo nên bản sao 5
nucleotide (TTCCA) lặp lại 3000 lần trên Y,
nếu có mặt thì chắc chắn đó là NST Y.
ở nớc ta cha một nghiên cứu nào đề cập
đến việc xác định NST Y qua gen này. Chính vì
vậy chúng tôi tiến hành đề tài này với các mục
tiêu sau: 41
1. Sử dụng kỹ thuật PCR với cặp mồi SY
160 tìm gen DYZ để xác định NST Y cho các
bệnh nhân cha rõ giới tính.
2. Tiến hành kỹ thuật PCR tìm DYZ để
khẳng định sự có mặt hay không có mặt của
NST Y trong trờng hợp không có sự phù hợp
giữa PCR tìm TDF và caryotype.
II. Đối tợng và phơng pháp

gen TDF để xác định giới và PCR với cặp mồi
của gen DYZ để xác định NST Y.
- Sau đó kiểm tra kết quả bằng điện di trên
gen thạch agarose 2%.

- Đọc kết quả bằng đèn tử ngoại =310nm
nh sau:
TDF (+) cho sản phẩm là 425bp.DYZ (+)
cho sản phẩm là 236pb.
Phân tích kết quả: TDF (+) nam; TDF (-) nữ.
Nếu DYZ (+): có mặt NST Y.
DYZ (-): không có NST Y.
TDF (+), DYZ (-): TDF nằm trên NST X.
TDF (-), DYZ (+): TDF bị mất đoạn trên Y.
Chứng nam: TDF (+); DYZ (+); NST 46,XY.
Chứng nữ: TDF (-); DYZ(-); NST 46,XX.
* Kỹ thuật nuôi cấy tế bào định
caryotype: đợc tiến hành tại bộ môn Y sinh
học - Di truyền, trờng Đại học Y Hà Nội.
III. Kết quả
Bảng 1: PCR tìm gen TDF để xác định giớí
cho 40 bệnh nhân cha rõ giới.
TDF n %
Dơng tính
24 60%
Âm tính
16 40%

40 100%


- 15/40 số trờng hợp chiếm 37,5 % gen
TDF (-) có kết quả phù hợp với kết quả NST là
46,XX. Đợc sử dụng làm nhóm chứng cho
PCR tìm DYZ.
- 23/40 số trờng hợp chiếm 57,5 % gen
TDF (+) phù hợp với kết quả NST là 46,XY.

42
Đợc sử dụng làm nhóm chứng cho PCR tìm
DYZ.
- 1/40 số trờng hợp chiếm 2,5 % gen TDF
(-) nhng kết quả nuôi cấy NST là 46, XY /46,
Xr(X).
- 1 /40 số trờng hợp chiếm 2,5% gen TDF
(+) nhng kết quả nuôi cấy NST là 46,XX.
Bảng 3: Xác định NST Y bằng PCR tìm DYZ
ở nhóm chứng.
TDF(+), 46, XY TDF(-), 46, XX

n % n %
DYZ(-) 0 0 15 100
DYZ(+) 23 100 0 0

Nhận xét: với 38 trờng hợp có kết quả phù
hợp giữa TDF và caryotype để làm chứng cho
cho kỹ thuật PCR tìm DYZ để xác định NST Y
cho kết quả chính xác 100%, không có trờng
hợp nào dơng tính hay âm tính giả.
Bảng 4: Kết quả PCR tìm DYZ ở nhóm bệnh
nhân có kết quả không phù hợp giữa TDF

gen DYZ1 và DYZ2. DYZ là chỉ sự nhắc lại
trên NST Y, số 1 và 2 để chỉ trình tự phát
hiện ra. DYZ 1 có kích thớc 3,4kb với 5
nucleotit đợc lặp lại TTCCA (khoảng 3000
bản lặp lại) còn DYZ 2 thì có 2000 bản lặp
lại. Do vậy ngời ta lợi dụng tính chất này để
xác định NST Y bằng kỹ thuật PCR khi khó
xác định nó bằng phơng pháp nuôi cấy
NST, hay khi gen TDF không nằm trên NST
Y. Các tác giả nớc ngoài đã sử dụng kỹ
thuật này trong chẩn đoán giới nh Kaoru
Suzumori và cộng sự 1992 [3] đã áp dụng
trong việc chẩn đoán giới tính thai nhi từ máu
mẹ, ngoài ra còn đợc Tanoue A. và cộng sự
năm 1992 [6] áp dụng để nghiên cứu trên đối
tợng 46,XX nam và 46,XX ái nam ái nữ thật
(có mặt đồng thời cả tinh hoàn và buồng
trứng) đã phát hiện ra TDF (+),và DYZ (-).
- Từ bảng 4 cho thấy một bệnh nhân là
46,XX có gen TDF (+) chiếm 2,5% số trờng
hợp. ở bệnh nhân này gen TDF nằm hoàn
toàn trên NST X vì kết quả DYZ (-). Do đó
phù hợp về lâm sàng bệnh nhân này có
ngoại hình nam hoàn toàn, có tinh hoàn,
nhng vào viện vì có tật lỗ đái thấp. Kết quả
nghiên cứu của chúng tôi phù hợp với một số
nghiên cứu của các tác giả khác trong y văn
[6]. Bằng phơng pháp lai tại chỗ (FISH)
Abbas N. et al 1993 [1] đã chứng minh
nguyên nhân của các trờng hợp này là do

1. ở 38 bệnh nhân cha rõ giới (chiếm 95
% tổng số) có kết quả phù hợp giữa PCR tìm
TDF và caryotype đã sử dụng làm nhóm
chứng cho chuẩn kỹ thuật PCR tìm gen DYZ
để xác định nhiễm sắc thể Y cho kết quả
chính xác 100% không có trờng hợp nào âm
tính hay dơng tính giả.
2. Còn 2 bệnh nhân (chiếm 5 %) có kết
quả PCR tìm TDF và caryotype không phù
hợp đều không tìm thấy gen DYZ, do đó
khẳng định là không có mặt NST Y trong 2
trờng hợp này.
3. Phát hiện và khẳng định một trờng
hợp TDF trên NST X đầu tiên ở Việt Nam.

Tài liệu tham khảo
1. Abbas N.; McElreavey K.; Fellous M.;
et al (1993). Familial case of 46,XX male and
46,XX true hermaphrodite associated with
paternal -derived SRY -bearing X
chromosome. C.R.Acad. Sci. III 1993;
316(4): 375-383.
2. Cooke HJ.(1976). Repeated sequence
specific to human males. Nature 262:182-
186.
3. Kaoru Suzumori et al (1992) Fetal cell
in maternal circulation; detection of Y

6.

44
Summary
The application of the PCR technique to find the DYZ
gene for the Y chromosome determination

(We would like to thank Dr.McElreavey Ken for your help)
The authors studied DNA samples with were extracted from the peripheral blood by the PCR
technique with the primers TDF (to amplify the TDF gene on the short arm of the Y chromosome)
and compared this PCR result with their karyotype:
95% accord with karyotype and except 5%: 46XX, TDF(+) and 46XY/Xr(X) TDF(-). The authors
amplified the DYZ gene with primers SY160 to determine the Y chromosome in this 5% and the
results showed that:
- DYZ(-) in both 2 cases.
- TDF (+) on the X chromosome.45