1

1
Chương mở đầu
ĐỐI TƯỢNG, NGHIÊN CỨU VÀ Ý NGHĨA
HỌC TẬP MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 2

3

3 CHƯƠNG I
CƠ SỞ, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
1) Quan điểm của Hồ Chí Minh về lòng yêu nước của dân tộc VN?
“Dân ta có một lòng yêu nước nồng nàng. Đó là một tryền thống quí báu của dân
tộc ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng thi tinh thần ấy lại sôi nổi, nó
kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi nguy hiểm, khó
khăn, nhấn chìm tất cả bè lũ bán nước và cướp nước”
2) Quan điểm HCM về lòng trung hiếu đối với quân đội?
“Quân đội ta trung với đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì độc lập
tự do của Tổ quốc, vì CNXH. Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng
vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”
3) Câu nói của Bác khi đến thăm tượng Nữ thần tự do ở Mỹ:
“Ánh sáng trên đầu Thần Tự do tỏa rộng khắp trời xanh, còn dưới chân tượng thì
người da đen đang bị chà đạp, số phận người phụ nữ bị chà đạp. Bao giờ người da
đen được bình đẳng với người da trắng? Bao giờ có sự bình đẳng giữa các dân tộc?
Và bao giờ người phụ nữ được bình đẳng với nam giới”.
4) Lời nhận định của nhà thơ Xô Viết Ốxíp Mandenstam về Nguyễn Ái Quốc
năm 1924?
“Cả gương mặt Nguyễn Ái Quốc toát lên vẻ lịch thiệp và tế nhị. Từ Nguyễn Ái
Quốc tỏa ra một nền văn hóa, không phải văn hóa Châu Âu mà có lẽ đó là một nền
văn hóa của tương lai… Dân tộc Việt Nam là một dân tộc lịch sự và giản dị. Qua
cử chỉ cao thượng và tiếng nói trầm lắng của Nguyễn Ái Quốc tôi như thấy được

nữa!
Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất
định không chịu làm nô lệ.
Hỡi đồng bào!
Chúng ta phải đứng lên!
Bất kì đàn ông, đàn bà, người già, người trẻ, không phân chia tôn giáo, đảng
phái, dân tộc. Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên chống thực dân Pháp để cứu
Tổ quốc. Ai có súng dùng súng. Ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng
cuốc, thuổng, gậy gộc. Ai cũng phải chống thực dân Pháp cứu nước.
Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân!
Giờ cứu nước đã đến. Ta phải hy sinh đến giọt máu cuối cùng để giữ gìn đất
nước. Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hy sinh, thắng
lợi nhất định về dân tộc ta!
5

5

Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm! Kháng chiến thắng lợi muôn năm!”
9) NAQ đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và
thuộc địa của Lênin được miêu tả trong đoạn thơ của Chế Lam Viên?
Luận cương đến với Bác Hồ. Và Người đã khóc
Lệ Bác Hồ rơi trên chữ Lênin.
Bốn bức tường im nghe Bác lật từng trang sách gấp
Tưởng bên ngoài, đất nước đợi mong tin.

Bác reo lên một mình như nói cùng dân tộc:
"Cơm áo là đây! Hạnh phúc đây rồi!"
Hình của Đảng lồng trong hình của Nước.
Phút khóc đầu tiên là phút Bác Hồ cười,


cách mạng là gì?:
“Trong lúc này nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được
độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu
mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại
được”.
2. Mục tiêu của CM giải phóng dân tộc: CM giải phóng dân tộc nhằm đánh đổ ách
thống trị của CN thực dân, giành độc lập dân tộc và thiết lập chính quyền của nhân dân.
3. Tại sao HCM khẳng định CM phải có Đảng?
Trong tác phẩm Đường cách mệnh, Người khẳng định: “Trước hết phải có đảng
cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị
áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi. Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như
người cầm lái có vững thì thuyền mới chạy”.
4. Tư tưởng HCM về trường kỳ kháng chiến của dân tộc Việt Nam?
TL1: Kháng chiến trường kỳ gian khổ đồng thời lại phải tự lực cánh sinh. Trông
vào sức mình Cố nhiên sự giúp đỡ của các nước bạn là quan trọng, nhưng không được
ỷ lại, không được ngồi mong chờ người khác. Một dân tộc không tự lực cánh sinh mà cứ
ngời chờ dân tộc khác giúp đỡ thì không xứng đáng được độc lập.

TL2: THƠ CHÚC TẾT XUÂN ĐINH HỢI – 1947
Cờ đỏ sao vàng tung bay trước gió,
Tiếng kèn kháng chiến vang dậy non sông.
Toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến,
Chí ta đã quyết, lòng ta đã đồng.
Tiến lên chiến sĩ! Tiến lên đồng bào!
7 Sức ta đã mạnh, người ta đã đông.
Trường kỳ kháng chiến, nhất định thắng lợi!
Thống nhất độc lập, nhất định thành công!

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ
CON ĐƯỜNG QUÁ ĐỘ LÊN CNXH Ở VIỆT NAM
1. Quan điểm của HCM về tính tất yếu của CNXH?
“Không có 1 lực lượng nào ngăn trở được mặt trời mọc. Không có 1 lực lượng nào
ngăn trở được XH loài người tiến lên. Không có 1 lực lượng nào ngăn trở CNXH, CNCS
phát triển”.
2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về những đặc trưng của CNXH?
- Một chế độ chính trị do nhân dân làm chủ
- Có nền KT phát triển cao gắn liền với sự PT của KHKT
- Không còn người bóc lột người
- Là một xã hội phát triển cao về văn hoá và đạo đức.
3. Mục tiêu của CMXH và cũng là mục tiêu phấn đấu của chủ tịch HCM là gì?
Mục tiêu chung và mục tiêu phấn đấu của Người là một, đó là độc lập, tự do cho
dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân; đó là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta
hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.
4. Trong Di chúc HCM viết về điều mong muốn cuối cùng của Người là gì?
“Điều mong muốn cuối cùng của tôi là; toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đoàn kết
phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam hoà bình thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu
mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng của thế giới”.
Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb CTQG, Hà Nội 2002, tập 12, tr.512

9

- Tự phê bình và phê bình
- Kỷ luật nghiêm minh, tự giác
- Đoàn kết thống nhất trong Đảng
6) Vấn đề đoàn kết trong Đảng được thể hiện trong Di chúc của chủ tịch Hồ Chí
Minh: “Đoàn kết là một truyền thống quý báu của Đảng của dân ta. Các đồng chí từ
trung ương đến chi bộ cần phải giữ gìn đoàn kết nhất trí trong Đảng như giữ gìn con
ngươi trong mắt mình”
7) Quan điểm Hồ Chí Minh về vai trò lãnh đạo CM của Đảng?
“Trước hết phải có Đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng,
ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và giai cấp vô sản mọi nơi. Đảng có vững cách
mệnh mới thành công,cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”.
8) Quan điểm của Hồ Chí Minh về tự phê bình trong Đảng?
“Một Đảng giấu giếm khuyết điểm của mình là một đảng hỏng, một đảng có gan thừa
nhận khuyết điểm của mình,vạch ra những cái đó từ đâu mà có, xem xét rõ hoàn cảnh
sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm mọi cách sữa chữa khuyết điểm đó. Như thế mới là một
đảng tiến bộ, mạnh dạn, chắc chắn và chân chính”
9) Mục đích lý tưởng của Đảng cầm quyền theo quan điểm HCM :
Theo HCM đảng ta không có lợi ích nào khác ngoài lợi ích của tổ quốc của nhân dân,
đó là mục tiêu, lý tưởng cao cả không bao giờ thay đổi trong suốt quá trình lãnh đạo của
cm Việt Nam.

11

4. Các hình thức của mặt trận dân tộc thống nhất qua các thời kỳ ?
- Hội phản đế đồng minh Đông Dương 1930
- Mặt trận Nhân dân phản đế Đông Dương 1936
- Mặt trận Dân chủ Đông Dương 1938
- Mặt trận Dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương 1939
- Mặt trân Việt Minh 1941
- Hội Liên Hiệp quốc dân Việt Nam 1946
- Mặt trận Liên việt 1951
- Mặt trận Dân tộc giải phóng miền nam Việt Nam 1960
- Mặt trận Tổ quốc Việt Nam 1955,1977

lớn mạnh, trong sạch của nhà nước.

14 CHƯƠNG VII
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA, ĐẠO ĐỨC VÀ
XÂY DỰNG CON NGƯỜI MỚI

1. Theo HCM thì việc học có vai trò như thế nào đối với bản thân và đất nước?
Chúng ta phải học, phải cố gắng học nhiều. Không chịu khó học thì không tiến bộ
được. Không tiến bộ thì thoái bộ. Xã hội càng đi tới, công việc càng nhiều, máy móc
càng tinh xảo. Mình không chịu học thì lạc hậu, mà lạc hậu là bị đào thải, tự mình đào
thải mình.
Học để làm việc, làm người, làm cán bộ. Học để phụng sự đoàn thể, giai cấp và
nhân dân, tổ quốc và nhân loại.
2. Tư tưởng HCM về vai trò của đạo đức:
- Cũng như sông có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn, cây phải có
gốc, không có gốc thì cây héo, người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì
tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân.
- Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người là một việc to tát mà tự
mình không có đạo đức, không có căn bản, tự mình hủ hóa, xấu xa thì còn làm nổi việc
gì.
2. Quan Điểm của Bác về sự rèn luyện đạo đức trong Đảng:
Mỗi Đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thực sự cần
kiệm liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là
người lãnh đạo, người đày tớ thật trung thành của nhân dân.
3. Tư tưởng của HCM về bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau?
Thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó
khăn, có chí tiến thủ. Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào

- Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp
nhau cùng phát triển: thể hiện tính ưu việt trong thực hiện chính sách dân tộc, giải quyết
đúng các quan hệ dân tộc trong quốc gia đa dân tộc của Đảng và Nhà nước ta. Quan điềm
này đã phát huy truyền thống đại đoàn kết toàn dân tộc, chống lại âm mưu chia rẽ dân tộc
của các thế lực thù địch.
16 - Có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân
dân Do Đảng Cộng sản lãnh đạo: nhà nước gắn bó chặt chẽ với nhân dân, thực hiện đầy
đủ quyền dân chủ của nhân dân, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của nhân dân và chịu sự
giám sát của nhân dân. Khẳng định sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản đối với nhà nước
pháp quyền XHCN, Đảng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của toàn thể dân tộc.
- Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới. Tiếp tục khẳng định,
vận dụng sáng tạo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí minh về thực
hiện đường lối đối ngoại. Đảng ta luôn khẳng định Việt Nam luôn là bạn là đối tác tin cậy
của các nước trong cộng đồng quốc tế…Trên nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi, tôn
trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nhau. Góp phần từng bước nâng cao vị
thế, uy tín của đất nước trong cộng đồng quốc tế.

2. Phân tích TTHCM về những nguyên tắc XD ĐCS VN?
Trả lời: TTHCM về những nguyên tắc XD ĐCS VN
+ Tập trung dân chủ
Đây là nguyên tắc cơ bản trong xây dựng Đảng. Tập trung trên nền tảng dân chủ,
dân chủ dưới sự chỉ đạo của tập trung.
Tập trung là thống nhất về tư tưởng, tổ chức, hành động. Thiểu số phục tùng đa số,
cấp dưới phục tùng cấp trên, đảng viên chấp hành nghị quyết của tổ chức Đảng.
Dân chủ là tất cả mọi người được tự do bày tỏ ý kiến của mình, góp phần tìm ra
chân lý. Phải phát huy dân chủ nội bộ nếu không sẽ suy yếu từ bên trong.
+ Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách

Cơ sở để đoàn kết nhất trí trong Đảng chính là đường lối, quan điểm của Đảng, điều lệ
Đảng.

18 3. Phân tích hai tư tưởng của CT HCM trong câu nói sau:
Đoàn kết đoàn kết, đại đoàn kết
Thành công, thành công, đại thành công
Trả lời:
- Đại đoàn kết dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh là vấn đề có ý nghĩa chiến lược,
cơ bản, nhất quán và lâu dài, xuyên suốt tiến trình cách mạng.
- Trong từng thời kỳ, từng giai đoạn cách mạng, đại đoàn kết luôn là vấn đề sống
còn, quyết định thành bại của cách mạng
+ Đoàn kết làm ra sức mạnh: “Đoàn kết là sức mạnh của chúng ta. Đoàn kết chặt
chẽ thì chúng ta nhất định có thể khắc phục mọi khó khăn, phát triển mọi thuận lợi và làm
tròn nhiệm vụ mà nhân dân giao phó”.
+ Đoàn kết là điểm mẹ: “Điểm này mà thực hiện tốt thì đẻ ra con cháu đều tốt”.
+ Đoàn kết là then chốt của thành công.
- Theo Hồ Chí Minh, đại đoàn kết là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, của
cách mạng. Do đó cần được quán triệt trong mọi đường lối, chủ trương, trong hoạt động
thực tiễn của Đảng.
- Đại đoàn kết dân tộc còn là nhiệm vụ hàng đầu của mọi giai đoạn cách mạng và
của toàn dân tộc. Bởi vì cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân, do quần

quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt nòi giống, gái
trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo”.
- Nhân dân có quyền quyết định những vấn đề liên quan đến vận mệnh quốc gia,
dân tộc. Nhân dân có quyền bãi miễn những đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân
dân nếu họ không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân.
- Nhà nước của dân thì dân là chủ, người dân được hưởng mọi quyền dân chủ, có
quyền làm những việc pháp luật không cấm và có nghĩa vụ chấp hành nghiêm chỉnh Hiến
pháp và pháp luật. Đồng thời, là người chủ cũng phải thể hiện năng lực, trách nhiệm làm
chủ của mình.
b. Nhà nước do dân
- Nhà nước do dân lập nên, do dân ủng hộ, dân làm chủ.
20 Nhiệm vụ của những người cách mạng là phải làm cho dân hiểu, làm cho dân giác
ngộ để nâng cao được trách nhiệm làm chủ, nâng cao được ý thức trách nhiệm chăm lo
xây dựng nhà nước của mình.
- Hồ Chí Minh yêu cầu tất cả các cơ quan nhà nước là phải dựa vào dân, liên hệ
chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự kiểm soát của nhân dân.
c. Nhà nước vì dân
- Nhà nước lấy lợi ích chính đáng của nhân dân làm mục tiêu, tất cả đều vì lợi ích
của nhân dân, ngoài ra không có bất cứ một lợi ích nào khác.
- Mọi đường lối, chính sách đều chỉ nhằm đưa lại quyền lợi cho dân.
“Việc gì có lợi cho dân ta phải hết sức làm,
Việc gì có hại đến dân ta phải hết sức tránh”
- Theo Người, từ Chủ tịch nước đến công chức bình thường đều phải làm công bộc,
làm đầy tớ cho nhân dân chứ không phải “làm quan cách mạng” để “đè đầu cưỡi cổ nhân
dân”.
 Liên hệ bản thân: tự liên hệ


* Thương yêu con người, sống có tình nghĩa
Có phạm vị rất rộng lớn, đó là tình thương bao la dành cho những người cùng khổ,
những người lao động bị áp bức, bóc lột không phân biệt màu da, dân tộc.
Nghiêm khắc với mình, độ lượng với người khác; phải có tình nhân ái với cả những
ai có sai lầm, đã nhận rõ và cố gắng sửa chữa, đánh thức những gì tốt đẹp trong mỗi con
người.
* Có tinh thần quốc tế trong sáng
- Tôn trọng, hiểu biết, thương yêu và đoàn kết với giai cấp vô sản toàn thế giới, với
tất cả các dân tộc và nhân dân các nước, với những người tiến bộ trên toàn cầu, chống lại
mọi sự chia rẽ, hằn thù, bất bình đẳng và phân biệt chủng tộc; chống chủ nghĩa dân tộc
hẹp hòi, sô vanh, chủ nghĩa bành trướng, bá quyền.
- Người khẳng định: “Bốn phương vô sản đều là anh em”; giúp bạn là tự giúp mình;
thắng lợi của mình cũng là thắng lợi của nhân dân thế giới.
 Liên hệ bản thân: tự liên hệ
22
6. Quan điểm của HCM về những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới? (VDBT)
Trả lời: Những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới:
- Nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức
+ Nói đi đôi với làm được Hồ Chí Minh coi là nguyên tắc quan trọng bậc nhất trong
xây dựng một nền đạo đức mới.
Đối với mỗi người, lời nói phải đi đôi với việc làm thì mới đem lại hiệu quả thiết
thực cho chính bản thân và có tác dụng đối với người khác. Nếu nói nhiều, làm ít, nói mà
không làm, hơn nữa, nói một đằng, làm một nẻo thì chỉ đem lại hiệu quả phản tác dụng
mà thôi. Nói mà không làm gọi là đạo đức giả.
+ Nêu gương về đạo đức: Hồ Chí Minh khẳng định “Nói chung thì các dân tộc
phương Đông đều giàu tình cảm, và đối với họ một tấm gương sống còn có giá trị hơn
một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Nói đi đôi với làm phải gắn với nêu gương về đạo

 Liên hệ bản thân: tự liên hệ
 Ghi chú:
- Phần câu trắc nghiệm có trong ngân hàng 50 - 60%, còn lại trong giáo trình. Trong
ngân hàng trắc nghiệm đã gởi (514 câu), câu có hai đáp án trở lên và không có đáp án
không phải học.
- Phần câu trả lời ngắn gọn và tự luận làm trên giấy thi, các bạn viết ngắn gọn, trình bày
dễ hiểu trên 2 tờ giấy (có sẵn). Bạn nào xin thêm giấy làm bài sẽ không chấm điểm phần
giấy thêm đó.